Zdaniem naukowców Majowie wierzyli, że miejsce to jest wejściem do podziemnego świata zwanego Xibalba.

Zgodnie z eposem Popol Vuh spisanym przez lud Kicze, gwatemalskich potomków Majów, droga do Xibalba była bardzo niebezpieczna. Trzeba było pokonać rzeki pełne skorpionów, krwi i ropy oraz ciemne domy ze stadami nietoperzy. Dusze zmarłych wiódł tą trasą mityczny pies, który widział w ciemności.

Podczas trwających pięć miesięcy wykopalisk archeolodzy znaleźli także wyryte na kamieniach inskrypcje oraz pozostawione dla zmarłych ceramiczne naczynia. Większość z nich pochodziła z lat 700-850 n.e. Najstarszy dzban miał 1900 lat.

Już wcześniej naukowcy odnaleźli kilka innych miejsc, które Majowie uznawali za wejścia do podziemnego świata.

Na podstawie Yahoo/Reuters. Zdjęcie.

Jukatan słynnie z ciągnących się pod ziemią wspaniałych jaskiń, które woda wyżłobiła z wapiennych skałach. Przyciągają one nurków i spaleologów z całego świata.

A co musi czuć osoba, która działa na większą skalę? Przepowie koniec świata i rozpowie to wielu ludziom, którzy w to uwierzą i podadzą dalej. Tak rodzi się histeria. Czemu właściwie o tym piszę? Już tłumaczę...

08.08.2008. Ktoś przepowiedział, że tego dnia nastąpi koniec świata. Czemu? Powodem pewnie były trzy ósemki koło siebie. Tylko czemu nikt nie powiedział o tym, powiedzmy, w 2006 roku? Wszakże tam można było ustawić trzy szóstki. A 666 to liczba szatana... Łooo, Jezu. To dopiero mógł być hit. Koniec świata w liczbie szatana. Nie wiem, może ktoś to wykorzystał, ja w każdym razie o tym nie słyszałem. No, jedynie o zejściu antychrysta na Ziemię dnia 6.06.2006... Był to oczywiście chwyt marketingowy, gdyż jak najlepiej rozreklamować film traktujący o zejściu syna szatana na ziemię, jak nie diabelską liczbą (mowa tutaj o nowej wersji ''Omena''), z której składa się data? Ale porzućmy ten temat, bo to było wszakże dwa lata temu. W każdym razie – wczoraj dowiedziałem się od ojca, że usłyszał w radiu, że jutro (tzn. dziś) jest koniec świata. Jakiż entuzjazm ze mnie wybuchł – suuper, koniec świata. Który to już w moim życiu? 5?10? 20? Kto by je tam zliczył. Potem dodałem, że ktoś tam przepowiedział w listopadzie czy tam październiku wybuch III wojny światowej. No, też zajebiście. Moja matka podeszła do tego tak, że powiedziała, że w końcu będzie fajnie. Jedno pierdyknięcie i po sprawie. Bomby atomowej, rzecz jasna. Że nie będzie już tortur, cierpienia itd. Aha, była świeżo po wiadomościach o torturowaniu Tybetańczyków przez władze Chin, więc jeszcze jakoś ten tekst zrozumieć mogłem, choć pierwsze co przyszło mi do głowy to rozpoczęcie kłótni nad tym, co ona sobie myśli. Że co, że ja mam już umierać? Że ona życzy to wszystkim... Ale się powstrzymałem z tego powodu, który podałem wyżej. A, no i w przyszłym roku ma być wielka powódź w Polsce. Tak wielka, że ''lew/baran/kozioł/jakaś cholera/ kłodzki ma się wody napić''. To znaczy, że powódź ma tak wysoko sięgnąć, że jakaś figura się tej wody napije (a ta się znajdować ma na wysokości 30 m n.p.m.)...

I ja się teraz grzecznie pytam – na cholerę nam te przepowiednie? Żyjmy dniem dzisiejszym, a to co się stać ma, się stanie. Nawet bez naszego udziału. Jeśli dziś tego końca świata nie będzie (a nie będzie), to sobie ludzie znajdą inną datę. Na przykład już ten bardzo rozreklamowany rok 2012. Kalendarze Majów i Egipcjan (czy kogoś tam) się właśnie w tym roku kończą (dokładnie to 22/23/jakiś tam/.12.2012), więc coś się tam stać musi. No i jeszcze dodajmy to sławne przebiegunowanie... Apokalipsa nam się szykuje, że hej. A ktoś tam kiedyś powiedział, że ''nie znasz dnia ani godziny'', ale człowiek oczywiście sobie znajdzie powody do zmartwień. Na własne życzenie... O, chorrrroba.

P.S. A co do daty 8.08.2008 – rozpoczęcie Igrzysk w Pekinie, początek (?) wojny w Gruzji... Za dużo się rzeczy dzieje dziś, by się przejmować jakimiś przepowiedniami...

Kryształowa czaszka z British Museum. Zdaniem naukowców powstała dopiero w XIX wieku. Zdjęcie na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.0 Autor: Sayamindu

Naukowcy znaleźli na czaszkach wiele śladów współczesnych narzędzi, których Aztekowie i Majowie nie mieli. Dla porównania zbadali też ślady na oryginalnych wyrobach prekolumbijskich rzemieślników.

W kwietniu takie same wyniki przyniosły badania kryształowej czaszki z muzeum Quai Branly w Paryżu.

Na podstawie Yahoo/AFP.

Polecam mój artykuł "Prawdziwa historia kryształowych czaszek", w którym opisałem dzieje tych przedmiotów.

Najnowsze odkrycia archeologów badających miasta Majów w regionie Puuc na Jukatanie wykazują, że ten pogląd jest błędny.

Zespół archeologów, którym kierują George Bey z Millsaps College w Jackson (USA) i Tomas Gallareta z Narodowego Instytutu Archeologii i Historii Meksyku, odnalazł w mieście Kiuic w regionie Puuc pozostałości budowli pochodzących sprzed 800 roku p.n.e. Dotychczas sądzono, że miasto założono dopiero w 700 roku n.e.

Archeolodzy twierdzą, że w ciągu ostatnich pięciu lat odkryli w Puuc wiele innych równie starych miejsc. Co ważniejsze w wielu z nich są pozostałości monumentalnej architektury - piramid, akropoli i boisk do piłki - które świadczą o rozwoju porównywalnym z miastami na południu. Dotąd naukowcy byli przekonani, że taka architektura pojawiła się w Puuc grubo ponad tysiąc lat później za sprawą przybyszy z południa.

- Nie ma wątpliwości, że wielu ludzi uciekło na północ po upadku [południowych miast], ale północne tereny mają dłuższą historię - komentuje Lisa Lucero z University of Illinois w Urbana-Champaign.

Zdaniem naukowców budynki, ceramika oraz inne przedmioty wskazują, że te wczesne miasta z Puuc miały kontakt z metropoliami z południa.

Odkrycie zmienia też wizję wielkiego upadku klasycznej cywilizacji Majów. Wydaje się, że była to jednak ciągnąca się przez parę stuleci seria lokalnych kryzysów, a nie jednorazowa katastrofa całej cywilizacji.

Kiuic zostało opuszczone gdzieś w X wieku. Nie wiemy dlaczego. Archeolodzy odnaleźli odwrócone spodem do góry duże kamienne żarna (praktyka wskazująca na chęć powrotu i ponownego ich wykorzystania) oraz wiele grotów włóczni, co wskazuje na wojnę.

Na podstawie USA Today (artykuł i wywiad z Beyem)

Najnowsze odkrycia związane z Majami

Dla jednych kryształowe czaszki są przykładem wysokich umiejętności Azteków, Misteków bądź Majów. Inni uważają je za dzieło mieszkańców mitycznej Atlantydy, a nawet kosmitów. O jednej z czaszek krążą opowieści, że emituje błękitne światło oraz dziwne dźwięki, a położona na komputerze niszczy twardy dysk. Można też spotkać się z legendą, że Majowie mieli 13 takich czaszek, które po ustawieniu w jedną linię pozwalały wyzwolić nadzwyczajne moce. A jaka jest prawda?

Historia kryształowych czaszek zaczyna się podejrzanie późno, bo dopiero w połowie XIX wieku. To wtedy w Meksyku pojawiły się na straganach z zabytkami małe czaszki o wysokości około 3 cm wyrzeźbione z górskiego kryształu. Zdaniem sprzedawców były dziełem Azteków. Jednak to nie one stały się źródłem legend, ale duże większe czaszki, które pokazały się jakiś czas później w Europie.

W latach 70. XIX w. Eugéne Boban otworzył w Paryżu sklep z antykami, które przywiózł z Meksyku. W jego kolekcji znalazły się m.in. dwie małe kryształowe czaszki, a także jedna ponad trzy razy wyższa, która jest teraz w paryskim muzeum Quai Branly. W 1881 r. pojawiła się w sklepie Bobana kolejna czaszka, która wielkością dorównywała już ludzkiej. Według antykwariusza była dziełem Azteków. Nie znalazł jednak nabywcy i wraz z czaszką wyjechał do Meksyku, a później do USA. Tam kupiła ją znana firma jubilerska Tiffany, a w 1897 roku sprzedała ją British Museum.

Prawdziwą sławę kryształowe czaszki zyskały jednak dopiero w drugiej połowie XX wieku. W 1954 roku zamożny rybak i podróżnik Frederick A. Mitchell-Hedges opublikował autobiografię, w której napisał, że w 1924 roku odkrył w Lubaantun w Belize kryształową czaszkę naturalnej wielkości. Nazwał ją „Czaszką przeznaczenia”. Kilka lat później zmarł, a rzeźba stała się własnością jego adoptowanej córki Anny, która opowiadała, m.in. że zrobili ją kosmici, a kapłani Majów sprowadzali za jej pomocą śmierć na wybrane osoby. Historię podchwycili autorzy pseudonaukowych książek i opowieści o niesamowitych właściwościach czaszki zaczęły się szybko mnożyć.

Przez ostatnie 16 lat Jane MacLaren Walsh, antropolog ze Smithsonian's National Museum of Natural History w Waszyngtonie, badała dzieje kryształowych czaszek. Zachęciła ją do tego duża czaszka, którą anonimowa osoba przysłała do waszyngtońskiego muzeum w 1992 r. z informacją, że jest to kupione w Meksyku dzieło Azteków. Wyniki swojej pracy antropolog opisała w najnowszym numerze magazynu „Archaeology”.

Okazało się, że żadna z wielu kryształowych czaszek przechowywanych w muzeach i prywatnych kolekcjach nie pochodzi z udokumentowanych wykopalisk archeologicznych. Ta, którą miał znaleźć w Lubaantun Mitchell-Hedges, w rzeczywistości została przez niego kupiona w Londynie w 1943 r. Zdaniem specjalistów jest falsyfikatem wykonanym w oparciu o czaszkę z British Museum. Historia jej odnalezienia nie jest zresztą jedynym zmyślonym zdarzeniem w autobiografii podróżnika, który przypisał sobie odkrycie wielu zaginionych miast i walkę z nieistniejącymi potworami morskimi.

Nie ma żadnych dowodów na to, by duże czaszki, które pojawiły się w paryskim sklepie Bobana, pochodziły z Meksyku. Badania wykazały, że nie wykonano ich technikami kamieniarskimi stosowanymi przez Azteków czy Majów, ale nieznanymi im nowoczesnymi narzędziami. Miesiąc temu muzeum Quai Branly po dokładnych analizach swojej czaszki ogłosiło, że nie zrobiono jej w Meksyku, ale najpewniej w południowych Niemczech, a użyto do tego kryształu górskiego pochodzącego z Alp. Naukowcy ustalili też, że zrobiono ją w XIX w. Także British Museum uznaje obecnie swoją czaszkę za wyrób europejski z końca XIX w. Ślady nowoczesnych narzędzi są też na czaszce przysłanej do waszyngtońskiego muzeum.

Nie ma natomiast wątpliwości, że z Meksyku pochodzą małe czaszki. Jednak i one zdaniem MacLaren Walsh są podróbkami, o czym świadczą ślady nowoczesnych narzędzi kamieniarskich. Antropolog tłumaczy, że w połowie XIX w. fałszowanie zabytków stało się w Meksyku bardzo popularne. Miejscowi rzemieślnicy wyczuli koniunkturę, gdy w kraju zaczęło pojawiać się coraz więcej Europejczyków i Amerykanów szukających azteckich zabytków. Mimo że nie prowadzono jeszcze w Meksyku żadnych badań archeologicznych, kraj zapełnił się sklepikami z naczyniami, figurkami i innymi "zabytkami". Interes kwitł, bo sztukę Azteków i Majów znano wówczas jeszcze bardzo słabo, więc rozpoznanie fałszerstwa było mało prawdopodobne. Sprawa stała się na tyle poważna, że w 1886 r. magazyn „Science” ostrzegał przed rosnącą liczbą meksykańskich podróbek w muzealnych kolekcjach.

Falsyfikatami okazało się m.in. wiele przedmiotów, które Eugéne Boban przywiózł do Francji pod koniec lat 60. XIX w. Nie wiadomo jednak czy był tego świadom. Możliwe, że wzorując się na małych czaszkach z Meksyku zamówił wykonanie na ich podobieństwo większych. Nie można jednak wykluczyć, że ktoś sprzedał mu te czaszki już w Europie. Jak było naprawdę chyba już nigdy się nie dowiemy.

Zapoczątkowana w Meksyku tradycja wyrobu fałszywych czaszek ma się dobrze i cały czas w różnych krajach pojawiają się nowe. Niektóre nie są nawet wykonane z górskiego kryształu, ale ze szkła bądź syntetycznych żywic. Mimo to wciąż nie brak ludzi przekonanych, że nabyli tajemnicze arcydzieło Azteków bądź Majów.

Więcej o filmie dowiecie się na Indiana Jones Site.

Jedną z najdziwaczniejszych piramid świata zbudowali Majowie mieszkający niegdyś w mieście Uxmal na Jukatanie. Pierwszym dziwactwem jest jej kształt. Zamiast tak jak na całym świecie wznieść piramidę o prostokątnej podstawie, budowniczowie uznali, że lepiej by podstawa była owalna.

Architektoniczny ekscentryzm był chyba cechą charakterystyczną mieszkańców Uxmal, bowiem następcy twórców owalnej piramidy rozbudowywali ją w dość niecodzienny sposób. Otóż od setek lat piramidy w Ameryce Środkowej rosły, gdyż kolejne pokolenia obudowywały je ze wszystkich stron nową warstwą, w wyniku czego budowle te przypominają cebule. Początkowo było tak też w Uxmal - w środku owalnej piramidy archeolodzy znaleźli zabudowaną świątynię z VI w. n.e.

Ktoś jednak wpadł na pomysł, by rozbudowę ograniczyć do postawienia nowej świątyni na tyłach stojącej już na szczycie świątyni i dobudować schody z drugiej strony. W ten sposób na piramdzie były dwie świątynie (wschodnia i zachodnia) zwrócone do siebie plecami, a do każdej prowadziły odrębne schody. Podczas następnej rozbudowy w IX w. mieszkańcy Uxmal postawili kolejną świątynię na dachu świątyni wschodniej i doprowadzili do niej nowe szerokie schody. Zostawili w nich jednak wejście do tunelu wiodącego do starej świątyni wschodniej. W efekcie na szczycie budowli znajdują się aż trzy dostępne świątynie.

Na górnym zdjęciu widać zachodnią stronę Piramidy Czarownika, zaś na dolnym wschodnią.

Zdjęcia na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5. Autor: Tato Grasso

Na ślady miki naukowcy natrafili podczas badania farby, którą Majowie malowali świątynię. Na razie Rosalila jest jedyną znaną budowlą pokrytą farbami z dodatkiem tego minerału.

Majowie zbudowali świątynię w VI w. n.e. Używali ją przez sto lat, a potem zabudowali kolejną konstrukcją. W ciągu tych stu lat pomalowali budowlę jakieś 15-20 razy, ale tylko podczas co czwartego albo piątego malowania używali farb z dodatkiem miki.

Naukowcy podejrzewają, że Majowie używali farb z miką dla uczczenia jakichś ważnych rocznic, bądź przy okazji szczególnie ważnych ceremonii.

Makieta Copan. Świątynia Rosalila znajduje się we wnętrzu dużej piramidy widocznej w najbardziej oddalonym rogu makiety. Zdjęcie na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5. Autor: Elemaki

Na podstawie National Geographic.

Więcej wieści o Majach.

Przebadał on kości 127 osób znalezione w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w naturalnej studni zwanej Cenote Sagrado (święta studnia). Okazało się, że 80 proc. szczątków należy najprawdopdobniej do chłopców w wieku 3-11 lat, a pozostałe 20 proc. do dorosłych mężczyzn.

Zdaniem de Andy młodzi chłopcy byli zazwyczaj strącani żywcem. Ofiara miała zapewnić przychylność boga deszczu Chaaca. Niektóre dzieci obdarto jednak ze skóry bądź poćwiartowano.

Ustalenie płci na podstawie kości osoby niedojrzałej jest bardzo trudne, dlatego de Anda opiera swoją teorię w dużej mierze na mitologii Majów, z której wynika, że młode ofiary powinny być chłopcami. Przekonanie, że w cenote są kości dziewic wzięło się stąd, że przy wielu szczątkach znaleziono biżuterię z jadeitu.

Znalezione w Cenote Sagrado kości pochodzą w przybliżeniu z lat 850-1500 n.e.

Na podstawie Yahoo/Reuters.

Utworzenie parku zapowiedział w tym tygodniu nowy prezydent Gwatemali Alvaro Colom. Liczy, że inwestycja przyciągnie turystów i przyczyni się do rozwoju północnej Gwatemali, zdominowanej obecnie przez kłusowników i przemytników narkotyków. Prezydent podkreślił, że El Mirador jest trzy razy większe od słynnego Tikal, które jest główną atrakcją turystyczną Gwatemali.

El Mirador znamy wciąż dość słabo. Wystające z dżungli wielkie, zarośnięte góry w kształcie piramid odkryto w 1926 roku, ale pierwsze prace badawcze przeprowadzono dopiero w latach 60. Regularne badania archeologiczne El Mirador zaczęto w 1978 r.

Ujawniły one, że była to niegdyś wielka metropolia zamieszkana przez 80 tys. ludzi. W mieście stało około 30 kompleksów świątynnych w kształcie piramid z trzema szczytami. Największy z nich nazwany La Danta miał 72 m wysokości i 2800 tys. m. sześć. objętości, co czyni go największą piramidą świata (piramida Cheopsa ma 2600 tys. m. sześć. objętości, choć jest dwa razy wyższa).

El Mirador jest dużo starsze niż inne wielkie miasta Majów: Tikal, Copan, Palenque czy Chichen Itza. Jego początki sięgają VI w. p.n.e. Największy rozwój miasto przeżywało od III w. p.n.e. do I w. n.e. po czym zostało porzucone. Kilka stuleci później Majowie wrócili do El Mirador, by ostatecznie opuścić miasto w IX w.

O planach budowy parku poinformował Reuters. Polecam galerię zdjęć i rysunków El Mirador.

Szczególnie trudno było znaleźć targowiska. Niemożność ich zlokalizowania spowodowała nawet powstanie teorii, że Majowie nie handlowali jedzeniem, a o odpowiednie zaopatrzenie miast w żywność dbali władcy , którzy pobierali od rolników podatek w żywności, a nastepnie przekazywali ją poddanym z miast.

Profesor Richard Terry Brigham Young University z Utah (USA) wraz z kolegami znalazł jednak sposób na zlokalizowanie targowisk Majów. Naukowcy przebadali próbki ziemi pobrane z pustej przestrzeni między zabudowaniami dawnego miasta Majów Chunchucmil w zachodnim Jukatanie.

Okazało się, że gleba w tym miejscu ma nawet 40-krotnie większe stężenie fosforu od tego w innych miejscach miasta. Fosfor znajduje sie w jedzeniu, więc takie stężenie wskazuje na to, że niegdyś było go w tym miejscu bardzo dużo. Naukowcom udało nawet ustalić, którędy biegła alejka między straganami - w tym miejscu stężenie było bowiem zdecydowanie mniejsze.

By mieć pewność naukowcy zbadali też glebę na targowisku w Antigua w Gwatemali. Wyniki były podobne.

Targowisko w Antigua w Gwatemali niewiele różni się od targowisk Majów sprzed kilkuset lat. Photo by Mark A. Philbrick/BYU courtesy Richard Terry

Na podstawie BYU News.

Jedna z budowli odkopanych w Cerén. Kliknijcie na zdjęcie, by obejrzeć większy fragment osady

Trwające od ponad 30 lat wykopaliska pozwoliły poszerzyć nasza wiedzę o życiu zwykłych Majów. Najnowsze odkrycie dostarczyło zaś niezwykle cennej informacji o ich rolnictwie.



W czerwcu tego roku amerykańscy archeolodzy natrafili pod stwardniałym popiołem na rewelacyjnie zachowane pole manioku. Ich zdaniem jest to najstarszy bezpośredni dowód uprawy tej rośliny w Ameryce. Naukowcy już od wielu lat podejrzewali, że Majowie uprawiali pochodzący z Brazylii maniok. Nie mieli jednak na to dowodów. (zdjęcie pola manioku w Togo)



Po rosnących ponad 1410 lat temu krzakach manioku zostały tylko puste miejsca, które archeolodzy wypełnili gipsem uzyskując doskonałą kopię roślin. Podobnie postępuje się z pustymi przestrzeniami po ciałach mieszkańców rzymskich Pompejów zasypanych przez wulkan w 79 roku n.e. Erupcja Laguna Caldera nastąpiła w bardzo szczęśliwym dla archeologów momencie. Właśnie trwały zbiory i w polu pozostały tylko nieliczne bulwy. W bruzdach tkwiły już za to wsadzone pionowo łodygi manioku, by krzaki mogły odrosnąć.



Odkrycie pozwala wyjaśnić jak Majowie byli w stanie wyżywić swoje bardzo liczne społeczności. Bulwy manioku uzyskane z jednego akra mają bowiem od 6 do 10 razy większą wartość energetyczną niż kukurydza zebrana na tym samym obszarze. Bulwy trzeba ugotować albo usmażyć, gdyż surowe są trujące. Robi się z nich również mąkę. Jadalne są także bogate w proteiny liście krzaków.



Na podstawie Los Angeles Times.

Ruiny w Copan. Na pierwszym planie jeden z budynków
flankujących boisko do gry w pelotę

Niecodzienne cechy grobowca świadczą zdaniem specjalistów o dużym zróżnicowaniu kultury Copan w VII stuleciu, co wskazuje, że być może miejscowa ludność składała się nie tylko z rdzennych Majów.



Copan leży w dzisiejszym zachodnim Hondurasie. Było najbardziej wysuniętym na południowy-wschód wielkim miastem Majów (mapa). Kwitło od V do IX wieku n.e., a następnie zostało porzucone.



Na podstawie National Geographic.

Był Nostradamus, opętaniec, który przewidywał całe zło tego świata, o jego przepowiedniach dowiadujemy się nawet teraz, lecz zawsze dopiero po fakcie. Było też wielu innych "przepowiadaczy", którzy też twierdzili, że znają przyszłość, przepowiadali i te rzeczy spełniały się, my jednak zawsze dowiadywaliśmy się o tym po fakcie. W końcu trafił się nam słynny przepowiadacz końca wszystkiego, Kononowicz. On przewidział najtragiczniejszy koniec naszego świata (I nie będzie już niczego) i on także się mylił.

Z tego co pamiętam pierwsze zapowiedzi końca świata (które dotyczą mnie osobiście) były datowane na rok 2000. Dużo się wtedy mówiło o końcu świata, o buncie maszyn, o nadejściu Antychrysta. I ku zdumieniu ogromnej liczby mieszkańców naszego globu, nie stało się nic. Maszyny bez większych problemów przestawiły się na nowy zapis daty, świat zapomniał się skończyć, a Antychryst zagubił się gdzieś we wszechświecie. Lecz oto teraz, nadchodzi ten czas...

Właśnie. Ten czas znów nadszedł. Objawiono kolejny termin zakończenia się świata, kolejny termin buntu maszyn, kolejny termin nadejścia Antychrysta i w końcu nowość: Trafienie meteorytu. A to dlaczego? Bo jakiś pseudo-naukowiec odkrył datę rzekomo zapisaną w kalendarzu Majów. Ów gość zapewne ujrzał gdzieś na kamieniu wyrytych pięć pionowych kresek (IIIII - pierwsze dwie kreski oznaczają cyfrę 2, kolejne żadne kreski oznaczają cyfrę 0, następna kreska oznacza 1, a ostatnie dwie, znowu cyfrę 2 - jak nic rok 2012), a obok nich narysowaną kulką przekreśloną ukośną linią, co miało oznaczać koniec wszystkiego. Pan zakrzyknął więc o końcu świata, a lud głupi to podchwycił i teraz jesteśmy świadkami panicznych reakcji grona ludzi głupich (dodałbym bezdennie, ale wszystko ma gdzieś swoje dno). Dzięki temu oto panu dowiedzieliśmy się, że do końca życia pozostało nam jedynie 5 lat. Nie wiem jak wy, ale ja postanowiłem czas ten spożytkować na aktywne odliczanie czasu i oczekiwanie na ten słynny rok. Mam nadzieję, że koniec świata będzie widowiskowy.

Nie wiem jak wy,ale mi jakoś niespecjalnie uśmiecha się wizja zniknięcia naszego globu, naszej rasy ot tak bez powodu. 31 grudnia roku 2011 sobie świętujemy i nagle wybija północ i wszyscy znikamy. Tak widzą to niektórzy, ale są też inni. Koniec świata widzą oni w przeróżnych zjawiskach, które nagle zaczęły nas odwiedzać: A to brak zimy, a to znowu brak lata, a to temperatura powietrza dwa przez dwanaście dni wynosiła dwanaście stopni itp. Każdy w czymś innym dostrzega kres wszystkiego.

Jakie są moje przewidywania? Ano, nic się nie stanie. Rok 2012 wniesie jednak dwie rzeczy, które dość mocno zmienią historię ludzkości: Pierwsza to wielki zawód ogromnej części ludzkości, że koniec nie nastąpił, a druga rzecz to... Kolejny termin końca świata. Nic więcej się nie stanie.

Jest jednak inna sprawa co się stanie z przepowiednią Nostradamusa, niezawodnym kalendarzem Majów, pamiętnikiem Madonny? Ano nic, bo jakoś tak nie przyjęło się, by mawiać o niepowodzeniach. Znów więc zgoni się się na złe odczytanie przepowiedni niezawodnego Nostradamusa (który dotąd więcej miał niepowodzeń), złe odczytanie niezawodnego kalendarza Majów (którzy nawet nie wiedzieli, że dzień i noc to sprawa naturalna) i złe zrozumienie zapisków Madonny (która nawet nie wie kim był Nostradamus, kim byli Majowie i że prowadzi jakiś pamiętnik). Zamiast tego znajdzie się nową przepowiednię innego gościa (chociaż ludzie strasznie upodobali sobie właśnie Nostradamusa), znajdzie się nowy kalendarz ludzi, którzy nie potrafili przetrwać albo w ostateczności wymyśli się nowy kalendarz nowej gwiazdy.

Co dalej? Ano, sytuację tę się zapętli (repeat koniec_swiata until 1=2) i będzie ona tak trwała, i trwała, i trwała, i trwała... aż do końca świata.

Badania osadów w jeziorze Huguang Maar w Chinach ujawniły, że od VIII do X wieku letnie deszcze były dużo słabsze. Podobne wyniki dały wcześniej przebadane osady z zatoki Cariaco u wybrzeży Wenezueli. Zdaniem naukowców deszcze prawdopodobnie przesunęły się na południe i na ziemiach Tangów i Majów zaczęło być zbyt sucho.

Okres skąpych deszczy doskonale pasuje do wydarzeń historycznych. Potęga Tangów zaczęła się chwiać w połowie VIII wieku. Lokalni gubernatorzy się usamodzielniali, a kraj nękały armie rabusiów. Ostatni cesarz dynastii Tang stracił władzę w 907 roku. Majowie, których w połowie VIII wieku było około 15 milionów, zaczęli nagle opuszczać wielkie miasta. Do 830 roku liczba Majów spadła o 3/4, a ostatnia data zapisana w używanym przez nich kalendarzu zwanym długą rachubą to 909 rok. Uznaje się ją za koniec epoki klasycznej, czyli najświetniejszego okresu cywilizacji Majów.

Na razie trudno jednak powiedzieć, jak wielki wpływ na te zdarzenia miały zmiany klimatyczne. Dynastię Tang znacznie osłabiła rebelia gubernatora An Lushana w latach 755-763, która wybuchła krótko po klęsce Tangów w starciu z Arabami w 751 roku. Rebelia była klasyczną walką o władzę. Jej głównym motorem były ambicje jednego człowieka. W przypadku cywilizacji Majów od dawna wskazywano na suszę, jako przyczynę jej upadku. Jednak wielu naukowców przypisuje decydującą rolę nadmiernemu zaludnieniu, które doprowadziło do wyczerpania zasobów naturalnych i degradacji ziemi wokół wielkich miast epoki klasycznej.

Na podstawie Nature.

1. W filmie pojawia się wspaniałe miasto Majów charakterystyczne dla najświetniejszego okresu tej cywilizacji - tzw. okresu klasycznego, który zakończył się około 900 roku n.e. To właśnie jego koniec jest tym słynnym upadkiem cywilizacji Majów, który miał być pokazany w filmie i o którego przyczyny od lat spierają się naukowcy. Jednak akcja filmu toczy się w XVI wieku, o czym świadczy pojawienie się w jego końcówce hiszpańskich konkwistadorów. W tym czasie Majowie już od 300 lat nie żyli w wielkich miastach epoki klasycznej.

2. Bohater filmu, Łapa Jaguara, mieszka w wiosce zagubionej w głębi dżungli i utrzymuje się z polowań, podobnie jak inni jej mieszkańcy. W rzeczywistości istnienie w epoce klasycznej osady Majów, której mieszkańcy nie uprawiali ziemi, jest zdaniem ekspertów w zasadzie niemożliwe. W diecie Majów dominowały produkty pochodzenia roślinnego. Mięso jedli rzadko. Jeszcze mniej prawdopodobne jest to, że w późniejszym okresie jakaś część Majów zrezygnowała z uprawy roli.

3. Łapa Jaguara zostaje porwany podczas brutalnego rajdu zbrojnych z wielkiego miasta na jego wioskę. Chcieli oni zdobyć jeńców, by móc złożyć ich w ofierze bądź sprzedać jako niewolników. Nie ma jednak żadnych dowodów na organizowanie przez Majów takich polowań na niewinnych ludzi. Jeńcy co prawda się zdarzali, ale byli oni brani przy okazji wojen między państwami (Majowie, podobnie jak starożytni Grecy, żyli w wielu miastach-państwach, które ze sobą często walczyły).

Gdy w X wieku n.e. Majowie opuścili Tikal, miasto błyskawicznie
zarosła dżungla. Widoczne obecnie budowle zostały oczyszczone z roślinności
Autor: Peter Andersen. Zdjęcie na licencji
Creative Commons Attribution 2.5

4. Łapa Jaguara i jego uprowadzeni pobratymcy nie mieli pojęcia o istnieniu miast. Jest to w zasadzie niemożliwe, bo w okresie klasycznym siatka miast była na ziemiach Majów bardzo gęsta. Zdaniem specjalistów nie było miejsca położonego dalej niż 20 kilometrów od dużego miasta z choć jedną piramidą, a nawet najmniejsze wioski były powiązane z jakąś metropolią.

5. Masowe składanie krwawych ofiar z wielu ludzi, które pojawia się w filmie, wedle naszej wiedzy nie występowało w cywilizacji Majów. Tego typu rytualne egzekucje, podczas których nieszczęśników rozciągano na kamieniu, a potem wyrzynano im serca kamiennym nożem, przeprowadzali Aztekowie w XV-XVI wieku. Nie brakuje jednak głosów, że nawet u nich były to zdarzenia wyjątkowe, które zostały nagłośnione przez hiszpańskich najeźdźców w celach propagandowych. U Majów zdarzały się pojedyncze ofiary z ludzi. Chyba najbardziej znanym przykładem jest cenote w Chichen-Itza. Była to wielka naturalna studnia, do której kapłani strącali młode dziewczyny, by przebłagać boga deszczu.

6. Wielu mieszkańców miasta nosi jadeitową biżuterię. W rzeczywistości była ona zazwyczaj zarezerwowana tylko dla rodzin królewskich. Co więcej, w mniejszych państwach nawet król nie mógł sobie na nią pozwolić i nosił substytuty wykonane z malowanej ceramiki. Znalezienie w królewskim grobowcu jadeitowej biżuterii to dla archeologów niebywała gratka. Polacy, którzy niedawno odkryli królewski grobowiec w Nakum, znaleźli w środku tylko jeden jadeitowy pektorał. Jeszcze rzadziej zdarza się natrafić na jadeitowe cacka w grobach niekrólewskich.

Wielki żal do Gibsona mają też współcześni Majowie. Z cywilizacji słynącej ze wspaniałych budowli, rzeźb, wysoko rozwiniętej astronomii i matematyki zrobił hordę dzikich morderców, których głównym zajęciem było gwałcenie niewiast w zajętych wioskach i masakrowamie jeńców na szczycie świątynnej piramidy. To, że taki nieprawdziwy wizerunek Majów obejrzą miliony ludzi, jest dla nich wielką tragedią. Jeszcze gorsze dla Majów jest to, że przybycie Hiszpanów wygląda w filmie jak przybycie wybawicieli, którzy przynoszą ocalenie od przemocy. Warto w tym miejscu wspomnieć, że ojciec Gibsona jest chrześcijańskim fundamentalistą.

Polecam galerię zdjęć przygotowaną przez National Geographic z okazji światowej premiery filmu. Na pierwszej ilustracji widać rekonstrukcję El Mirador - jednego z największych miast Majów, które na razie ustępuje sławą Tikal czy Palenque, gdyż zostało lepiej poznane stosunkowo niedawno. Ponoć było ono jednym z wzorców filmowego miasta. Warto też obejrzeć kadry z filmu.

Lubiący robić historyczne filmy Mel Gibson zawsze miał bardzo luźne podejście do historii. Mnie najbardziej zachwyciła w tym względzie grana przez Sophie Marceau postać francuskiej księżniczki Izabeli w "Walecznym Sercu". W filmie jest ona nie tylko żoną przyszłego króla Anglii Edwarda II, ale też kochanką głównego bohatera filmu Williama Wallace'a. Cały problem w tym, że Izabela w chwili śmierci Wallace'a miała tylko 13 lat i mieszkała jeszcze we Francji. Żoną Edwarda została w styczniu 1308 roku, czyli trzy lata po egzekucji szkockiego bohatera. Oczywiście nie jest to jedyne poważne rozminięcie się z historią w tym widowiskowym filmie.

Korzystałem głównie z materiału w National Geographic i z recenzji w Archaeology.

Najnowsze możliwe wyjaśnienie zagadki stworzył hiszpański antropolog Andres Ciudad. Jego zdaniem cywilizacja Majów zaczęła się walić, gdy zwykli ludzie przestali wierzyć, że rządzący nimi królowie są bogami. Nie chcieli już dłużej pracować przy budowie piramid, które były jednocześnie grobowcami królów i świątyniami, a wielkie miasta zaczęły się wyludniać.

Pierwsi w boskość królów przestali wierzyć Majowie z miast na zachodzie. W Tikal, Yaxha czy Uaxactun cywilizacja zamarła już w IX wieku. Upadek był jednak powolny i do Copan na terenie dzisiejszego Hondurasu dotarł dopiero w XIII wieku.

Na podstawie Mercopress.

Co Mel Gibson pokręcił w "Apocalypto"

Jest to pierwszy grobowiec królewski odkryty w Nakum. Archeolodzy datują go na przełom VII i VIII wieku n.e., a więc na czasy bujnego rozkwitu cywilizacji Majów. Jednak pektorał spoczywający na piersi zmarłego jest o kilka stuleci starszy.

- Odkrycie niezrabowanych grobów królewskich Majów jest prawdziwą rzadkością, ponieważ przez dziesiątki lat wiele stanowisk tej kultury było systematycznie plądrowanych przez rabusiów w poszukiwaniu grobów i depozytów ofiarnych - powiedział PAP dr. Źrałka.

Polacy pracują w Nakum od 1998 r. Badali m.in. graffiti Majów i malowidła ścienne, boisko do rytualnej gry w piłkę i peryferia miasta.

Tutaj można zobaczyć jak wygląda Nakum. Na środku rysunku znajdują się dwie malutkie piramidy. Grobowiec został znaleziony w pierwszej z prawej. Na zdjęciach są ruiny bardziej okazałych piramid ze świątyniami.