છોડવું નથી__ ભગવતી કુમાર શર્મા

આખું ભલે હો ગામ અભણ છોડવું નથી.

શબ્દો વહેંચવાનું વલણ છોડવું નથી.

રેતીનું ભીનું  હીનું કળણ છોડવું નથી.

મૃગજળના ડરથી મારે આ રણ છોડવું નથી.

છેલ્લી ઘડીનું મારે નથી છોડવું શરણ,

આવ્યું છે હોંશથી તો મરણ છોડવું નથી.

કોને ખબર કે ક્યારે ફરી સૂર્ય ઉગશે?

સંધ્યાનું છેલ્લું ઝાંખું કિરણ છોડવું નથી.

તૃષ્ણા મિલન_વિરહની હવે ક્યાં કશી રહી?

હા,અંત લગ આ નામ શરણ છોડવું નથી.

(‘શહીદે ગઝલ’ માર્ચ_.મે2008 ના સૌજન્યથી)

કેમ આવે છે સતત _ મુહમ્મદઅલી’વફા’

મૌન ધારણ થઇ ગયું  પહેલા ખિતાબ માં

તે પણ લખાઈ ગયું  દિલની કિતાબ માં

બાદ બાકી થઇ ગઈ જિવનના  બાગ થી

ક્યાં કશું બાકી હવે રહ્યું હિસાબમાં

ફૂલ જેવાં છે ચરણ કંઇ તો વિચાર કર

કેમ આવે છે સતત નિશ દિન ખવાબ માં

યાદમાં તારી સમાયો  કૈફ એ સદા

ગાફિલો શોધે જુઓ એને શરાબ માં

ખૂશબૂ એણે ભરી આ યાદમાં ‘વફા’

નાહક તું શોધે હવે એને ગુલાબ માં

કંટકના ઘાવ__ ‘સાહિલ'

પૂછી રહ્યાં છો એટલે તમને કહું છું હું.

તમને તો જીવથીયે વધારે ચહું છું હું.

સપનાનો સાથ દેતાં પ્રથમ ક્યાં ખબર હતી,

સાક્ષાત હાથ વાવાઝોડાનો ગ્રહું છું હું.

તો પણ પડી છે ક્યાં તમારી દ્રષ્ટિ મારા પર,

નહિતર તો સાવ સામે તમારી રહું છું હું.

જીવન વિષે જ્યારે હું વિચારું તો લાગે છે,

બસ સ્વપ્ન આરપાર નિરંતર વહું છું હું.

વહેંચી રહ્યો છું ભીની સુગંધો ગલી ગલી,

કંટકના ઘાવ એકલો સાહિલ સહું છું હું.

પાંખો વગર __ તુરાબ’હમદમ’

એટલે આંખોને રડવાનું થયું

જાતની સાથે ઝઘડવાનું થયું

એક અફવા ગ્રસ્ત શેરીમાં રહી

સાવ ફોગટમાં ફફડવાનું થયું

દોષ કિસ્મતને કદી દીધો નહીં

સંજોગ સામે રોજ લડવાનું થયું

યાદ કવિતા એ રીતે આવી ગઇ

પાંખો વગર જાણે ઉડવાનું થયું

ઠેકડો મારી તમે પહોંચી ગયા

એટલે નીચે ગબડવાનું થયું

મસ્ત આંખોની સુરા હું પી ગયો

એટલે 'હમદમ' લઠડવાનું થયું.

કવિતા ન કરવા વિશે કવિતા_ જયંત પાઠક

કવિતા કરવાનું બંધ કરીએ તો શું થાય ?

સરોવરો સુકાઈ જાય ?

નદીઓ વહેતી થંભી જાય ?

ડુંગરા ડોલી ઊઠે ?

ઘાસ ઉગતું બંધ થઈ જાય ?

ના,ના,એવું તો ના થાય-

પણ....પછી

જલપરીઓ છાની માની

ઝીણાં પવનવસ્ત્રો ઉતારી

જલક્રિડા કરવા ના આવે;

ડુંગરા વાદળની પાંખો પહેરીને

ઊડી ના શકે;

શ્વાસને આંસુનાં ફૂલ ના ફૂટે,

પૃથવી ગોળ ગોળ ફરે

પણ ઠેરની ઠેર રહે

અવકાશમાં;

આકાશ ભણી ઉંચે ના જાય.

કવિતા કરવાનું બંધ કરીએ તો

આમ તો કશું ના થાય

એટલે કશું થાયજ નહીં !

હજી પણ ત્યાંજ ઉભોછું-શોભિત દેસાઇ

મને ખુદનેજ મળતો હું હજી પણ ત્યાંજ ઉભોછું

ને વરસાદે પલળતો હું હજી પણ ત્યાંજ ઉભોછું

હતો જે આપણો સબંધ એના ભગ્ન અવશેષો

શિશુ માફક ચગળતો હું હજી પણ ત્યાંજ ઉભોછું

તને આગળ ને આગળ હું સતત જોયા કરું અથવા

પ્રયાસોમાં કથળતો હું હજી પણ ત્યાંજ ઉભોછું

ચણાયા કાકલૂદી પર થરકતી જ્યોતના કિસ્સા

દીવાને જેમ બળતો હું હજી પણ ત્યાંજ ઉભોછું

નગરનાં માણસો  જે એ બધાં છે મીણના પૂતળાં

અને એમાં પીગળતો હું હજી પણ ત્યાંજ ઉભો છું

કળિયુગનું પાટનગર  છે

સિધ્ધિના શિખર ઉપર છે

કળિયુગનું પાટનગર છે

કામ ક્રોધ મદ લોભ જૂઠાણું

જો તો અથવા અગર મગર છે

લાસ વેગાસમાં દ્યુત રમી લે છે

હારજીતની કેમ ફિકર છે

આંખ મળે ને તૌબા તૂટે

સાકીના જેવી નજર છે

શ્યામ શ્વેત ઘઉં વર્ણ પીળી

જાંઘોની આ અવર જવર છે

શાંતિ બાંતિ નાંખ ચૂલામાં

ઝિન્દાબાદ આ ગનકલ્ચર છે

ચારે બાજુ ચમક દમક ને

એક બિચારો લઘર વઘર છે

(ન્યુ જર્સી.૧૭-૮-૧૯૯૯)

દીવાલ સોંસરું-ઇન્દુકુમાર જોષી

રોકો નહીં પ્રવાસ તમે આરપારનો

કોઇ રહ્યો ન અર્થ હવે સારવારનો

સ્પર્શી રહ્યો છે ભીંતને આઘાત કાળનો

રાખી શકાય કયાં સુધી આઘાર દ્વારનો

ફાયા હતા જે અત્તરોના ઓગળી ગયા

દીસે છે શુષ્ક પર્ણ શો તડકો સવારનો

દીવાલ સોંસરું તો ઘણું જોઇ પણ શકું

પરદો હટાવી જોઉં જરા અંધકારનો

એકાન્ત જેવું છોડી દઉં તારા શહેરમાં

આજે અવાજ દે છે સમય પેલી પારનો

રેતીમાં નામ_ જગદીશ જોષી

થોડાંક ફૂલ અમને મળ્યા'તા પ્રવાસમાં

કહે છે એ હતાં મારી કથાની તલાશ માં

તમને મળું નહીં કે ન મળવા કહી શકું

હું પણ હવે ક્યાં રહં છું ક્યાં મારા નિવાસમાં

વ્હેલી સવારે રેતીમાં શોધું છું મારું નામ

તેં કોર્યું જેને સાંજના ઝાંખા ઉજાસમાં

સૂર્યની કરચૉ-જગદીશ જોષી

પડઘાની આંખ આંજીને બેહદ ખુશ થવું

બસ આટલો આ મારી તિતિક્ષાનો ભાર છે

પહેલાંની જે તે બપોળે તે મધરાત થઇ બળે

તારાઓ રૂપે સૂર્યની કરચોની ધાર છે

નવરાશના તટે જે ચણ્યા મ્હેલ મેં તમે

બારી મુકી'તી ત્યાં હવે ભુરો ઉભાર છે

માંગવું પડ્યું -મુહમ્મદઅલી'વફા'

_____________________________________________

આપણું હોવુ હેંગઓવર જેવુ

શ્વાસનું ચાલવુ ચેટર જેવું, આપણું હોવુ હેંગઓવર જેવુ.

આ ખીજાવું ને રીઝાવુ તારૂં, લાગે ઈંગ્લેન્ડના વેધર જેવુ.

એક એક પળ અહીં સ્કેરી છે, વિશ્વ આખું છે હોરર જેવું.

પેન્સિલ માર્ક જેવું સ્મિત મારૂં, રૂસણું તારૂં ઈરેઝર જેવું.

કોઈનું કોન્સોલેશન છે અદમ, ક્રોકોડાઈલના ટીયર જેવું.

- અદમ ટંકારવી

આધુનિક ગુજરાતી ગઝલ તબક્કાના આરંભે અદમે(૧૯૬૦) માં એક સિન્થેટિક ગઝલ લખી જેનો મત્લા છે

યાદોના પરફ્યુમ્સ ઉડે છે, ડનલોપી સપનાં આવે છે.

ગુજરાતી ગઝલમાં અંગ્રેજી મિશ્રિત ભાષાના પ્રયોગ નો ધ્યાન ખેંચનારો આ નમૂનો, પ્રયોગમાં સમતોલપણું સાચવીને ગઝલકર્મ કરનાર અદમને ગઝલસાધના બરાબર ફળી, કદીક સાવ સરળ ભાષા કર્મથી તો કદીક પ્રયોગની ફૂંકથી તેઓ ભાવકના ચિત્તને વિચારવા માટે વિહ્વળ કરી મૂકે છે.

વસ દુનિયાની વચ્ચોવચ, ને દુનિયાથી છેડો ફાડ

તો એક શે'રમાં અખાની જેમ સીધું નિશાન તાકતા કહે છે,

કેમ કે તું નથી તારી મિલ્કત, દોસ્ત તારામાં ગોલમાલ ના કર

ગોલમાલ, દરજીવેડા, વાસફુસી, તાણીતૂસી, હક્કોબક્કો જેવા અનેક વ્યવહારૂ તથા તળપદા શબ્દપ્રયોગ ગઝલમાં આ રીતે પ્રયોજીને અદમે ગજબનું ભાષાકર્મ પાર પાડ્યું છે.

ભૌતિક સુખ સંપતિ પાછળ આંધળી દોટ દેનારો આજનો માનવી શ્વાસોશ્વાસ પણ કઈ રીતે લઈ રહ્યો છે? જાણે ખુદ પોતાની હયાતિ ઢાંકી રહ્યો હોય. એવી હાલતને લઈને એને અન્યથી સહેજમાં વાંકુ પડી જાય છે. કવિ એ પરિસ્થિતિને ક્ષણે ક્ષણે પલટાતા ઈંગ્લેન્ડના વેધર સાથે સરખાવી છે.

એવા માણસો થી ખીચોખીચ ભરેલુ આ વિશ્વ બારૂદના ઢગલા પર બેઠું છે, ગ્લોબલ વિલેજના હરખથી ફાટફાટ થતા માનવીએ પોતાને કેવી દયનિય પરિસ્થિતિમાં મૂકી દીધો છે તેનો અહેસાસ કરાવે છે.

એક એક પળ અહીં સ્કેરી છે, વિશ્વ આખું છે હોરર જેવું

લાભ શુભના પલ્લા પર નજર રાખીને ઈંચ દોકડામાં સ્મિત અને રૂસણું લેવાનું આપણે કોઠે પડી ગયુ છે. એટલે તો એના આશ્વાસનને અદમે ક્રોકોડાઈલ ટીયર- મગરના આંસુ કહ્યા છે.

આમ ગઝલ ગુજલીસ હોવા છતાં સીધી અસર કરે છે, માનવીની ઓળખ આપતા અન્ય એક શેરમાં અદમે કહ્યું છે

ટગ ઓફ વોર જેવી હયાતિ આપણી, આપણું હોવુ એય ટિટ ફોર ટેટ છે.

અન્ય બે શે'ર ટાંકવાની લાલચ રોકી શકાતી નથી

વ્હેર ધ શુઝ પિન્ચીઝ ખબર પડતી નથી, બ્લડ સ્ટીમમાં પીડા જેવુ થાય છે.

અને

બાગમાં ક્યાં હવે ફરે છે સનમ, વેબસાઈટ ઉપર મલે છે સનમ

આવા ઉમદા પ્રયોગથી ગુજરાતી ગઝલ માતબર બનતી હોય તો એવા પ્રયોગને બહુત અચ્છે, દોબારા કહ્યે જ છૂટકો !

- અઝીઝ ટંકારવી ( તાદર્થ્ય મેગેઝીન, વર્ષ ૧૭, અંક ૫, ડીસેમ્બર ૨૦૦૨ માં થી સાભાર )

The Below Details are taken from Readgujarati

નામ : તાદર્થ્ય મેગેઝીન

તંત્રી : સવિતા ઓઝા

પ્રકાર : માસિક મેગેઝીન

લવાજમ : ભારતમાં વાર્ષિક રૂ. 70, આજીવન રૂ. 700 (ભારતમાં), શુભેચ્છક સભ્ય રૂ. 1000

સરનામું : ‘તાદર્થ્ય’ સવિતા ઓઝા, એમ-29/249 વિદ્યાનગર, આંબાવાડી, અમદાવાદ-15, ગુજરાત.
ફોન : 91 – 79 –26745193

વિગત :  અભ્યાસ લેખ, ગુજરાતી વાર્તા, કાવ્યોનો સમાવેશ કરતું દર માસની 29 તારીખે પ્રગટ થતું આશરે 48 પાનાનું સુંદર માસિક મેગેઝીન. લવાજમ માટે ચેક યા ડ્રાફ્ટ ‘તાદર્થ્ય’ ના નામથી મોકલવો. છુટક નકલની કિંમત રૂ. 7 છે. પરદેશના લવાજમ માટે કાર્યાલયનો ફોનથી સંપર્ક કરવો.

_________________________________________________

શું તમે આ પોસ્ટ વાંચી હતી?  એક અધુરી પ્રેમ કથા…

અને એક સારા સમાચાર...આજે સવારે વર્ડપ્રેસ બ્લોગ સ્ટેટસ જોયા તો આ જોવા મળ્યું....આભાર તમારા બધાનો...

 MP3 કાવ્યપઠન

કવિતા અને સંગીત: ઘનશ્યામ ઠક્કર

Play>

૧૯૭૦
સૌજન્ય
ભૂરી શાહીનાં ખળખળ 
(સીડી-કાવ્યસંગ્રહ)

પાછળ    (ગઝલ)

વિશ્વ શાંતિનું સપનું સિધ્ધ કરવા

ઊંઘતા મહાનગર પર

મિસાઈલની ચાદર ઓઢાડી દો.

*

લશ્કરી ગણવેશમાં વિંટળાયેલો જવાન

દર્પણના ઊંડાણને ઓળખવા મથે

પોતાનાજ ચહેરાને.

*

અજાણ્યા રણમોરચે બેઠા બેઠા

કાગડોળ રાહ જોવાતી રોજ

પરિચિત અક્ષરોના પત્રની.

*

પેપ્સીનો છેલ્લો ઘૂંટ ભરી લઉં

રણ મોરચે

મોતનું મૃગજળ તરી લઉં.

*

બૉમ્બ વર્ષાના પ્રકાશમાં

અચાનક ક્યાંથી ઝબકી ગયો

પ્રસુતિગૃહમાં સુતેલી પત્નીનો ચહેરો

*

રણ વચાળે

ટેંકોના ધસમસતા કારવાં જોઇ

ઊભું ઊભું મુંઝાય છે

એકલું અટુલું ઊંટ

*

ઊંટોની ખેપ લઇ

ભૂલો પડ્યો વણઝારો

રણમાં ટેંકને રસ્તો પૂછે.

*

ટેંક પર ઉભેલો સૈનિક

હાથ ઉંચો કરી કરી

ખજૂર તોડવા માટે

*

રણ વચ્ચે

ટેંકોના આટા પાટામાં

ખોવાયલા ઊંટના

પગલાં શોધતો આરબ

*

ધૂળની ડમરી ચડી ચોમેર

ભૂલું પડેલું ઊંટ

રસ્તો શોધતું

આવી ઊભું સૈનિક છાવણી એ

*

ઊંટ રડેછે રણમાં

કેટકેટલા સૈનિક

આ ખાડે ખડકાયા ક્ષણમાં

ઊંટ રડેછે રણમાં

*

બાંગના અવાજોથી પરિચિત

કાન સરવા કરી

બૉમ્બ ધડાકા સમજવા મથે છે

ઊંટ ક્યારનું.

*

ઊંટ એવું તંબુમાં પેઠું કે

આરબને બહાર નીકળ્યેજ છૂટકો

*

રણ વચ્ચે

તેલના કૂવાઓમાંથી

હવે લોહી નીકળવા માંડ્યું છે.

*

ભૂખ્યું તરસ્યું ઊંટ

રણમાં વીરડીની શોધમાં

લોહીને ખાબોચિયે આવી ઉભું છે

*

દર વરસે આવતા

સફેદ ચાદરોમાં વીંટળાયેલા

હજ યાત્રિઓને બદલે

લશ્કરી ગણવેશમાં ધસમસતા સૈનિકો

ઊંટ વિસ્મયથી જોયા કરે.

*

તરસે તરફડતા શિશુ માટે

રણમાં જળ શોધવા નીકળેલી માતા

આવી ઉભી

ઘવાયેલા સૈનિક પાંસે

*

પયગંબર ઇબ્રાહીમ(અલૈ.) જયાં

પુત્રને કુરબાન કરવા લઈ ગયા

તેજ આ ધરતી

હજીયે લોહીમાં ખરડાયેલી.

                                     (સૌજન્ય:મળે ન મળે__274)

એક દિન હતો,એક પળ હતી,એક આંખડી ચંચળ હતી

ને પ્રાણના ઉપવન વિષે ઊર્મિ નદી ખળ ખળ હતી

ને જે પરાયાં થઈ પડયા,તા દૂરની ભૂમિ પરે

રે,તેમને સૌને નજીક આણવાની કળ હતી

                                 એક દિન હતો,એક પળ હતી!

બોલતી’તી બુલબુલો ને ડોલતી’તી મંજરી

ખોલતી’તી દિલના બીડેલાં દ્વારો ખંજરી

પાનપાને ગાનગાને અર્તન ભ્રમણે પ્રણય

લહેરથી લૂંટાવતો આનંદની રસ_ પંજરી

                                    એક દિન હતો,એક પળ હતી!

એક સર હતું, સુંદર હતું,જેમાં કમલ મનહર હતું

ને એકમલના દલ સમું જેનું હૃદય મદભર હતું

એ મદ ભરેલા ઉર_ તળે જલતી હતી કો ઝંખના

ને ઝંખનાના ઘેનથી માતેલ જોબન તર હતું

                                    એક દિન હતો,એક પળ હતી!

એવેસમે જોવા સમું ને જાતને ખોવા સમું

ને રોઇ રોઇને રડાવી આંસુઓ લહોવા સમું

કંઇ કંઇ હતું બહારે હતું, ભીતર હતું, રસભર હતું

સંસારથી થાકેલ ઉરને થાકને ધોવા હતું

                                   એક દિન હતો,એક પળ હતી!

જોવા સમું તે દિ’ હતું ,આંખો હતી,પાંખો હતી,

સૂરમો હતો,સુરખી હતી,ટીકો હતો, ટીલડી હતી

નર્તન હતું, ઉર્મિ હતી, લટકો હતો, લીલા હતી

એવે સમે બેઠો રહ્યો જલયો વૃથા સંશય_દવે

આંખો ઉઘાડી કે મીંચો છે બેય એ સરખું હવે

                            એક દિન હતો,એક પળ હતી!

તે દિન ગયો ને પળ ગઇ ને આંખડી ચંચળ ગઇ

તે ઉર્મિઓ ગળગળ ગઇ ,તે જિંદગી વિહવળ ગઇ

યૌવન ગયું ,ઉપવન ગયું,જીવન ગયું,નન્દન ગયું

નરતન ગયું, કીર્તન ગયું,બાકી હવે ક્રન્દન ગયું,

ખૂણે છૂપો,ઝૂલે હીંચો,એ બેયછે સરખું હવે

આંખો ઉઘાડો કે મીંચો,છે બેય એ સરખું હવે

                       એક દિન હતો,એક પળ હતી!

ઘનશ્યામ ઠક્કર

1970

સૌજન્ય

ભૂરી શાહીના કૂવા કાંઠે

અનિલ જોશી

સૌજન્ય
બરફનાં પંખી - અનિલ જોશી

1982

સૌજન્ય

ભૂરી શાહીના કૂવા કાંઠે

સૌજન્ય

લયસ્તરો

 વાંચવા ક્લિક કરો

કાવ્ય વાંચવા ક્લિક કરો