Dat huidverzorging belangrijk is in Iran was me al eerder opgevallen. In tegenstelling tot de Nederlandse opvattingen (voor zover ik weet) over een lekker gezond kleurtje na een dagje in de zon, wordt direct zonlicht op de huid in Iran zoveel mogelijk gemeden. Sommige meisjes dragen bij hun dagje in de bergen een pet met een enorme zonneklep en zlefs de handen worden soms beschermt tegen de zon met dunne witte handschoentjes. Bij ene licht kleurtje krijg je al vaak ongevraagd  'advies' uit alle hoeken; het meisje bij de boekhandel vraagt waarom de huid van de kinderen zo verbrand is (duidend op hun mooi egaal bruin huidje met een lichte blos) en de apotheker, ene schoonzusje, nog ene schoonzus, een neef, de buurvrouw, een nichtje van de buurvrouw en Mohsen hebben allemaal een whitener-creme voor me in de aanbieding, naast die andere creme speciaal tegen sproeten! Ik vrees dat ik ook een zonnehoedje moet gaan aanschaffen, al was het alleen maar om het commentaar wat in te perken!

Het valt zowieso op dat in verschillende culturen de huidstint zo ontzettend belangrijk is (afgezien van het hele onderscheid blank, autochtoon en 'kleurling' natuurlijk)... Laatst kwam ik achter elkaar verschillende bronnen tegen die aangaven dat binnen 'zwarte' gezinnen het donkerste kind veruit het meest gepest wordt op school (maar ook thuis bepaald geen bevoorrechte positie heeft). Ook in India schijnt in sommige kringen een lichte tint verschil voldoende aanleiding om op iemand neer te kijken of iemand een lastige positie te bezorgen op de huwelijksmarkt!
In Iran is een lichte kleur in ieder geval veruit het meest wenselijk, zo sterk dat ik wel eens make up zie die spookachtige trekken in dames naar voren brengt. Een keer heb ik me -overgehaald door de bruid- door de plaatselijke kapper/visagiste laten opmaken voor een huwelijk. Maar een blik in de spiegel was voldoende om die avond alle camera's te mijden, ik schrok me dood!

                                       The significance of the Faravahar

1. The figure inside is that of an old man, representing wisdom of age.
2. There are two wings in two sides of the picture, which have three main feathers. These main feathers indicate three symbols of "good thoughts, good words, and good deeds," which are at the same time the motive of flight and advancement.
3. The lower part of the Faravahar consists of three parts, representing "bad reflection, bad words and bad deeds" which causes misery and misfortune for human beings.
4. There are two loops at the two sides of the Faravahar, which represent positive forces and negative forces. The former is directed toward the face and the latter is located at the back. This also indicates that we have to proceed toward the good and turn away from bad.
5. The ring in the center symbolizes the eternity of universe or the eternal nature of the soul. As a circle, it has no beginning and no end.
6. One of the hands points upwards, indicating that there is only one direction to choose in life and that is forward. The other hand holds a ring and some interpreters consider that as the ring of covenant and used in wedding ceremonies representing loyalty and faithfulness which is the basis of Zartosht's philosophy. This means when a true Iranian gives a promise, it is like a ring and it cannot be broken.

Since, the ring of covenant which located in the center of the Faravahar's trunk is the symbol of the immortality of the spirit, it can be inferred that more human beings try to promote their own Faravahar, more their spirit will be elevated in the other world after they pass away. For that reason, ancient Iranians would never mourn at the death of their beloved ones, because they would believe that their spirit will be elevated to a higher level in the other world. On the basis of one's Faravahar, everybody is responsible for his/her own deed.

Dorood to Iran, Iranians and Farhange Iran

Zelf propageer ik liever een andere methode van waarheidsvinding; zoek naar alles wat je hypothese zou kunnen ontkrachten. Hoe minder tegenbewijzen je vindt, hoe groter de kans dat je in de buurt van de waarheid komt.. Ik hoorde voor het eerst van deze onderzoeksmethode in mijn examenjaar van het VWO, toen mijn docent hartstochtelijk Popper behandelde. 'Stel', zei hij: 'Je hypothese is: alle zwanen zijn wit. Wat doe je, ga je op zoek naar zoveel mogelijk witte zwanen, om je hypothese te bevestigen? Of is het beter om op zoek te gaan naar niet-witte zwanen?

Natuurlijk is politiek geen zuivere wetenschap en kent 'de waarheid' vele gezichten... jammer in dit geval. Toch hoop ik natuurlijk dat Mohsen er voor de verandering volledig naast zit, en dat hij zijn voorgevoel abusievelijk verward heeft met een andere (interne) oorlog, een ruzie in zijn vriendengroep ofzo... iets minder drastisch, in ieder geval. De tijd zal het leren.

Wat het extra lastig maakt en wat wel eens voor grote problemen kunnen zorgen in de toekomst van Iran en heeft te maken met het opleidingsniveau van de Iraanse jeugd. Het niveau is wat scheef verdeeld, meer dan de helft van de studenten op de universiteit is namelijk vrouw en daarmee gaan de eisen van de dames ook omhoog: de jonge bruidegom in spe mag niet onderdoen voor zijn bruid en een meisje dat vier jaar aan de universiteit gestudeerd heeft, trouwt in het hedendaagse Iran echt niet meer met een taxichauffeur!
De markt van de geschikte bruidegom wordt verder ingeperkt want er heerst al jaren een ware epidemie in Iran die waarschijnlijk niet snel zal worden ingedamd. Dit treft met name de mannelijke helft van de bevolking en meer specifiek de jongens tussen de 17 en 23 jaar... Alleen een modieuze motorhelm, die bij voorkeur rekening houdt met de temperaturen (en haarmodellen) van landen zoals Iran en Griekenland zou een oplossing kunnen bieden; helaas is die helm nog niet ontworpen voor zover ik weet.

Hoewel de zoekmethode zelf ook gewoon lastig is (met de via-via methode blijft je wereld soms wat klein) zijn er ook ‘nieuwe’ mogelijkheden, zoals Iraanse vormen van snel-daten, om maar eens een modieuze benaming te kiezen voor de activiteiten van een van de oudste typische vrouwenberoepen, de koppelaarsters. Zo kan je bij de bemiddelaar gekoppeld wordt aan een geschikte kandidaat - gelijk opleidingsniveau, even (on)religieus- om vrijblijvend een uurtje te praten met elkaar en dan maar kijken of het klikt. Er zijn natuurlijk jongeren die hier slim gebruik van maken: je kan niet in elke familie kortweg zeggen dat je elkaar ‘op straat’ hebt leren kennen, maar als je elkaar ‘officieel’ (pas) bij zo’n koppelaar leert kennen, is dat soms geheel legitiem! Niet iedereen zou dit systeem goedkeuren, want dan weet je alsnog bij voorbaat niets over de familie van de ander -en niet onbelangrijk, over de toekomstige schoonmoeder (was dat niet een van de meest genoemde redenen voor echtscheiding in Italië?)- maar goed. Overigens zijn er ook heel veel gewone jonge verliefde stelletjes, dus verkering kan ook nog gewoon (waarvan vaak iedereen al snel op de hoogte is behalve de ouders).
Ook zijn er soms hele netwerken van meisjes die mobiele telefoonnummers van jongens en jonge mannen uitwisselen, het initiatief ligt dan ook niet altijd bij de man. Dit leidt er soms zelfs toe dat mannen werkelijk lastig worden gevallen, tot grote irritatie van Mohsen bijvoorbeeld die echt niet zit te wachten op 16 jarige meisjes die hem giegelend opbellen :)

Zoek de verschillen :) Er zijn leden van de moraalpolitie die liever een andere interpretatie geven aan   lichaamsvormen-verhullende kleding, maar de meeste dames komen wel door de keuring. Dus kies gerust lievelingskleur (ik heb zelfs rode manteaus gespot, maar de camera was te langzaam of te close), stop je zomerse sandalen in je koffer en laat je niet gekmaken door de media! Happy met hoofdoek kan best :)

ps, ook de mannen zijn niet geheel vrij in hun doen en laten op het gebeid van de laatste grillen in mode- en moraalland, zoals ik eerder al eens schreef onder de mannelijke hejab. Korte broeken zijn echt not done! http://elisascholte.wordpress.com/2007/10/17/zuchtje-wind/ 

Volledigheidshalve toch maar even opgezocht; Persian polo is described in Sir Anthony Shirley's Travels to Persia (1613)"

"The game of polo is played on horseback with a stick (mallet) and ball. The earliest records of polo are Persian; there is evidence that it was played at the time of King Darius the Great (522- 486 B.C.).
Polo was invented and first played in Iran (or ancient Persia) thousands of years ago. The original name of polo is "Chogan" and in Iran the game is still referred to as "Chogan". From its Iranian origins in Persia it spread to Constantinople, and eastward through Bactria and Afghanistan to Tibet, China, and Japan, and from Tibet to India, where it flourished throughout the Mughal dynasty.
Polo was the world's first team sport, the world's first ball game, and today is recognized as the world's fastest team sport and ball game. The first recorded game took place in 600 BC, in Ancient Persia. Throughout history, the game has been a popular among generals, warriors, princes, and kings as a means of training cavalry for warfare.
In the 4th century AD, Shah Shapoor II, the Sassanid King of Persia was known to have learned to play the game at the age of seven. There are also numerous accounts of polo matches played between another Sassanid Iranian Shah, Khosrow Parviz and the Armenian princess, Shireen. During Khosrow's reign polo was known to be particularly popular among the ladies of the Persian court.

In the 16th century AD, a polo ground (300 yards long and with goal posts 8 yards apart) was built by Shah Abbas the Great, at Esfahan, then the capital of the Safavid Persian Empire. The Iranian monarch would watch polo matches from his terrace at the Ali Ghapu Palace. The polo field, which was called "Meydan Naghsheh Jahan" still exists today and its dimensions are the standard for polo fields across the globe!

Volgende dag, de telefoon gaat: "Elisa, ik sta bij de ambassade. Volgens de website is de ambassade open van 8.00u tot 16.00u, maar ze laten me er niet in". 'Waarom niet?" Eerst zeiden ze dat het visumbureau gesloten was en dat ik morgen maar terug moest komen. Toen ik vertelde dat ik helemaal geen visum wilde, en voor een legalisatie kwam, kreeg ik te horen dat de kassa op dit moment gesloten was, dus dat ik morgen maar terug moest komen. Ze laten me niet eens binnen." Zucht. 'Wacht maar even, ik ga wel bellen.' Daar sta je dan in Nederland, te bellen naar de Nederlandse ambassade in Iran. "Voor Nederlands, kies 1.' EEN. Good morning, can I help you? Well, do you see that handsome man there outside the embassy? Dat ene woordje slikte ik maar even in. "This man with the Dutch nationality wants to legalise his signature and fill in a form. As far as I know, there isn't any money involved with this kind of legislation, is it? So, can you let him in?" 'One moment please.' 'Goedemorgen, kan ik u van dienst zijn?' Juist. nu kunnen we beginnen. Mohsen mocht binnenkomen.

Nu wilde het noodlot dat manlief niet twee, maar slechts een van de kinderen officieel had erkent en in zijn eigen paspoort een keer had laten bijschrijven. Foutje. Nou, dat valt wel op te lossen lijkt me, dacht ik nog naief. "Laat hem op zijn formulier tekenen voor toestemming voor de bijschrijving van alle kinderen die ik gebaard heb met de naam Saberi, en dan zal burgerzaken in NL wel verifieren welke geboorteaktes er zijn en of dat een, twee of meer kinderen zijn. Twee natuurlijk, want die staan reeds in mijn oude paspoort, en daar zal hij dan ook wel eerder een keer toestemming voor hebben gegeven. 'Helaas mevrouw, hij zal eerst de geboorteaktes van beide kinderen in Teheran moeten overleggen, voor uw partner toestemming kan geven voor de bijschrijving van deze twee kinderen... zucht.
"Weet u wat? Dat paspoort is nog wel een paar maanden geldig, he? Komt u maar gewoon terug naar Iran, en dan komt u 'gewoon' samen met uw man, kinderen, pasfoto's en geboorteaktes uw nieuwe paspoort aanvragen." "Ja, dat moet dan maar".

Een paar maanden later... Heeft u een momentje? Een half uur later: 'Heeft u al goede pasfoto's gemaakt? Ja? Goh, de meeste mensen moeten eerst nog nieuwe foto's maken volgens de nieuwe norm'. (Nou, het is dat ik ze heb, maar u had gezien uw ervaring dat toch ook al vast voor we een half uur gewacht hadden kunnen vragen? Er valt nog wel wat te verbeteren op het gebied van klantvriendelijkheid en efficientie, maar dat terzijde).
Een uur en drie formulieren later: 'Heeft u uw trouwakte ook meegenomen?' (hoe lang woont u eigenlijk al buiten Nederland? Heeft u wel eens gehoord van de optie 'samenwonen'? dacht ik nog. Maar met de jaren leer je dat je niet alles wat je denkt ook perse hoeft te zeggen). Gelukkig kon ik dan na tien dagen toch echt mijn gloednieuwe paspoort bewonderen, geautoriseerd door de ambassadeur te Teheran himself, volgens het paspoort dan. Eind goed al goed.

Maar in Iran heeft het aanvragen van een nieuw paspoort ook nogal wat voeten in aarde. Met dat verhaal wacht ik nog even, bij voorkeur tot ik mijn nieuwe paspoort in handen heb en geen enkele ambtenaar zich meer kan bedenken of alleen nog even een extra stempel van een bureau aan de andere kant van de stad, gelegaliseerde handtekening, vingerafdruk, toestemming van de mannelijke wederhelft, nieuw geldig identiteitsbewijs (af te halen in Teheran) of een akte van welke aard dan ook nodig heeft!

"Vandaag hadden we koran, lezen, rekenen en schrijven. We gingen ‘dor-e' doen, van elk boek een beetje herhalen. Lezen, de hoofdsteden van de provincies... Maar het leukste was dat we vandaag een mosabeghe-ye Elmi (wedstrijd wetenschap) hadden. Ons juf ging dertig vragen schrijven over alle boeken van dit jaar, met elk vier antwoorden. En we moesten het goeie antwoord aankruisen. Daarna keek onze juf naar de fouten, dan zei ze hoeveel fouten we hadden, en moesten we die zelf opzoeken. Ik vond deze wedstrijd heel leuk. En toen ik thuiskwam ging ik zeggen ‘ik wou dat onze juf nog een keer dit ging doen!’ Omdat het was heel leuk! Mijn cijfer werd nuzda (negentien op twintig), dat is een negen".

Mijn vraag wat ze de leukste opdrachten vond, bleek niet eenvoudig, ze vond bijna alles leuk, lachte ze! Maar misschien wel het leukste aspect vond ze dat ze daarna zelf hun fouten moetsen ontdekken. Helemaal mee eens, uitstekend, zou ik er zelfs van willen maken!

Tegen het einde van het schooljaar is het trouwens een drukte van jewelste, die ook de ouders (lees:moeders) ten deel valt. Want zo vlak voor de jaarlijkse eindtoetsen is de leerstof niet alleen keurig op tijd afgerond, er wordt ook grondig herhaalt, op school en vooral ook thuis. Om de kinderen voor te bereiden op hun toetsen moet namelijk wel een en ander gebeuren, volgens de school.
Zo krijgen de kinderen elke dag een reeks opdrachten mee die moederlief mag uitwerken. Zo dien ik voor rekenen regelmatig een oefentoets te maken die 20 blz van het rekenboek samenvat (waarbij Hannah natuurlijk over mijn schouder meekijkt en commentaar geeft: "niet zulke makkelijke sommen opschrijven!" en –tot mijn opluchting- "waarom schrijf je achtenzeventig niet in cijfers in die zin?" O, mag dat?). Ook eerste klassers als Sara Mina komen met hele reeksen opdrachten thuis. Naast rekenen dienen ook haar dictees, schrijfoefeningen en wetenschap grondig herhaalt te worden. Dan weer 20 vragen van haar werkboek taal (blz 20-40), dan weer een dictee van 99 woorden van de teksten 5, 6 en 7, of een dictee met alle woorden met de medeklinkers gh en q uit het hele boek (die ik natuurlijk moest opzoeken!). Nou ja, zoals het er nu uitziet krijgen ze net als vorig jaar wederom een cijferlijst vol tienen (bisten), en scharen zij zich ook dit jaar bij de 'selecte' groep an 80 % van hun klas die thuiskomt met een uitstekend rapport!

Maar in Iran kom je het vooral ook buiten de universiteit tegen. Regelmatig zie ik meer dan vijf mensen werken op pak 'm beet vijf vierkante meter, met bij voorkeur een opzichter er bovenop. Of mensen die staan te kijken of hun collega's het wel goed doen... Maar ook op andere niveaus op de werkvloer. Laatst zou iemand een lijst van oude traditionele huizen en caravansera's voor me opzoeken, bel ik na twee weken nog eens, zegt onze kennis: oh, ik had niets meer van je gehoord, dus ik dacht dat je het niet meer wilde...  En als je een huis wil laten bouwen, kan je maar beter zorgen dat je veel tijd hebt om met je neus erbovenop te zitten, indien je een gestage voortgang wenst. Ook Mohsen mort regelmatig geergerd: 'als ik er zelf niet bij sta gebeurt er echt helemaal niets' (bij zijn filiaal in opbouw). 'Zucht, wat is het leven toch zwaar', sta ik heb dan als een goede echtgenote bij (lol).

Toch vind ik het soms echt schrijnend, het lijkt vaak betreurenswaardig slecht gesteld met de zelfstandige werkhouding en intrinsieke motivatie. Misschien komt het door een ontbrekend rooskleurig carriereperspectief, waardoor veel hoog opgeleiden onder hun niveau werken... of door het gebrek aan een op waarde geschat C.V., waardoor je ook wel zonder positieve referenties kan.. of heeft het te maken met het feit dat ideologie en de juiste vriendenkring belangrijker zijn in dit land dan kwaliteit voor bepaalde functies... of misschien doordat er al vanaf de basisschool een sterk beloningssysteem bestaat met stickers, 'duizenddriehonderdmaal-goed-gedaan' kaartjes (hezar-o-sisad-e afarin), en kleine kadotjes na een reeks van tienen op je rekentoetsen... allemaal externe motivatiemiddelen die de intrinsieke motivatie in feite keihard ondermijnen... om nog maar te zwijgen van de negatieve vorm van externe motivatie, straf; als je geen tien haalt, mag je niet mee op schoolreisje/roep ik je ouders op het matje/mag je niet naar de volgende klas...

De lineaal is sinds enkele decennia naar de zolder verbannen, maar ik denk dat in de meeste situaties op de werkvloer een flinke stok achter de deur staat.

Hoewel mijn roeping nog niet geheel uitgekristalliseerd is en ook na mijn studie persoonlijkheidsfactoren als een brede interesse, een voorkeur voor projectmatig werken en organiseren, onderzoeken, schrijven, doceren, adviseren, luieren, gidsen en opvoeden de beroepskeuze niet altijd vereenvoudigen, zijn de eerste projecten in gang gezet! Een daarvan was een feit toen afgelopen donderdag mijn testpanel op de fiets klom.

Omdat het prachtige slingerweggetje langs de rivier wat kort was voor een ochtendvullend uitstapje, begonnen we met een blik op de miraculeuze Shaking Minarets, behorend tot de tombe van de 14de eeuwse Dervish Abu Abdollah. Deze minaretten zijn bekend om, de naam zegt het eigenlijk al, hun vermogen tot bewegen. Als je in een van de torens klimt en op de juiste manier de minaret heen en weer schudt, begint niet alleen de minaret zelf, maar ook haar evenbeeld aan de andere kant van de tombe te schudden -voor sceptici met minder scherpe ogen zelfs bewezen door een tingelend belletje!

Hoewel deze eigenschap niet uniek is, en zelfs volgens sommige bronnen in bepaalde mate toebehoort aan elke minaret, is dit wel de bekendste in haar soort. In vroeger tijden mochten bezoekers zelf in een van de minaretten klimmen, maar door veelvuldig onderzoek (en allicht ook wat te uitbundige krachtpatsers onder de bezoekers) is het schudden voorbehouden aan de heren beheerders zelf. Omdat het tegen het einde van het schooljaar loopt en de tijd van schoolreisjes en studentenuitstapjes is aangebroken, was het pleintje  voor de rustplaats van de sufimeester afgelopen donderdag volgestroomd met uitgelaten jongeren, die de professionele minarettenschudder joelend binnenhaalden als een filmster -mogelijk nog bezienswaardiger dan de minaretten zelf :)

Vervolgens werden de fietsen uit de achterbak van de auto gehesen en -voor zover mogelijk- op de juiste hoogte ingesteld, tussen neus en lippen door werd nog maar eens het bewijs geleverd dat Nederlandse mannen iets langer zijn dan hun Iraanse soortgenoten, maar het mocht de pret niet drukken. Na een testrondje volgde een sprintje naar de volgende bezienswaardigheid en uitdaging, en reden de heren en dame naar de even verderop gelegen heuvel met de oude vuurtempel. Het beklimmen van deze Atashgah is een leuke uitdaging met als beloning een mooi uitzicht over de stad. Geconditioneerde wandelaars kunnen even lekker hun energie kwijt en mensen met hoogtevrees kunnen er een enorme overwinning op zichzelf behalen. Want hoewel zeker bij de afdaling waarschijnlijk menig schietgebedje wordt gepreveld, zijn de klim en de afdaling met een helpende hand hier en daar (uiteindelijk) voor iedereen te doen. 

En toen mochten ze los. Na de oversteek over de weg (het gevaarlijkste onderdeel van het programma -zo niet van heel Iran) fietsten ze langs de beboste oevers van de zayanderoute... Langs de rivier valt soms van alles te beleven... lokale landbouwers die hun eigen producten zoals wortels, dille of bloemen ter plekke uit te grond steken en verkopen, families (of verliefde stelletjes) die langs de rivier barbequen, een spannende brug die (zogenaamd vervaarlijk) wiebelt en -alsof het nog niet genoeg is- je kan zelfs halverwege de tocht een bezoekje brengen aan een groots vogelpark, de Bagh-e Parandegan.

Aangezien het testpanel de tocht erg leuk vond, hebben we dit uitstapje dezelfde middag nog in het facultatieve programma van een Nederlandse reisorganisatie gebracht. De fietsers hebben zich blijkens de eerste reacties prima vermaakt, maar ook de wandelaars (ieder zijn ding / regel maar eens meer dan vier fietsen uit het niets) kwamen aan hun trekken. De open achterbak van de auto werd soepeltjes omgedoopt van fietsvervoer tot personenvervoer, zodat ze het eerste deel de Iraanse familie-reisstijl mochten proeven, geweldig (vond ik, in ieder geval  :) , om vervolgens in de schemering van de frisse wandeling langs de rivier te genieten...  

Vanaf heden zijn groepen en individuen in alle soorten en maten welkom! 

Prachtige sights, ingenieuze eeuwenoude windtorens die de huizen verkoelen en verdwalen in steegjes in de oude bazaar... Genieten van thee of een versgeperst vruchtensapje in een van de vele theehuizen, romantische restaurantjes of prachtige hoteltuinen en binnenplaatsen, bij gerestaureerde traditionele huizen en caravansara's, wat wil het oog nog meer!

Veel mensen die we tegenkwamen waren ook bijzonder vriendelijk -we kregen zelfs bloemen uit eigen tuin aangeboden- en het zijn volgens een onzer gastheren in ons hotel zelfs de vriendelijkste en meest betrouwbare mensen van Iran -al stelde hij ons gerust dat  Isfahani en Shirazi het ook niet slecht deden. Allicht heeft deze vriendelijkheid een en ander te maken met het zoroastrisme, het oude geloof van Zarathustra, ooit de belangrijkste religie van Iran. Bij het Zoroastrisme staat de voortdurende innerlijke strijd tussen het goede en het kwade bij elk mens centraal en de reinheid wordt betracht in de (goede) gedachte, woorden en daden, de drie gebieden die terug komen in het belangrijkste figuur en symbool, Ahura Mazda. 

Hoewel Islam de staatsgodsdienst is, heeft het geloof nog steeds haar invloed in Iran, zoals bij de viering van het nieuwjaar in de lente en het midwinterfeest Yalda. De meest zichtbare invloed is echter in Yazd, het hart van de Zoroastrische gemeenschap, waar de Torens van de Stilte, de atashkadeh (met de heilige eeuwige vlam) en de zoroastrische begraafplaats pelgrims uit de hele wereld trekken... 

Natuurlijk kwamen we tijd, oren en ogen tekort.. ik zou graag nog eens teruggaan om me meer te verdiepen in het Zoroastrisme... Dit eerste bezoek zal dus zeker niet de laatste zijn!

Ik herinnerde me nog goed de eerste keer dat ik in zo’n gedeelde taxi stapte. Volgens de officiële normen dienen man en vrouw in het publieke domein gescheiden te zijn, en je wordt geacht niet met mensen van de andere sekse te praten als je hen niet kent. Deze scheiding wordt echter opvallend pragmatisch geïnterpreteerd, zoals in de gedeelde taxi’s. Deze taxi’s gaan vanaf een groot kruispunt pas rijden als ze vol zijn, dat wil zeggen drie personen op de achterbank, en twee (!) op de voorstoel (al is dat sinds kort officieel verboden). Dat laatste was ik de eerste keer even vergeten, dus toen ik wilde instappen, zag ik dat achterin een man in het midden zat. Het leek me niet gepast om naast hem te gaan zitten, dus keek ik naar de chauffeur om te kijken of ik voorin kon stappen. Hij leek geen bezwaar te hebben. Kort daarna kwamen echter twee soldaten aanlopen, een streek neer op de lege plaats op de achterbank en de andere schoof naast me op de voorstoel. Daar zit ja dan in de Islamitische Republiek tussen een chauffeur en een soldaat voor in de auto... Maar nee, er werd niet met vreemde mannen gepraat!

Later hoorde ik dat ik beter had kunnen laten merken dat ik achterin wilde stappen en een ware stoelendans in gang had kunnen zetten; de man die in het midden zat zou dan uitstappen, mij in het midden laten zitten en vervolgens alsnog naast mij gaan zitten. Oefening baart kunst en sindsdien heb ik dan ook bijna nooit meer genante situaties meegemaakt, tenminste, in 99 % van de taxiritten word je zonder merkwaardige situaties keurig afgezet op een gewenste straathoek.

Een heel enkele passagier bewijst echter dat de Islamitische Republiek ondanks haar doorgeschoten kledingvoorschriften en omgangsregels een cursus zelfbeheersing voor mannen is vergeten. Ik was achter in de lege taxi gestapt en doorgeschoven. Een kruispunt later stapte een jonge man ook achterin, die echter onnodig ver op de verder lege achterbank doorschoof. Toen ik zijn hand op de bank steeds dichter naar mijn been zag schuiven vond ik het wel welletjes, en beet hem in het Farsi toe op zijn eigen plek te blijven. Tot mijn tevredenheid was dat voldoende om zijn zelfbeheersing te hervinden, en beschaamd schoof hij zo ver mogelijk weg van me. Toen hij even later wilde afrekenen, gaf de chauffeur hem minder wisselgeld dan hij verwacht had. Luidkeels protesteerde de man, maar het mocht niet baten. Nadat ik de chauffeur groot gelijk had gegeven, lachte ik stilletjes voor me uit. God ziet alles, en God straft onmiddellijk!

Maar vandaag las ik het artikel 'Verzin een vijand' van de hand van Marcel Hulspas dat niet minder intrigerend was, in De Pers nog wel, geen slechte zet. Hier enkele alinea's die het geloven van allerlei complottheorieen wel erg aantrekkelijk maken!

"Een complot van kwaadwillende schurken is het mooiste excuus om een oorlog te beginnen. Zie Bush versus Irak, nu 5 jaar geleden. Hoe Amerika bij conflicten de waarheid een handje helpt. 

Nobel, noodzakelijk en gerechtvaardigd. Zo omschreef president Bush onlangs de oorlog in Irak. Maar buiten het Witte Huis geldt de oorlog, die zich nu al vijf jaar voortsleept, als een uitzichtloze, mislukte, en vooral niet-noodzakelijke militaire operatie.
De officiële reden om het land binnen te vallen was dat dictator Saddam Hoessein Al-Qaida zou steunen, en over massavernietigingswapens zou beschikken. Beide beschuldigingen bleken nergens op gebaseerd. Sterker nog; ze werden bewust gefabriceerd om een inval te rechtvaardigen. Al ruim vóór de aanslagen van 11 september 2001 werd een dergelijke inval aanbevolen door conservatieve denktanks, nauw verbonden met het Witte Huis.

Schuldvraag. Wie een oorlog wil beginnen, wil het liefst zélf bepalen wanneer die oorlog uitbreekt, maar wil óók dat de tegenstander daarvoor de schuld krijgt. Het is dus verstandig niet passief af te wachten tot de vijand over de schreef gaat, maar zelf een provocatie te fabriceren die de mogelijkheid biedt de vijand ‘terecht’ aan te vallen wanneer dat het beste uitkomt.
De massavernietigingswapens waren het perfecte excuus: omdat ze een permanente ‘bedreiging’ vormden, kon de VS zelf bepalen wanneer ze zou aanvallen, en de schuld ging naar de leugenaar Saddam Hoessein. Het gaat hier om een oude tactiek. De geschiedenis van de Verenigde Staten biedt veel voorbeelden van samenzweringen op het hoogste niveau, gericht op het uitlokken van oorlogen en het misleiden van de publieke opinie.
Leugens niet nieuw. Maar dergelijke leugens zijn niet nieuw: in de geschiedenis van de Verenigde Staten is het wel vaker voorgekomen dat men een provocatie verzon, om een ‘gerechtvaardigde’ oorlog te kunnen starten. Een van de eerste voorbeelden is het uitlokken van de Spaans-Amerikaanse oorlog van 1898. Inzet van de strijd was Cuba, of beter: de suikerproductie op het eiland. De Amerikaanse suikerbaronnen wilden de lastige dictator Weyler verdreven hebben, en betaalden krantenmagnaat William Randolph Hearst voor een agressieve anti-Spaanse perscampagne. Oorlog werd onvermijdelijk, en een excuus werd spoedig gevonden."

Volgens Hulspas zijn vergelijkbare tactieken toegepast bij Pearl Harbor, Vietnam en de zes-daagse oorlog, om enkelen te noemen. Dus eu... mocht Iran binnenkort weer de grootste bedreiging van de internationale vrede zijn volgens de doorsnee media, dan zouden we ons kunnen afvragen waar die geluiden vandaan komen!

Zelf ben ik na de protesten ook even gaan kijken naar het resultaat. De ambassade had de Nederlanders per sms meerdere malen gewaarschuwd en tevens dringend verzocht het gebied rond te ambassade te mijden dit weekend, maar dat bleek meer voor de zekerheid. 

Toen ik aankwam wandelen door de inmiddels bijna verlaten straat van de ambassade, werd ik daar uiterst vriendelijk ontvangen door de politieagenten die nog even waren blijven hangen. Na een praatje, een grapje en enkele complimenten over en weer -'wat spreek je goed Farsi'- wezen ze me gewillig de muur achter het enorme hek dat voor de gelegenheid was neergezet waar enkele eieren het gebouw hadden getroffen. Over de aantallen demonstranten mochten ze niets vertellen, dat was sacred eu..secret. Een foto maken mocht ook niet in eerste instantie, maar met een knipoog later toch weer wel, als ik maar niet van de pers was. Even later bestormden groepjes soldaten lachend de busjes die hen terug zouden brengen naar hun kazernes. De sfeer was kortom beheerst en rustig, ja bijna gezellig.  Hetzelfde gold bijna voor de demonstratie zelf trouwens, zo blijkt uit het verslag van journalist Thomas Erdbrink. Uit de gezichtsuitdrukkingen op de foto's blijkt bovendien dat de zgn 'boze' demonstranten -net als de soldaten die de ambassade hadden 'beschermd' tegen de demonstranten- geen bezwaar hadden tegen een verzetje. 

Na het uitkomen van de film heeft het Iraanse journaal overigens opvallend genuanceerd bericht over de kwestie. Hoewel de nieuwsberichten steevast vergezeld gingen met de herinnering aan de beelden rond de cartoonrellen, werd vanaf het eerste moment ook de reactie van de Nederlandse overheid er uitgebreid bij vermeld. De reacties en verwachtingen in mijn omgeving over de gevolgen op termijn lopen echter uiteen. Enkelen verwachtten dat deze berichten toch wel veel invloed zullen hebben op de algemene opinie over Nederland; veel gematigde moslims vinden het niet leuk als ze horen dat een Nederlander hen wegzet als potentiele terroristen en hun geloof als gewelddadig en als gevaar voor de toekomst van Nederland in beeld brengt. Bovendien zijn in de film suggestief allerlei beelden door elkaar gemixt in onjuiste contexten. Een daarvan is bijvoorbeeld het zeer lokale sji'itische ritueel dat zichtbaar is bij het bebloede kindergezicht, een marginale traditie die in Iran eens per jaar voorkomt in enkele kleine steden, maar door de overheid zelfs verboden is en door 99 % van de bevolking wordt afgekeurd. Ook zouden Iraniers bij een onderwerp als vrouwenbesnijdenis de wenkbrauwen fronsen, want hoewel dit in Nederland bekend is en absoluut verworpen en bestreden dient te worden, is het geen islamitisch gebruik op zich en zelfs totaal onbekend in veel niet-Afrikaanse moslimlanden. Anderzijds hoor ik echter ook geluiden dat sommige Iraniers het met Wilders eens zijn; met de ervaring van enkele decennia overheidsbeleid die in naam van het geloof persoonlijke vrijheden inperkt en het doen en laten van burgers poogt te sturen, hebben sommige mensen weinig meer op met het geloof. 

Los van de algemene opinie over Nederland als geheel durf ik echter bijna met zekerheid te zeggen dat Nederlanders niet minder gastvrij behandeld zullen worden in Iran. Zowel voor als na het uitkomen van de film heb ik nauwelijks verschil gemerkt in de reacties op mijn Nederlanderschap.  De eerste associatie met Nederland blijft vooralsnog het land van de bloemen, al reageerde een enkeling na het noemen van mijn land van herkomst met een kort zwijgen, om daarna de conversatie even gezellig weer voort te zetten. Meer zal het ook niet worden in de cultuur waar men alles doet om ongemakkelijke situaties te voorkomen en het de gast naar de zin te maken!

De kinderen zijn natuurlijk blij. Ze hebben voor het eerst sinds de zomer een echte vakantie, wat gelijk staat aan buiten spelen, fietsen, rennen, uren verstoppertje spelen met de buur(t)kinderen en vooral eens een paar dagen geen huiswerk. Daarnaast hebben ze vanmorgen tijdens de familiebezoeken enthousiast hun spaarpot kunnen spekken met Eidi; gloednieuwe geldbiljetten varierend van een 200 tot 2000 tuman (50 cent tot 2 euro), welke ter gelegenheid van het nieuwe jaar uitgedeeld worden door de volwassenen aan alle familieleden die jonger zijn dan hen. Eigenlijk een soort uitwisseling van geld meestal dus -al is het voor de familieoudsten een iets duurdere grap dan voor de jongeren; de jaarlijkse inflatie wordt dan ook niet altijd gecompenseerd :)

Naast deze positieve uitwisselingen heb ik enkele goede voornemens,  waarbij deze ludieke tien nieuwe geboden -ondanks de vele do not's wel eens goede handvaten zouden kunnen zijn

Tien hedendaagse geboden

* Don't worry (it is the most unproductive of all human activities)
* Don't be fearful (most of the things we fear never come to pass anyway)
* Dont't cross bridges before you come to them (no one has ever succeeded in doing this)
* Handle only one problem at a time (leave the others to God until their turn comes up)
* Don't take your troubles to bed with you (they make poor bedfellows)
* Don't try to carry the problems of the world on your own shoulders (only God has a back that strong)
* Be a good listener (for God often speaks to us through the mouths of others)
* Don't try to relive yesterday (it is Gone; Rejoice in today)
* Dismiss feelings of frustration (90% of them are rooted in self-pity and interfere with positive action)
* Count thy blessings daily (never overlooking the smallest one, for our biggest blessings are often composed of many small ones)

Van spiritual teacher Thomas Witherspoon
Bron: Inspire, move and touch! (http://www.Racket-free.blogspot.com)

Voor nuance of een inbedding van het nieuws is veelal geen tijd of ruimte. Teveel nuance zou kunnen leiden tot lange saaie stukken waar de lezer in zijn uurtje voor of na het werk niet op zit te wachten en nuancerende zinnen vallen in het niet bij de kern van de zaak, het nieuws.  

Ook in eigen land heeft dit mechanisme overigens haar invloed. Toen Dr. Buitelaar naar aanleiding van haar onderzoek onder Marokkaanse vrouwen in Nederland jaren geleden werd gevraagd enkele dames aan te bevelen voor een interessante discussie in de media, werden de kandidates stuk voor stuk afgewezen. Ze waren te gematigd of te genuanceerd en boden met hun opvattingen geen garantie voor een levendige of verhitte discussie. Geen nuance maar een gepolariseerde discussie dus, waarin we geconfronteerd werden met fundamentalisten en anti-isten.

Wat zou ons nog meer worden onthouden, vraag ik me wel eens af. En hoe zou het zitten met afwijkingen van het verwachte nieuws?

Stel, je verwacht grote ophef in alle islamitische landen naar aanleiding van de film van Wilders. Worden straks alleen de landen genoemd in het journaal waar werkelijk geprotesteerd wordt, of worden ook de landen genoemd waar groot protest was verwacht maar waar het achteraf misschien wel meeviel? De nieuwswaarde van de tweede categorie is allicht wel interessanter, maar of die het gaan halen... Lang hoeven we niet te wachten op het antwoord van deze vraag, enkele media hebben reeds een voorproefje gegeven. In aanloop naar de uitkomst van de beruchte film zijn de voorbereidingen begonnen, Nederlanders in den islamitischen vreemde worden alvast benaderd: moet je al onderduiken en ben je straks bereid te vertellen over je ervaringen in het gevaarlijke Iran? Teleurgesteld druipen reportagemakers af als het vooralsnog wel mee blijkt te vallen. De reactie is anders dan verwacht -nieuws, zou ik zeggen, maar blijkbaar was het niet opwindend genoeg; Nederlanders blijken in Iran namelijk nog prima over straat te kunnen. Even checken of er in het volgende land spannender tijden te beleven zijn. 

Gelukkig biedt internet meer ruimte dan de fixed 10 minutes van een nieuwsprogramma. En daar maakten journalist Erdbrink en een van de licht teleurgestelde benaderden van het actualiteitenprogramma in kwestie vanuit Iran ludiek gebruik van. Met de videocamera in de hand gaan de twee heren in Teheran de straat op om te peilen hoe hun Nederlanderschap valt bij de Iraanse bevolking. Op de scherpte valt wel wat aan te merken. Ze hadden naast hun oranje hoed met Nederlandse vlag en foto van Wilders in de hand best mogen doorvragen of de gewone man op straat echt niet gehoord had van filmplannen. Desalniettemin een interessante doch saaie –want nuancerende en weinig spectaculaire- docu met gewone mensen aan het woord.

Dat de mening van de ondervraagde burgers in Teheran niet uniek is, kan ik vanuit Isfahan trouwens bevestigen. Ook in andere steden in Iran wordt Holland door de mensen op straat vooralsnog uitsluitend geassocieerd met bloemen en voetbal. Een filmpje dus, voor wie de mening van Iraanse jongeren in het park en de bloemenverkoper op de hoek wil horen. http://onzemaninteheran.com/?p=322#comment-91999

Albertine Bloemendal over reizen, cultuur en vooral de blue skies and common ground:

 http://blueskiesandcommonground.blogspot.com/

Wat betreft het erfrecht willen westerlingen maar ook de vrouwenbeweging in Iran tegenwoordig flink steigeren, want in het islamitisch erfrecht erven dochters de helft van wat hun broers erven. Iraanse geestelijken hebben daar zo hun verklaringen voor. Zo las ik een keer dat de religieus geleerde Saanei uitlegde: 'Dat is helemaal niet oneerlijk, in feite krijgt zij evenveel als de man. Luister maar, het is net tovenarij. Als de erfenis drie dollar bedraagt, krijgt de man twee dollar en de vrouw een. Wat brengen die dollars op? Daar gaat het om. Wij zeggen tegen de vrouw: die ene dollar is van jou, daar hoef je niets van weg te geven, of je nu trouwt of kinderen krijgt, of niet. Maar de man moet van zijn twee dollar als hij trouwt -en hij kan niet alleen blijven- de uitgaven van zijn vrouw betalen, en van zijn gezin, en misschien ook die van zijn ouders. De vrouw, die die ene dollar helemaal voor zichzelf mag houden, deelt wel in die twee dollar van de man. Zo bezien heeft de vrouw anderhalve dollar, of soms zelfs meer. Zij is aandeelhouder in de twee dollar van de man'.*

Ja, heel glad. Maar tijden veranderen wel (een beetje). Steeds meer vrouwen gaan werken en brengen daarmee een aandeel in het brood op de plank en in sommige samenlevingen nemen steeds meer mannen een deel van de zorg op zich. En als een man niet genoeg geld in het laatje brengt, dan wordt het geld van de vrouw natuurlijk ook gewoon aan de huishoudpot toegevoegd.

Maar er zijn uitzonderingen, in Iran blijft het bezit van de vrouw in zekere zin heilig. Veel vrouwen investeren hun geld namelijk in goud of grond. Goud is waardevast en wordt regelmatig ingezet als onderpand voor een lening of verkocht als de nood aan de man is. Sommige vrouwen gebruiken het volgens mij ook als appeltje voor de dorst of gewoon voor de zekerheid, je weet nooit wanneer je je eigen kapitaal nodig zal hebben. Hetzelfde gaat op voor grond. Vrouwen uit gegoede families of boerenfamilies die al generaties grond in hun bezit hebben erven hun aandeel en hier kan niemand zonder haar toestemming aankomen. Dat ondervond ik niet lang geleden aan den lijve.

Als investering hadden we een stukje grond gekocht. Hoewel ik als ik ooit echt zou trouwen waarschijnlijk in gemeenschap van goederen zou trouwen (wat dus in Iran eigenlijk niet bestaat), besloten we het stuk grond op mijn naam te zetten. Als appeltje voor mijn dorst, of als verzekering -ik ben helemaal ingeburgerd. Maar omdat ik helemaal geen tijd heb om me bezig te houden met (bouw)vergunningen en andere ingewikkelde zaken opgesteld in het Farsi, vroeg Mohsen mijn toestemming voor een machtiging zodat hij er achteraan kon gaan. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Ik moest mee naar de notaris, waar we bijna direct weer weg werden gestuurd. Voor het afgeven van een wettige machtiging diende ik twee getuigen mee te nemen uit mijn eigen familie. Mijn schoonfamilie optrommelen als getuigen was niet voldoende, ik mocht natuurlijk niet onder druk van mijn schoonfamilie een handtekening zetten. Ze hebben er vreselijk moeilijk overgedaan, ik moest echt al mijn charmes en meest ontspannen gezichtsuitdrukkingen in de strijd gooien om te bewijzen dat ik echt niet onder druk werd gezet. Afgezien van het feit dat ik niet wilde wachten tot mijn familie kwam overvliegen, vond ik het geweldig, wat een bescherming van mijn rechten. Ik ben volgens mij in goede handen en voel me rijker dan ooit!

*Citaat: Iran achter de schermen. C. Roelants, 2001