Eg er bede om å halde eit lite foredrag her på Kvitsund, og temaet skal vere ”profetisk tale”. Dette er eit spennande tema, og det er eit tema som Bibelen talar om. Difor er det også relevant for oss kristne i dag.

Etter Jesusvekkinga på 70-talet har nådegåver kome meir fram i ljoset, og ikkje minst den lutherske ”Oase”-rørsla har vore med på å fokusere på desse. IMI-kyrkja og organsisasjonen Ungdom i Oppdrag er andre stader der meir spontane karismatiske innslag har hatt spelerom i ein del større grad enn i våre NLM-samanhengar. I NLM har ein tradisjonelt sett vore litt tilbakehalden mot slike ”spontane” innslag, men ein har likevel lagt vekt på at ein er ei ”nådegåverørsle”. Vekta har derimot vore mest på forkynninga.

No i det fylgjande skal eg trekke fram ein del sentrale sider ved ”profetisk tale” i NT. La meg understreke at verken når det gjeld praksis eller kunnskap er eg ein ekspert eller veteran. Difor er eg rimeleg audmjuk i forhold til det eg seier; eg legg fram bibeltekstar og bed dykk lytte, og så lét eg det vere ope for innspel.

Bibelen – Guds pålitelege Ord

La oss fyrst byrje med eit ganske grunnleggjande spørsmål. Korleis kjenner vi Gud? Korleis veit vi kva som er Guds vilje? Det finst mange religionar, og mange av dei hevdar å ha rett og god kunnskap om kven Gud er. Vi som er kristne meiner også at vi har det, og vi meiner at andre religionar stort sett tek feil. Kvar har vi denne kunnskapen frå? Vi har denne kunnskapen frå Bibelen – meir konkret: I profetiske og apostoliske skrifter – meir konkret: I Jesus Kristus, Guds Son.

Hebr 1,1-2 seier fylgjande: ”Mange gonger og på mange måtar har Gud i tidlegare tider tala til oss gjennom profetane. Men no, i desse siste tider, har han tala til oss gjennom Sonen.” Eller vi kunne teke fram 2 Tim 3,16, der Paulus fortel om Skrifta, og seier at Skrifta er inspirert av Guds Ande, at dei kan lære oss opp, rettleie oss, osb. Men fyrst og fremst kan dei vise oss vegen til frelsa i Jesus Kristus. Apostlane som har skrive skriftene i NT, er utsendte av Jesus med autoritet til å forkynne og vere representantar for Jesus sjølv, og difor talar dei Guds Ord.

Eg skal ikkje dvele så lenge ved dette, for dette er ikkje eit foredrag om Bibelen. Eg ynskjer berre å understreke at fylgjande (og dette er viktig): Det er kun i Bibelen vi finn sikker kunnskap om kven Gud er og kva hans vilje er, ingen annan stad! Det er Bibelen som gjer Kristus levande for oss og skaper tru i oss. Difor er det for oss som er kristne heilt avgjerande – heilt avgjerande – at vi stadig tek til oss av Guds Ord her og lét det få forme oss og arbeide med oss.

Dette blir – som vi skal sjå – aktualisert i forhold til spørsmålet om profetisk tale. Har profetisk tale den same autoritet som Bibelen har? Nei. Bibelen kan vi sikkert vite at er Guds tale. Det kan vi ikkje med profetisk tale, her vil det alltid vere eit usikkerhetsmoment. Dette rekna også Paulus tydeleg med, som vi skal sjå.

Nådegåver

Paulus innleier brevet til korintarane med å seie at dei kristne ”ikkje manglar noko nådegåve medan de ventar på vår herre Jesu Kristi openberring” (1 Kor 1,7)

”Charisma” er eit gresk ord som vi omset med ”nådegåve”. (”Charis” tyder nåde). Nådegåvene er utrustingar som Anden gjev til den einskilde kristne, fyrst og fremst for at dei skal brukast til teneste for dei andre som trur på Jesus. Det er Anden som gjev gåver slik som han vil (1 Kor 12,11), og alle som er kristne har si nådegåve (1 Pet 4,10).

Paulus brukar gjerne biletet av dei kristne som ein lekam, der kvar av oss er ein lem på lekamen. (Rom 12,4; 1 Kor 12,12). Vi har ulike nådegåver og ulike evner, men alle er naudsynte, og målet er at vi skal tene kvarandre og ha omsut for kvarandre, slik at lekamen kan vekse opp til Kristus (1 Kor 12,25-26; Ef 4,11ff.)

Det er litt viktig å understreke dette når vi no talar generelt om nådegåver. Nådegåver er ikkje noko som skal brukast til å opphøgje seg sjølv. Dei skal brukast for å oppbyggje og tene dei andre kristne! Difor seier Paulus at ein fyrst og fremst skal søke etter dei gåvene som tener kyrkjelyden (1 Kor 14,12). Og midt imellom Paulus to viktigaste kapittel om nådegåver, 1 Kor 12 og 14, plasserer han ”kjærleikens høgsong”, 1 Kor 13.

Profetisk tale: Ei viktig nådegåve også i dag

Lat oss no, etter å ha sagt litt generelt om nådegåvene, gå meir konkret til verks, og undersøkje kva NT seier om den profetiske nådegåva. Profetisk tale er ifylgje Paulus ei sentral og viktig nådegåve, fyrst og fremst av di ho kan vere til teneste og oppbyggjing for kyrkjelyden. Difor formanar Paulus og seier: ”Sløkk ikkje Anden, forakt ikkje profetord, men prøv alt, og hald fast på det gode, og hald dykk borte frå vondskap av alle slag.” (1 Tess 5,19-22) Eller vi kan trekke fram 1 Kor 14,1: ”Jag etter kjærleiken, streb etter åndsgåvene, mest etter å tale profetisk.” (!)

Forskjell på GT-profetar og NT-profetar

Så kva er eigentleg denne profetiske talen? Sjølv om ordet ”profet” vert nytta både i GT og NT, bør ein vere klar over at det er distinkte forskjellar mellom dei to gruppene. Profetane i GT tala direkte ord frå Gud (2 Sam 12,25; Deut 18,18; Esek 2,7). Difor les vi også at det var ganske alvorleg å gje seg ut for å vere ein profet dersom ein ikkje var det. For det å ikkje lyde profeten innebar å ikkje lyde Gud sjølv (1 Kong 20,35-36; 2 Krøn 25,16 m. fl.) Dersom ein var falsk profet, var straffa døden (5 Mos 18).

Går ein til NT-profetane, er saka heilt annleis. Dette har å gjere med at meiningsinnhaldet i sjølve ordet ”profet” har utvikla seg fram mot Jesu tid, slik at det på denne tida er ganske ope, og kan tyde ei mengd ulike ting, som ”bodberar”, ”sannseiar”. Difor må vi gå til NT sjølv, for å sjå korleis ordet vert brukt der.

Profetiane skal prøvast

At NT-profetar ikkje talar direkte ord frå Gud, slik som dei i GT gjorde, er tydeleg i og med at det i NT vert sett på som normalt at profetiane skal prøvast (Jfr. 1 Kor 14,29; 1 Tess 5,21). Dette innebér at alle i kyrkjelyden, men kanskje særleg dei som er mest modne og vise, på bakgrunn av Guds Ord, GT og den apostoliske bodskapen, skal døme om det som vert sagt, er frå Gud (Jfr. Apg 17,11). Det er altså tale om prøve profetiar, ikkje om å prøve profetar, og evt. døme dei som falske.

Såleis bør ein ”rangere” profetiar som forkynning eller rettleiing elles, ikkje som noko ”høgare”. Sagt med andre ord: Dersom ein profeti talar om noko spesielt ein skal gjere eller seie, så bør ein ikkje sjå på dette som Guds veiledning, men heller som ei menneskeleg veiledning som Gud kanskje kan ha mint personen om. Ein kan bruke fornuft, og ein gjer inga synd om ein avviser ein slik profeti. Men kanskje vil Gud ha sagt noko spesielt.

Kva er målet med den profetiske tale?

Profetisk tale bør ikkje tenkast for spektakulært. Når Paulus skal ”definere” profetisk tale, gjer han det slik: ”Den som talar profetisk, talar for menneska, til oppbyggjing, formaning og trøyst” (1 Kor 14,3). Dette er altså grunnfunksjonen til den profetiske tale; han skal vere til oppbyggjing, trøyst og formaning. I Apg les vi også om Judas og Silas, som var profetar. Om dei vert det også sagt at dei ”styrkte og formana” brørne (Apg 15,32).

Innhaldet i den profetiske talen

Kva er så innhaldet i det som vert sagt i den profetiske talen? Dette er det ikkje heilt enkelt å seie. Apg fortel om to profetiar der Agabus fortel om noko som kjem til å skje i framtida (11,28; 21,10). Men denne typen av profetiar er absolutt ikkje ein hovudtype i NT, sjølv om vi nok også i dag kan rekne med at dei kan kome. Hovudpoenget ved profetiar er at dei skal vere til trøyst og formaning.

Men elles seier også Paulus noko avgjerande i 1 Kor 14,30. Der omtalar han profeti som ”openberring”. Han talar om at profetisk tale vil ha ein funksjon som gjer at ein som ikkje er truande, som kjem inn i kyrkjelyden, ”vil kjenne seg avslørt og dømt av alle, hans inste tankar kjem for dagen. Han vil falle ned med andletet mot jorda, tilbe Gud og vedkjenne: Gud er sanneleg mellom dykk!”

Her er utvilsamt eit heilt sentralt element i den profetiske talen. Profetisk tale kan definerast som tale som har sitt utspring i at Gud har minna ein på noko spesielt, og då særleg i tilknyting til det bibelske vitnesbyrdet. Men det som særpregar den profetiske talen, er altså at talen ”går spesielt inn” hjå dei som høyrer. Dei får høyre det dei ”treng å høyre”. Og dette er altså særleg ”lære og formaning” (1 Kor 14,31).

Såleis er det ingen ting i vegen for å tenke at eit vitnesbyrd som vert gjeve på eit møte her på Kvitsund, eller også ei preike, er profetisk. Det avgjerande vert då om det som vert sagt, skjer etter påminning frå Anden.

Korleis få profetisk nådegåve?

Til slutt nokre ord om kven som har – og kan få – denne nådegåva. Vi såg at Paulus la vekt på at det er Anden som deler ut nådegåver, slik han sjølv vil. Likevel kan Paulus seie at ein skal strebe etter å få nådegåver, særleg å tale profetisk. Sannsynlegvis reknar han her med at ein kan be Gud om å få denne gåva, liksom med tungetale.

Det som vert viktig her, er då om ein har rette motiv for å søke denne gåva: Søker ein etter å få gåva for å opphøgje seg sjølv, eller søker ein etter henne for å tene andre kristne?

Elles bør ein vere open for å prøve ut denne gåva, i kyrkjelydssamanhengar, så framt det vert opna for det. I NT er det vel knapt noko slikt som eit ”profetembete”. Heller er det vel slik å forstå at dei som jamnleg profeterte i kyrkjelydssamanheng, dei vart kalla profetar, og ein rekna med at dei hadde denne nådegåva. Såleis kan ein ikkje ”presse fram”, eller ”velje” å profetere, men ein kan be Gud om gåva, og dersom ein fornemmer at ein får ein type ”openberring” av ein bodskap, så kan ein prøve å bere det fram.

Viktig her, blir at ein sjølv har god kunnskap om Bibelen og kva Guds Ord seier. Då kan ein lett sjalte ut eigne tankar og feilaktige forestillingar ein måtte ha, i staden for å tru at desse kjem frå Gud. Det er nok heller ikkje rimeleg å tenke seg at profetiar som måtte kome, er heilt lausrive frå Guds Ord i Skrifta. I staden er det nok meir rimeleg å tenke seg at det heller dreier seg om ein applikasjon av Guds Ord, dvs. at Anden brukar Guds Ord – som jo er Hans sverd (Hebr 4,12; Ef 6,17) – inn i ein bestemt situasjon, slik at folk får høyre nett det dei treng, til trøyst og formaning og oppbyggjing.

I tråd med det som her er sagt, er det ikkje rett, når ein talar profetisk, å seie ”Så seier Herren”. Guds Ord har vi i Skrifta, og dersom ein les eller nøyaktig utlegg frå denne, då er det mogleg å avslutte med ”slik lyder Herrens Ord”. Men aldri elles. I staden kan ein seie t. d. ”kanskje Gud vil minne oss på denne skriftstaden”, eller ”eg trur kanskje Gud ynskjer å seie til oss i dag at…” I og for seg er slik sjargong vanleg i bedehussamanhengar, der det er tale om at ”Gud minte meg på eit vers”. Dette kan veldig gjerne vere profetisk tale.

Kjelder:

Grudem, Wayne The gift of Prophecy (Crossway, 1988)

Hill, David New Testament Prophecy (Marshall, Morgan and Scott, 1989)

Vi finner mange interessante meninger om hva karismatikk er for noe. Enkelte vil kanskje peke på de som løfter hender under lovsang eller de som taler i tunger. Disse to tingene er klart karismatiske, men det er langt fra hele bildet. Det meste karismatiske vi har er faktisk dåpen og nattverden, evkaristien. Her er det virkelig tale om konkretisert eller materialisert nåde. Vi fornyer vårt fellesskap med Kristus gjennom å spise Hans lageme og drikke Hans blod, under skikkelsene av brød og vin. “Velsignelsens beger som vi velsigner,” skriver Paulus, “gir ikke det oss del i Kristi blod? Brødet som vi bryter, gir ikke det del i Kristi kropp?” (1Kor 10:16)

Disse tankene leder meg henimot noen kommentarer om karismatikken i Den norske kirkes høymesse fra Jens-Petter Jørgensen, Oasebevegelsens første leder. Han sa (i følge Vårt Land 15.01.07) at han var glad for at den karismatiske forkynnelsen bl.a. har påvirket Normisjon. “Jeg har frydet meg etter besøk i noen av disse,” skriver han, “over hvordan idealene mine fra Oase-tiden er materialisert i de nye indremisjonsmenighetene.” Men så legger han til at det “er en nød for meg at hovedsamlingen --- høymessen --- i Den norske kirke de fleste steder synes å være helt uberørt av impulsene fra den karismatiske vekkelsen.”

Jeg er karismatisk, men ikke på måten Oasebevegelsen og pinsebevegelsen definerer begrepet. Men jeg lurer på hvorfor det er “er en nød” at høymessen er “uberørt av impulsene fra den karismatiske vekkelsen.” Står Oasebevegelsen for den eneste ‘sanne karismatikken’?

Er det virkelig slik at karismatikk og faste former ikke går i hop? Mener du det, så ta deg en tur til en ortodoks påskenattsmesse.

Så, hva mener dere om karismatikk?

Eg har eit par problem med denne læra. Eg vil ta for meg nokre problem med dette, i i sju (åtte) punkt;

1. Nokre av fruktene bak teologien
2. Tidspunktet som teologien oppstod
3. Amillenialisme
4. Opprykking etter trenglsa
5. Ikkje-lineær historieskriving
6. Nokre bibelstader
7. Liturgi og gudsteneste
Kort konklusjon

konklusjon
1. Nokre av fruktene bak teologien

Det fyrste eg vil påpeike, er ei av fruktene bak denne teologien, spelet Left Behind: Eternal Forces. Dette har eg allereie skrive om, og det er noko av det sjukaste eg har vore borti frå fundamentalistisk kristendom.

Eit anna problem med dette teologien er den "redd seg sjølv"-mentaliteten som ligg bak. Det er ikkje så viktig kva som skjer med andre, så lenge du har "sikra deg plass" før. Dette meiner eg i seg sjølv er ukristeleg.

2. Tidspunktet som teologien oppstod

Denne læra er det vi med rette kan kalle "nymotens." Det vart ikkje lært bort (i den form vi kjenner det, i alle fall) før på 1800-talet med John Darby og the Plymouth Brethren. Rart at dei berre brått "oppdaga" noko som hadde gått alle kristne før dei hus forbi (eg tar opp det dei oppdaga i punkt 6.) Bibelen seier sjølv at den ikkje er den endelege autoritet på kristen lære, men peiker på kyrkja. Paulus skriv. "Dette skriv eg til deg, endå eg håpar å koma til deg om ikkje så lenge. Men skulle det dryga, vil eg du skal vita korleis ein skal ferdast i Guds hus, som er den levande Guds forsamling, søyle og grunnvoll for sanninga." (1Tim 3:14f, mi utheving)² Og kvifor finn vi då ikkje noko om dette hjå tidlege kristne? Kvifor skal vi brått tru på dette på 1800-talet?

3. Amillenialisme

Eg er nok det ein kan kalle for ein amillenialist, dvs. at eg trur at dei tusen åra som er beskrive i Johannes's Openberring er symbolsk å forstå --- det betyr rett og slett svært lenge, mest sannsynleg evig. Eg trur også at vi godt kan bruke uttrykket rapture, men i sin leksikalske meining. Grunndefinisjonen er "ecstatic joy or delight; joyful ecstasy" eller "[t]he state of being transported by a lofty emotion; ecstasy." Altså kunne ein (på bokmål) seie at vi blir "henrykt." Og dette trur eg vi kan ha del i allereie no, noko som det finst godt bibelsk grunnlag for, mellom anna i Efesarbrevet 2. I fyrstnemnde står det at Gud gjorde "oss levande saman med Kristus, vi som var døde på grunn av misgjerningane våre. Av nåde er de frelste. I Kristus Jesus har han både reist oss opp frå døden med han og sett oss i himmelen med han, så han i dei komande tider kunne visa kor overstrøymande rik han er på nåde og kor god han er mot oss i Kristus Jesus." (Ef 2:5-7) Vi er altså allereie sett i himmelen med Kristus. Dette finn vi også grunnlag for i Luk 17, der Kristus seier:

Guds rike kjem ikkje på den måten at ein kan sjå det med augo. De skal heller ikkje seia: Sjå her eller der er det. For sjå, Guds rike er inni dykk. (Luk 17:20f, mi utheving)³

Eg vil også sjå litt på Matt 24:26-27. Der står det:

Seier dei då til dykk: 'Han er ute i øydemarka', så gå ikkje dit, eller: 'Han er i eit rom der inne', så tru det ikkje. Som når lynet går ut frå aust og lyser like til vest, slik skal det vera når Menneskesonen kjem.

Uttrykket som her blir omsett med "lyn," astrape, blir i Luk 11:36 omsett med lys: "Er no alt i kroppen din lys og ingen del av han mørk, då blir alt lyst, som når ei lampe lyser på deg med strålane sine." Vidare det som blir omsett med "når Menneskesonen kjem" omsetjast slik "ved Menneskesonens tilsynekomst."

Dersom vi justerer for dette, så kan Matt 24:27 omsetjast slik: "Som når lyset (astrape) går ut frå aust og lyser (phanetai) like til vest, slik skal det vera ved Menneskesonens tilsynekomst (parousia)."

Når ein justerer for slike ting, så blir fokuset flytta frå Kristi plutselege tilbakekomst, til den gradvise openberring i dei kristne, ved heilaggjeringa, som ein soloppgang. Det er delvis på bakgrunn av dette at eg meiner at LBT er feil. Læra om bortrykkinga vart jo heller ikkje "almennkjend" før på 1800-talet.

Kva viss Jesu tilsynekomst heller er ei verdsvid manifestasjon av han gjennom Kyrkja, det seg vere katolikkar, lutheranarar, baptistar, karismatikarar, etc? At Kyrkja i sanning manifesterer seg som det sakrament som skal huse ein frelst menneskeskare?

Eg seier ikkje at Kristus ikkje skal komme att, men at det er eit dobbel nivå her. Som eg påpeika oppfor, så er vi allereie sett i himmelen med Kristus (Ef 2:8.) Er vi "bokstavleg" saman med Kristus i himmelen no? Nei, det er vi ikkje. Desse bibelstadane viser til vår tilstand no, ein tilstand der vi er "løfta opp" i foreining med Kristus. Vi får "del i guddomleg natur" (2Pet 1:4) gjennom Kristi verk, og ved Den Heilage Ande, her og no, ikkje utelukkande i framtida. Eit døme kan vere uttrykket "å vere i den sjuande himmel." Det er eit biletleg uttrykk, ikkje ei kjennsgjerning. Det beskriv ei sjeleleg tilstand!Denne sjelelege tilstand er foreining med Gud. Målet for det kristne liv er å få dette --- heilaggjeringa.

Eg trur at Kristus kjem til å komme tilbake, men eg trur også at vi kan sjå dette gradvis i kristne, gjennom theosis.

4. Opprykking etter trenglsa

Eg trur at om det er ei opprykking av kristne, så skjer dette etter den store trengsla. Kvifor skal vi sleppe unna trengsla? Har ikkje Kristus sagt at vi skal ha trengsle? At vi skal bli forfølgde?

5. Ikkje-lineær historieskriving

Slik eg les Johannes' Openberring, så ser det ikkje ut til å vere noko lineær historieskriving. Ting hoppar fram og tilbake; vi er vitne til ting som allereie har skjedd (mellom anna Kristi fødsel og djevelens fall frå himmelen) og ting som skal skje. Eg trur at dette delvis er fordi at vi ikkje skal spekulere for mykje, og for at vi ikkje skal vere så skråsikre i våre "utrekningar." Kristus seier jo sjølv at vi ikkje veit dette, at berre Faderen kjenner til det, og vi ser nokre av fruktene i Jehovas Vitner.

6. Nokre bibelstader

Eg vil her sjå på fire bibelstader, der dei to fyrste blir brukt flittig av folk som forsvarer LBT. Dei to fyrste seier:

"Som det var i Noahs dagar, så skal det vera når Menneskesonen kjem. I tida før storflaumen åt og drakk dei, gifte seg og vart bortgifte, heilt til den dagen då Noah gjekk inn i arka, og ingen skjøna noko før flaumen kom og tok dei alle. Slik skal det òg vera når Menneskesonen kjem. Då skal to menn vera ute på marka; éin blir henta, éin blir att. To kvinner skal mala saman på kverna; éi blir henta, éi blir att." (Matt 24:37-41)

"Dette seier vi dykk med eit ord frå Herren: Vi som enno lever og blir att her heilt til Herren kjem, skal slett ikkje koma før dei som har sovna inn. For når det bydande ropet lyder, når erkeengelen lyfter si røyst og Guds basun ljomar, då skal Herren sjølv stiga ned frå himmelen, og dei døde i Kristus skal først stå opp. Så skal vi som har vorte att og enno lever, rykkjast bort saman med dei i skyene og møta Herren i lufta. Og så skal vi alltid vera saman med Herren." (1Tess 4:15-17)

Teksten frå Matteus er vel den teksten som er mest misforstått innanfor LBT. Fyrst samanliknar Kristus endetida med Noahs dagar, der Noah om familien vart att, medan dei ugudelege vart tatt bort. Kvifor skulle han då brått snu om i neste setning? Det kjem klart fram av konteksten at den som vert "rykt bort" ikkje er dei frelse, men dei fortapte. Altså er det ikkje snakk om noko "opprykking" til himmelen i Matt 24, men ei borttaking.

Teksten frå 1Tess er endå meir interessant. Den kan sjølvsagt tolkast på fleire måtar, men eg vel å halde meg til den tolkinga som vart hald fast på av dei tidlege kristne --- nemleg at dette er eit bilete på at vi tar imot Kristus med glede. I den historiske konteksten brevet er skrive i, så var det svært vanleg at dersom ein sigrande konge kom tilbake så ville folk (dei som var glad at han var tilbake) gå ut av byen og møte han, for så å gå inn i prosesjon saman med han. Dette er ikkje uvanleg i våre dagar heller. Folk møter opp når kongar og presidentar kjem heim med fly, og folk kjem sine kjære imøte når dei kjem tilbake frå ein lengre tur. Det er slik eg trur vi må tolke teksten.

Vidare så knuser denne teksten tanken om ei opprykking før trengsla, som dannar grunnlaget for LBT. For det står at "dei døde i Kristus skal først stå opp." Men kortid skal dei stå opp? Jo, her kjem den tredje teksten inn, Joh 6.

For eg er ikkje komen ned frå himmelen for å gjera det eg sjølv vil, men det han vil, han som sende meg. Og det han vil, han som sende meg, er at eg ikkje skal mista nokon av alle dei han har gjeve meg, men reisa dei opp på den siste dagen. For det vil Far min, at kvar den som ser Sonen og trur på han, skal ha evig liv, og eg skal reisa han opp på den siste dagen... Ingen kan koma til meg utan at Far som sende meg, dreg han, og eg skal reisa han opp på den siste dagen (Joh 6:38-40.44, mine uthevingar)

Sanneleg, sanneleg, eg seier dykk: Dersom de ikkje et kroppen til Menneskesonen og drikk blodet hans, har de ikkje livet i dykk. Den som et min kropp og drikk mitt blod, har evig liv, og eg skal reisa han opp på den siste dagen. For kroppen min er sann mat, og blodet mitt er sann drikk. (Joh 6:53-55, mi utheving)

Altså skal dei "døde i Kristus" reisast opp på den siste dagen, og dei er dei fyrste som skal rykkast opp.

7. Liturgi og gudsteneste

Dei tidlege kristne forstod at Johannes' Openberring inneheld ting om dei siste tidene. Men for dei var dette hovudsakleg eit liturgisk dokument. Eg har allereie skrive litt om dette, og vil sitere eit utdrag frå den posten:

Eg trur at Openberringsboka hovudsakleg er eit liturgisk verk --- og at liturgien handlar om å leve for Kristus. Ja, boka fortel mykje om ting som har skjedd, som skjer og som skal skje. Men boka er hovudsakleg eit liturgisk dokument. La oss lese... Op 5:11-14:

Og eg såg, og eg høyrde røysta av dei mange englane som stod omkring trona, og dei fire skapningane og dei eldste --- det var ein uendeleg flokk, i titusental. Dei ropa med høg røyst: Verdig er Lammet som vart slakta, verdig til å få all makt og rikdom, visdom og styrke, ære og pris og takk. Og kvar skapning i himmelen og på jorda og under jorda og på havet, ja, alt som finst der, høyrde eg seia: Han som sit på trona, han og Lammet vere takk og ære, pris og makt i all æve. Dei fire skapningane svara: “Amen.” Og dei eldste kasta seg ned og tilbad.

(...)

Johannes gjorde ei slags "himmelreise" --- [han] skuer inn i ein annan røyndom, og den blir formidla tilbake til oss med ord. Vi finn dette igjen i nattverdsliturgien, mellom anna i DNK. I byrjinga ber presten:

Liturgen: Herren vere med dykk.
Kyrkjelyden: Og med deg vere Herren.
Liturgen: Lyft dykkar hjarto.
Kyrkjelyden: Vi lyfter våre hjarto til Herren.

Her ber presten oss rett og slett om å ta ei himmelreise --- og vi svarer bekreftande på det. Deretter messer presten ei lang, vakker bøn, og ber oss om å ta del i englesongen:

Liturgen: ...Ved han lovsyng englane din herlegdom, og di kyrkje i himmelen og på jorda prisar ditt namn med samrøysta jubel. Med dei vil vi også blanda våre røyster og tilbedande syngja.
Kyrkjelyden: Heilag, heilag, heilag er Herren Sebaot, all jorda er full av hans herlegdom. Hosianna i det høgste. Velsigna vere han som kjem i Herrens namn. Hosianna i det høgste.

Kvifor tar eg fram dette i dag? Jo, fordi det er det vi gjer i liturgien --- vår lovsong, vår hyllest til Kristus --- er nettopp å fylgje Kristus. Grunnen til at apostlane vart piska, til at folk blir forfylgd den dag i dag, er fordi ein vedkjenner at Kristus er Gud, og at vi tilbed Lammet som vart slakta frå verda vart grunnlagd (Op 13:8).

Kort konklusjon

Eg vil kort konkludere at LBT fell både basert på Bibelen og på Kyrkja sin Tradisjon. Difor vil eg avslutte dette rett og slett ved å sitere konklusjonen frå artikkelen "Is the Pretribulation Rapture Theory Biblical?" som er skrive av Brian M. Schwertley:

Although the pretribulation rapture theory is very popular today, given arguments that are offered in support of this doctrine we must declare Pretribulationalism to be contrary to the clear teachings of Scripture. Simply put, there is not one shred of evidence that can be found in the Bible to support the pretribulation rapture. The typical Pretribulational arguments offered reveal a pattern: of imposing one's presuppositions onto a text without any exegetical justification whatsoever; of finding subtle meaning between words and/or phrases that were never intended by the author; of spiritualizing or ignoring passages that contradict the Pretribulational paradigm; and, of imposing Pretribulationalism upon passages that actually teach the unity of the eschatological complex (i.e., the rapture, second coming, general resurrection, and general judgment all occur on the same day---the day of the Lord). It is our hope and prayer that professing Christians would cast off this escapist fantasy and return to the task of personal sanctification and godly dominion.

Noter & referansar

1. Det er vel strengt tatt ikkje heilt korrekt å kalle dette for "Left Behind"-teologien, men eg bruker dette uttrykket fordi mange kjenner til dette hovudsakleg gjennom bokserien Left Behind.

2. Dersom anna ikkje blir nemnt, så er alle skriftreferansar til Bibelselskapet sine utgåver av 1978/85 (protestantisk GT), 1988 (Dei deuterokanoniske bøkene) og 2005 (NT.)

3. Frå Norsk Bibel si omsetjing av 1988 (nynorsk utgåve, 1994.)

Personleg bøneliv. Tungetalen høyrer hovudsakleg det personlege bønelivet til. Det er, som Paulus seier, slik at "den som talar i tunger, talar ikkje for menneske, men for Gud. Ingen skjønar han, for han talar løyndomar ved Anden." (1Kor 14:2) Og vidare: "Den som talar i tunger, oppbyggjer seg sjølv, men den som talar profetisk, byggjer opp forsamlinga." (v. 4)

Omsut for ikkje-kristne. Når det gjeld tungetale, så skal vi ha omsut for eventuelle ikkje-kristne som kjem inn i forsamlinga. "Om no heile forsamlinga kjem saman," skriv Paulus, "og alle talar i tunger, og det kjem inn utanforståande eller menneske som ikkje trur, vil dei ikkje då seia at de har gått frå vitet? Men om alle talar profetisk og det kjem inn ein utanforståande eller ein som ikkje trur, då vil han kjenna seg skulda av alle, ja, dømd av alle. Dei løynde tankane i hjartet hans kjem for dagen, og han vil kasta seg ned med andletet mot jorda, tilbe Gud og ropa ut: Gud er sanneleg midt imellom dykk!" (1Kor 14:23-25)

Vi skal ikkje drive folk bort med dette. Og eg kjenner til folk som ikkje vil ha noko med kristendommen å gjere, utelukkande på grunn av dette. Enkelte kan sikkert meine at dette er eit umodent val å ta, og dei har kanskje rett, men sett at du gjekk inn i ei forsamling (utan tru på Gud eller tungetale) og såg (og høyrde) at alle dreiv med tungetale. Kva ville du då tenkt om kristne? Ville du ikkje trudd, slik Paulus retorsk spør, at dei hadde "gått frå vitet?"

Vi skal ikkje skremme folk med tungetale. Men vi kan godt, som ein av tilhøyrarane sa, forklare ikkje-kristne vener kva dette er, førebua dei på det. Men dette kan jo ikkje gjelde ikkje-kristne som går der utan kristne vener. Difor bør vi halde oss til det Paulus skriv om antal tungetalarar.

Antal tungetalarar. Paulus er klar på at tungetalen skal vere avgrensa i forsamlinga. "Når de kjem saman," skriv han, "har kvar av dykk noko å gje. Den eine har ein salme, den andre eit ord til lærdom, ein har ei openberring, ein har tungetale, og ein annan har tydinga. Men lat alt tena til oppbygging! Talar nokon i tunger, skal det ikkje vera meir enn to eller høgst tre om gongen. De skal tala éin om gongen, og éin må tyda. Er det ingen som kan tyda, skal den som talar i tunger, teia i forsamlinga. Han kan tala for seg sjølv og for Gud." (1Kor 14:26b-28) Og vidare: "For Gud er ikkje uordens Gud, men freds Gud... Difor, sysken: Ver ivrige etter å tala profetisk, og hindra ingen i å tala i tunger. Men lat alt gå sømeleg og ordentleg føre seg!" (v. 33.39f)

Sjølv om eg ikkje er glad i å kritisere andre kristne vener, så må eg seie at eg ved å lese 1Kor 14 ikkje kan konkludere anna enn å seie at den praksisen som er i mange karismatiske forsamlingar er ubibelsk. Det skal ikkje vere meir enn to eller tre som talar i tunger, og dte skal alltid tydast. Ein av personane i diskusjonen spurde om kva som ville skje om han som skulle tyda det var ulydig. Til det er eg usikker på kva eg skal svare, men eg trur at den som taler i tunger veit heilt intuitivt når han har ein bodskap som skal fram. Dersom han ikkje berre veit det (intuitivt), så skal han teia. Og han kan heller be i seg sjølv, oppbyggje seg sjølv. Som Paulus seier det:

For om eg bed i tunger, så bed mi ånd, men forstanden min har ikkje nytte av det. Kva så? Eg vil be med ånda, men eg vil òg be med forstanden. Eg vil lovsyngja med ånda, men eg vil òg lovsyngja med forstanden. For om du lovar Gud i ånda, korleis kan då ein som er til stades og ikkje skjønar dette, seia "amen" til di takkebøn? Han veit ikkje kva du seier. Du held nok ei god takkebøn, men ingen annan blir oppbygd av det. Eg takkar Gud for at eg talar meir i tunger enn nokon av dykk. Men når forsamlinga er samla, vil eg heller tala fem ord med forstanden så eg kan læra andre noko, enn tusenvis av ord i tunger. Sysken, ver ikkje born når det gjeld forstand! I vondskap skal de vera born, men i forstand skal de vera fullvaksne. (1Kor 14:14-20, mi utheving)

Sjølv er ikkje eg spesielt karismatisk av meg, då mykje av dette er svært kjenslefokusert. No skal ein ikkje samanlikne Oase-rørsla med Benny Hinn, men likevel er eg skeptisk. Men det kan vel seiast å handle om "smak og behag." Men mitt spørsmål til Jørgensen er dette: kva meiner du med at "det er en nød" for deg at høgmessa (stort sett) ikkje er karismatisk? Ser du på dette som avhengig for at folk skal bli frelst? Er ikkje folk som er skeptisk til dette "skikkelege kristne"?

Men tilbake til "smak og behag." I våre dagar er det nærast berre høgmessa som ikkje er påverka av "den karismatisk rørsla." Kvifor skal de også "ta over" denne? Skal det ikkje vere lov for dei som vil å gå til ei klassisk høgmesse, slik vi ser på illustrasjonen nedanfor?

(Illustrasjon frå Bo Giertz: "Grunden" (1942))