Weet jij nog wat de oorspronkelijke betekenis is van het ziekenhuis? “Natuurlijk” zul je nu denken, want het zit toch al in het woord! Een huis voor zieken. Anders gezegd: Een onderkomen voor hen die professionele zorg en hulp nodig hebben, omdat ze ziek zijn. Het doel van het ziekenhuis is in het algemeen om degenen die daar zijn zo mogelijk te genezen. Dat is al heel lang zo en gelukkig nog steeds zo. Het gaat primair om de hulpbehoevende.

Maar als dat het hoofdmotief is om een ziekenhuis op te richten en te runnen, dan worden we de laatste decennia toch wel steeds meer geconfronteerd met de bij- en schijnmotieven. Er is niets mis met het bijmotief, dat degene die in een ziekenhuis werken, dat niet alleen maar uit idealisme doen, maar ook om geld te verdienen en om zich in hun vak te ontwikkelen. Het wordt wel anders als bijmotieven als deze belangrijker worden dan het hoofdmotief en het hoofddoel van het ziekenhuis: De patiënt centraal!

Het gaat helemaal mis als we steeds meer geconfronteerd worden met de schijnmotieven: Het najagen van status en macht ten koste van anderen, het zoveel mogelijk geld verdienen en egotripperij. Of het afschuiven van de eigen verantwoordelijkheid naar anderen. En het gaat mis als de motieven voor marktwerking daarop berusten. Het is gerechtvaardigd om als burger de vraag te stellen waarom ziekenhuizen met elkaar zouden moeten concurreren. Het is zelfs heel goed verdedigbaar dat een schande te noemen en zelfs onchristelijk en onethisch. Dit is verdedigbaar vanuit het standpunt dat ieder mens recht heeft op professionele zorg en dat de overheid dat optimaal dient te faciliteren.

Vanuit die optiek concurreren ziekenhuizen nooit met elkaar. Ze werken optimaal samen. En binnen de ziekenhuizen concurreren de bestuurders, het management en de specialisten niet met elkaar, maar slaan de handen ineen om op de meest effectieve manier zorg te verlenen. Men overstijgt het eigen belang, men handelt of laat niet na vanuit schijnmotieven, en creëert win-win-situaties. De publieke en private sector werken optimaal samen, gericht op het gemeenschappelijke doel: een zo gezond mogelijke samenleving.

Dan kan het zo zijn dat een aantal ziekenhuizen zich gaan specialiseren in het verlenen van bepaalde zorg en geneeswijzen, zodat deze veel beter verleend kan worden. Maar niet zo, dat men zo ver weg van huis moet, dat men geïsoleerd raakt van de eigen omgeving en van daaruit mantelzorg niet meer haalbaar is. Uitzonderingen daargelaten. Of dat zorg te laat komt of de meest noodzakelijke hulp niet verstrekt kan worden. Het zich profileren als ziekenhuis en als specialist dient gevoed te worden vanuit het hoofdmotief: In dienst van de hulpbehoevende en niet vanuit een of meerdere schijnmotieven.

Het bovenstaande geldt ook voor de verzekeraars en, zoals ik in mijn boek aangeef, ook voor de geneesmiddelenindustrie. Maak van het ontwikkelen, produceren en verstrekken van medicatie een (internationale) overheidstaak. Dat hoeft niet persé het opheffen te betekenen van private ondernemingen, maar het zet de farmaceutische wereld wel op zijn kop.

De gezondheidszorg wordt nu overwoekerd door schijnmotieven van politici, ondernemers en hen die werkzaam zijn in de gezondheidszorg. Met ongezonde en ziekmakende maatregelen en ontwikkelingen als gevolg. Ziekenhuizen dreigen daardoor te verworden tot egocentrische en egoïstische “ik-zorg-zo-goed-mogelijk-voor-mijn-eigen-ego-en-gewin”-centra. Kortweg aan te duiden als “ZorgVoorjezelfCentra”. Ten koste van de gehele samenleving.

Met dit expres ongenuanceerde stukje hoop ik dat alle betrokkenen van goede wille, die hun idealisme nog door zich heen voelen stromen, opstaan en een halt toeroepen aan alle oneigenlijke en mensonterende ontwikkelingen die er plaats vinden in de private en publieke sector.

Door ons bij onze geboorte te identificeren met ons lichaam vergeten en verdringen wij min of meer wie wij Zijn. Onze eigenwaarde wordt overschaduwd door minderwaardigheidsgedachten en -gevoelens, angst, machteloosheid en verdriet. Die ontstaan door deels verloren gewaande kracht, liefde, schoonheid, vertrouwen, waarheid, wijsheid en zuiverheid. We zijn als kind niet alleen eerst fysiek afhankelijk, maar worden ook psychisch, sociaal, relationeel en spiritueel afhankelijk. Als kind en later als volwassene willen we gehoord, gezien en gewaardeerd worden en ergens bij horen. We nemen waarden, normen en mens-, wereld- en zelfbeelden over van anderen. We maken daarin keuzes en worden ons bewust van onze onafhankelijkheid en afhankelijkheid, eigenwaarde en minderwaarde. Meer grip daarop maakt ons, als mens en als functionaris, krachtiger en effectiever.

Er ontstaat innerlijke diversiteit in schijn en zijn, door ons inwikkelingsproces in schijn en lijden. Vanuit schijn ontstaat ongewenst gedrag, misbruik en oneigenlijk gebruik van macht, oneigenlijke man-vrouwpatronen, manipulatie, tirannie en discriminatie. Vanuit minderwaarde en compensaties daarvan zoeken we houvast en schijnzekerheid buiten onszelf in bezit, functies, sociale posities en status. Verstrikt geraakt in angst, schijn en lijden ontstaat er weerstand tegen verandering en zijn we de weg naar ons Zelf en in onszelf kwijt geraakt. Dat gaat ten koste van ons ondernemerschap, en goed leiderschap en management kunnen erdoor vertroebelen en zelfs blokkeren!

Toch willen we ons ont-wikkelen en ons ontplooien. Effectieve en diepgaande zelfreflectie bestrijkt de fysieke, mentale, emotionele, sociale, relationele en spirituele levenskwaliteiten en onderzoekt hoe wij omgaan met levensbeschouwingen, het onbewuste en met verleden, heden en toekomst. We kunnen een ander nooit verder helpen dan we zelf zijn. Daarom is zelfreflectie noodzakelijk voor de coach, de ondernemer, de coachende leider en de manager. Luisteren naar de ander kan alleen als je inzicht hebt in je eigen innerlijke diversiteit, want die heeft de grootste invloed op ons gedrag. Communiceren vanuit schijn of zijn heeft altijd impact op onze omgeving. We zijn aanspreekbaar op de directe en indirecte effecten daarvan. Ondernemers, leiders en managers hebben daarin een voorbeeldfunctie!

De psychologische processen op de genoemde kwaliteitsniveaus en levenslijnen zijn bijzonder boeiend. Vanuit eigenwaarde kunnen we optimaal presteren. We zijn bereid tot verandering, verbetering en vernieuwing en nemen daartoe, indien nodig, ook het initiatief. Door opheffen van onze minderwaarde en de compensaties daarvan, voorkomen we ineffectieve communicatie. Voor coaching, samenwerking, zelfsturing en aansturing is vertrouwen essentieel. Onze schijn is niet te vertrouwen, ons Zelf wel. Als we effectief omgaan met innerlijke diversiteit ,leidt dat tot succesvolle veranderings- en verbeteringsprocessen en succesvol (persoonlijk) leiderschap en management.

Daarom is waarachtige en duurzame maatschappelijke diversiteit alleen mogelijk op basis van grip op onze innerlijke diversiteit. Dan pas komen we tot optimale ontplooiing en realisatie van individuele en collectieve doelstellingen. Ondernemers, leiders en managers kunnen dat leren en ontplooien.

Jullie kent wel de verhalen over de ridders, die voor de goede zaak streden. Als ze dat met open vizier deden, dan wist de ander wie hij was. Nu gebruiken we het wel in figuurlijke zin: Openlijk voor iets uitkomen en open en duidelijk zijn naar de ander toe. Willen leiders en managers dat ze gevolgd worden, dan willen mensen dat zij met open vizier werken ten aanzien van hun doelstellingen, missie, visie, strategie, beleid en de uitvoering daarvan. Het woord vizier staat voor de zes factoren, waardoor mensen - vanuit hun innerlijke motivatie - leiders en managers volgen. Om dat te realiseren willen mensen:

1. Verbinding voelen en weten met. Zich thuis en veilig voelen bij de groep waartoe ze behoren.
2. Invloed op hun eigen werk-, woon- en leefomgeving en verantwoordelijkheid dragen.
3. Zin- en betekenisgeving in hun leven, wonen en werk.
4. Inzicht in hetgeen er gebeurt in hun (directe) omgeving en wat het doel daarvan is.
5. Erkenning en waardering voor wie ze zijn en wat ze kunnen en doen.
6. Respect en respectvolle communicatie en omgang

Leiders en managers dienen deze zes factoren in hun vizier te krijgen. Eerst bij zichzelf, hetgeen zelfreflectie en zelfonderzoek vereist. En dan bij de ander en de omgeving. Dat vereist luisteren naar, de dialoog aangaan en mensenkennis.

“Vanuit een open vizier leidinggeven en managen” en “de ander in het vizier krijgen” dienen als leervakken en leerdoelen het fundament te zijn van hun opleiding. Nieuwe vakken zijn dan:

1. Zelfreflectie, zelfonderzoek en zelfinzicht.
2. Luisteren
3. Mensenkennis en kennis van de wereld(en) waarin wij leven, wonen en werken.
4. Verbinding en verbindend, respectvol communiceren. Gericht op duurzaamheid.
5. Zin- en betekenisgeving en effectief omgaan met verscheidenheid
6. Het leiding geven aan en managen van individuele en collectieve bewustwordingsprocessen.

Ik verzorg ze graag, maar het is noodzakelijk dat deze vakken een wezenlijk onderdeel gaan uitmaken in alle opleidingen. Wacht niet af, maar vraag er zelf om! Met dit fundament komen er andere opleidingen, leiders en managers. En dat is waar een duurzame samenleving en globaliserende wereld om vraagt.

Komt er een indeling naar partijen die bijvoorbeeld gaan voor duurzaamheid, het realiseren van de millenniumdoelen en die de diverse maatschappelijke disciplines en diverse specifieke groepen particulieren vertegenwoordigen? Dat zou het huidige politieke veld grondig opschudden. Bestaande partijen gaan op in nieuwe of fuseren met elkaar, zoals destijds de Christelijke partijen opgingen in het CDA.

Wat is nodig om dat voor elkaar te krijgen? Is het wenselijk? Hoe zou het nieuwe politieke veld eruit kunnen zien? Wie van jullie en welke politicus en/of welke politieke partij wil hier over meedenken?

Niet alleen met behoud van de nationale, regionale en lokale cultuur en identiteit, maar zelfs met meer ontplooiing ervan! Maar dan zonder afzetten tegen en zonder protectionisme. De Europese eenwording heeft niet ten doel zich af te zetten tegen andere samenwerkingsverbanden van landen. Maar Europees ondernemerschap zorgt voor een gezond en vitaal werelddeel, dat daardoor beter in staat is om andere werelddelen indien nodig te helpen in hun ontwikkeling en ontplooiing.

Ieder werelddeel kan de eigen, unieke identiteit optimaal ontwikkelen en ontplooien. We kunnen komen tot een uitwisseling van kwaliteiten en van culturen en daardoor elkaar helpen om te komen tot een betere, gelukkiger wereld. Dat is geen utopie, maar een keuze en............ zal mijns inziens in een wereld die steeds meer globaliseert gelukkig het onvermijdelijke en het beste en meest kansrijke scenario voor de toekomst zijn. Laten we nu al die kansen pakken en mogelijkheden onderzoeken en benutten.

We zien nu al dat arbeid uit Europa verschuift naar Aziatische landen. Steeds meer bedrijven en organisaties komen in niet-westerse handen. Vanuit angst, onzekerheid en eigenbelang verzet men zich hiertegen. Dat is wel begrijpelijk, maar niet zinvol en niet vol te houden. De welvaartstoename in het ene deel van de wereld hoeft niet ten koste te gaan van de welvaart in het andere werelddeel. Natuurlijk zijn er concrete en tijdelijke effecten, maar er zijn veranderingen en verschuivingen mogelijk, waardoor de welvaart anders, eerlijker en beter verdeeld wordt.

Dat vergt visionair en duurzaam ondernemerschap, leiderschap en management. Het blijft vanzelfsprekend van belang om de processen in goede banen te leiden, kwaliteit te waarborgen en resultaten te behalen, maar er is visie en daadkracht nodig, die gericht is op een verdere toekomst en andere belangen optimaal insluit in plaats van uitsluit. In de huidige maatschappelijke context vergt dat moed en diepgaand en breed inzicht.

Welke concrete stappen kunnen we maken en welke initiatieven zijn er nu al?

Dit artikel verscheen bij Emerce. Ik vond het interessant genoeg om er hier naar te verwijzen. Een van deze dagen wil ik dieper op dit thema ingaan, omdat het ook direct raakt aan de manier waarop wij met de klant van morgen zaken gaan doen.

Een quote uit het artikel:

"Kopen is uit, huren wordt weer de normDit ecologisch bewustzijn van de klant aan de ene kant en de steeds scherpere regelgeving aan de andere kant gaat volgens Powell veel bedrijfsmodellen op de kop zetten in de komende decennia."

Lees hier de rest van het artikel

Emerce - Media/Marketing nieuws: Topdesigner: 'Bedrijfsmodellen gaan totaal op de kop'

Dit jaar confereert men over het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. Men wil die per 2050 halveren. Tijdens de VN-klimaattop op Bali kwam men echter overeen dat men in 2020 tot tussen de 25 en 40% reductie zou komen. Nu kiest men voor een langere termijndoelstelling, zonder dat daar duidelijke doelstellingen in de tussenliggende periode aan gekoppeld zijn. En wat zijn ook nu weer de grootste hobbels tijdens de onderhandelingen?

Juist ja: Wantrouwen, het eigenbelang voorop stellen en het wijzen naar de ander. Het ene land vindt het andere niet democratisch genoeg, een ander wil eerst de problemen in eigen land oplossen, men stelt vooraf allerlei eisen aan elkaar en men wantrouwt elkaar of men de afspraken wel nakomt. Waarbij de ontwikkelingslanden door ervaring wijs zijn geworden, want de rijke landen beloofden van alles en nog wat, maar kwamen en komen hun beloftes niet na. Conclusie: Klimaatverbetering komt alleen tot stand als men eerst het overlegklimaat verbetert.

Tijd en geld wordt verspild, ten behoeve van individuele egotripperij en (inter)nationale, politieke windowdressing en ten koste van de wereld waarin wij mogen leven. Als men de vergaderingen nu eens zouden beginnen met een groot scherm met daarop in alle talen de volgende woorden: For The Waarheid, Openheid, Respect, Liefde en Doen, dan zou men zichzelf en elkaar daar voortdurend aan kunnen herinneren en op aanspreken. De uitnodigingen zijn verstuurd op het briefpapier van de Stichting Globaliseringscentrum met in het logo in de eigen taal het Ik Verbind. Zie www.ikverbind.nl. Daar staan suggesties voor directe en concrete acties van bovenaf en bottom up. Want de wereld verbinden begint bij jezelf.

En...........2014 is een mooi tussendoel nietwaar. Utopie? Je suggesties, reacties en ideeën zie ik graag tegemoet. We gaan ervoor!

Vandaag is het de vijftigste dag dat dit weblog operationeel is. Met als resultaat: Vele - en uiteraard zeer terechte - complimenten aan het adres van zoon Markward(http://www.markward.nl), die dit weblog via Wordpress heeft ontworpen en in elkaar heeft gezet. Bedankt kerel! Met positieve reacties naar mij toe over het initiatief, de inhoud, de variatie, de scherpte, de actualiteit en zelfs het rebelse van de artikelen. Met positieve reacties over de dagelijkse weblichtjes. Heel veel dank daarvoor. Vandaag staat de teller op 1330 bezoekers. Of dat veel of weinig is weet ik niet, maar ik ben er verrast door en ik ben er blij mee.

Natuurlijk is dit pas het begin. Het begint met het bekend maken aan mijn eigen netwerk. Daar ben ik uiteraard druk mee bezig. We zitten nu volop in de vakantieperiode. Met dit bericht staan er nu veertig op dit weblog, verdeeld over verschillende rubrieken. Het begin is er.

Zoals ik ook in de reactie op de reactie van Margreet op een der weblichtjes aangeef gaat het om het delen van elkaars ervaringen, gevoelens en gedachten. Om zodoende elkaar te helpen in het bewust worden, bewust zijn en bewust doen. Een bewustere wereld leidt tot een betere en daardoor gelukkiger wereld. In leven, wonen en werken. Bewustwording plaatst het verleden in een nieuw licht, het geeft ons energie en innerlijke kracht in het hier en nu en biedt perspectieven voor de toekomst.

De komende vijftig dagen worden er weer nieuwe mensen "In het zonnetje" gezet, wil ik jullie bemoedigen en inspireren met nieuwe weblichtjes en hoop ik op vele reacties en een toenemende verspreiding. Bijvoorbaat mijn dank daarvoor.

Ik wens jullie veel plezier met en naar ik hoop veel baat bij dit weblog.

Met hartelijke groeten,

Bert-Jan.

De kostprijs is erg laag, dus stelen heeft geen zin. Ik weet alleen niet hoe deze fiets zich in de najaarsstormen van Nederland houdt ... Het is vervelend als je 's ochtends op je fiets wilt stappen en voor je ligt een brei van karton met een kettting en nog wat onderdelen.

Maar dat neem niet weg dat het idee top is!
Lees hier het hele artikel.

Al enkele jaren concentreren de trendy ondergoedmerken zich op de bobbel vooraan. Denk aan de Wonderjock van aussieBum, de WildmanT Ball Lifter, de Andrew Christian Show-It Technology en vele anderen.

In 2008 focust Christian zich op de ronde konten, met de Butt Lifting Technology Boxer. Bedoeling is om mannen met een platte poep aan een ronde bips te helpen. Dat is voorlopig zeldzamer. Er is wel de de DIM Push-Up Shorty, maar daarbuiten? Enfin, andere ontwerpers zullen wel volgen en de volgende stap zal een combinatie van beiden zijn: meer volume voor- én achteraan. Jammer dat er alleen boxerversies bestaan.

Christian kreeg heel wat bekendheid met zijn Barack Obama-lijn. Daarin onderscheidt hij zich van de rest en hij steunt ook de Obama-verkiezingscampagne.

Groen

Net als 2(x)ist, C-IN2, aussieBum en anderen heeft AC zijn bamboe-ondergoedlijn. Groen en ecologie waren hot in 2007. Volgens Christian is het meer dan een hype, het is een trend. Hij gelooft dat mensen echt van levensstijl veranderen en dat dit zich ook uit in ondergoed.

Op deze video zie je een ondergoedwissel: van de grijze Calvin Klein-slip naar een witte Andrew Christian.

[dailymotion id=x5yu95]

Na al mijn blogs over voedselprijzen, ontwikkelingswerk, vrede, wereld, Europa en vele andere onderwerpen is het dan weer zover.

Na een selectieprocedure ben ik verkozen tot Kamer-lid. Nee, helaas -nog- niet voor de Eerste of de Tweede Kamer der Staten Generaal, maar voor de Derde Kamer. Ja, inderdaad, voor De Derde Kamer.

Ook benieuwd wat dit inhoudt? Kijk dan snel op www.dederdekamer.org. Binnenkort schrijf ik graag over mijn visie en doelstellingen voor de komende jaar.

"Je zou één simpele stelregel kunnen hanteren: eet meer vers en onbewerkt en een boel problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon." – Dick Veerman

"Lokale boeren en wereldwinkeliers kunnen misschien best partners zijn en de handen in elkaar slaan." – Dirk Barrez

Kan je het proeven aan zijn taarten of de bakker er met zijn hart bij was? Is 'bio' echt beter voor ons lijf en milieu? Ik ken de antwoorden niet, maar wil je weten wat anderen hierover denken, dan moet je op foodlog.nl zijn:

"Foodlog is het dagelijkse bloggazine met achtergronden over eten & drinken, hoe het in je mond belandt en wat het doet in je lijf."

Wie - zoals ik - consumenten wil sensibiliseren en motiveren om bij hun aankopen van voeding duurzame en gezonde keuzes te maken, raakt niet ver zonder échte interesse voor EN een totaalvisie over voedsel. Daarvoor is er Foodlog.

Want wat is het probleem bij goedbedoelende fairtraders. Ondanks alle energie die ze in hun verhaal steken, slagen ze er maar niet in écht beweging in hun zaak te krijgen. Het gaat teveel over een verhaal en te weinig over gevoel, genot en smaak. Ze hebben niet genoeg overtuigende argumenten, om ook de buurvrouw over de streep te trekken.

De idee om deze pagina te posten, kreeg ik na het achter elkaar weglezen van deze twee artikels van George Monbiot - een radicale denker, bekend van zijn columns voor The Guardian - die zo'n totaalvisie (op voeding) heeft:

1. Small Is Bountiful (over de toekomst van fairtrade)
2. Fallen Fruit (over de toekomst van traditionele engelse appelrassen)

"Wie zorgt er voor een échte groene revolutie?"   vraagt Dirk Barrez zich af.

Laat je het antwoord niet influisteren, maar ontdek en beleef het zélf. Veel leesplezier!

Datum originele publicatie: zaterdag 15 maart 2008 op www.bndestem.nl.

"niet tegen technologie in ons eten maar tegen de manier waarop"

"De consument weet niet meer waar hij aan toe is", verzucht Dick Veerman van Foodlog.nl, een eind 2005 gestarte weblog over voeding, die steeds meer mensen weten te vinden.

"Er is behoefte aan meer informatie over de achtergronden van wat we eten. Kijk naar het succes van diepgravender consumentenprogramma's als Klootwijk aan Zee en De Keuringsdienst van Waarde.".

grote hoeveelheden maken smaak tot bijzaak

De afgelopen zeventig én tachtig jaar hebben we zowel onze voeding als ons eetpatroon nogal veranderd", stelt Veerman. Merkfabrikanten bewerken ons voedsel om het altijd en overal hetzelfde te kunnen laten smaken, om het in grote hoeveelheden te kunnen maken, om het zo lang mogelijk te kunnen bewaren en over de hele wereld te verslepen. Smaak is bijzaak. "Het zou best kunnen dat ons lichaam die verandering niet kan bijhouden, zo snel evolueren we niet", zegt Veerman. "Onderzoek van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) toont aan dat een traditioneel Nederlands aardappelen-, groenten- en vleesmenu op basis van verse ingrediënten een gezondere populatie oplevert dan een industrieel merkenmenu uit pakjes, bakjes, zakjes en flesjes. In plaats van 'Ik Kies Bewust' te pakken, zou je een simpele stelregel kunnen hanteren: eet meer vers en onbewerkt en een boel problemen verdwijnen als sneeuw voor de zon."

met lightproducten krijgen we tientallen kilo's suikers extra binnen

Met hulp van technologie wordt ons merkvoedsel eerst uitgekleed, om vervolgens te worden aangekleed. Met soms merkwaardige gevolgen. Zo ontwikkelt de voedingsindustrie lightproducten door vet uit het origineel te halen, maar vet is een smaakmaker. Zonder vet minder smaak en een andere textuur. Veerman: "Verwijder je dat vet, dan moet je de smaak door toevoegingen terugbrengen. Zout en suiker zijn de belangrijkste. Het gekke is dat vet verzadigt, maar geraffineerde suiker niet. Vet is al vet, maar van suiker word je hartstikke dik omdat je niet merkt in welke hoeveelheden je het nuttigt. We krijgen per jaar tientallen kilo's suiker extra binnen, die we kunnen vermijden als we zelf koken."

kunstvezels pure volksverlakkerij

Wasa bracht recent een knäckebröd op de markt, waar kennelijk eerst de natuurlijke vezels van de granen uit zijn verwijderd. Nu hebben ze namelijk een nieuw type waarin extra vezels zijn gestopt, bedoeld voor een betere stoelgang. "Maar als die vezels met wat technische kunstgrepen synthetisch zijn gemaakt, doen ze niet wat ze zouden moeten doen. Dat toonden onderzoekers van Wageningen Universiteit aan. Ze lijken misschien wel op de vezels die van nature in granen zitten, maar 'nabouwvezels' blijken geen goede mest voor je darmflora. Van nature ingebouwde wel. De fabrikant zou dus moeten zeggen wat die extra vezels precies doen. Anders is het pure volksverlakkerij", meent Veerman.

ons voedsel wordt uitgekleed

Een bizar geval van 'uitkleden' is de donkere chocolade waar de bitterstof, een gezonde anti-oxidant, uit is gehaald. Die wordt los verkocht als duur voedingssupplement. "We gebruiken technologie voornamelijk om eten goedkoper te kunnen maken of te 'verbeteren' met eigenschappen die er ooit al in zaten. Waarom gebruiken we het niet om dat goede eten lekkerder te maken?", vraagt Veerman zich af.

supermarkten spelen voedingsproducenten tegen elkaar uit

Hij verzet zich niet tegen technologie in ons eten, maar tegen de manier waarop technologie wordt ingezet. "Supermarktketens spelen voedingsproducenten tegen elkaar uit en dwingen hen voortdurend te komen met nieuwe producten. Binnen enkele maanden moet daarvan alweer een goedkopere versie komen. Dat spel herhaalt zich voortdurend."

kwaliteit en smaak in plaats van vernieuwing

Veerman vindt het tijd voor een nieuw paradigma waarin kwaliteit en 'lekkerte' in plaats van vernieuwing om de vernieuwing en 'goedkoopte' voorop staan. "Zorg voor meer smaakkwaliteit in vers en maak verse producten beter houdbaar en makkelijker bereikbaar voor een groot publiek. Ik zeg niet dat iedereen weer de keuken in moet. Dat is een illusie en zal niet gebeuren. Maar je kunt verse waar die goed smaakt met nieuwe technieken wel beter beschikbaar maken voor de consument. Waarom zou je niet dagelijks op een kostentechnisch aantrekkelijke manier vers gemaakte maaltijden kunnen eten bij je baas, of daarvandaan eenvoudig thuis af te maken spullen meenemen naar huis? Je hoeft er niet eens meer voor naar AH."

appels als moderne techproducten

Als moderne techproducten noemt hij appels. Nu komen er rassen uit Argentinië ons land binnen met de sticker 'Klimaatneutraal'. Hoe gek kun je het maken? Nieuwe appelrassen als Wellant, Rembrandt, Rubens en Kanzi worden gewoon in Nederland geteeld. Die appels eisen nauwelijks bestrijdingsmiddelen en worden in de herfst geplukt. "Als je ze nu uit de koeling haalt, smaken ze beter dan rechtstreeks van de boom. Dat kan dankzij een verfijnde bewaartechniek waarin de juiste begassing en temperatuurinstellingen wondertjes verrichten."

nood aan goede bewaar- en smaakoptimaliseringstechnieken

Het schort volgens Veerman aan goede bewaar- en smaakoptimaliseringstechnieken. Daar gaat niet de aandacht naar uit. Ingevoerde papaja's of mango's in ons land zijn gewoon stenen en zullen ook nooit meer rijp worden. Zelfs perziken en pruimen in de zomer zijn hard, onrijp en niet te eten. Dankzij betere bewaarmethoden en andere ingrepen kan dat anders. "Nu ligt de nadruk alleen op efficiënte productie en niet op smaak en kwaliteit."

mensen herkennen de smaak van 'echt' niet meer

Veel mensen weten niet eens meer hoe lekker 'echte' vleeswaren kunnen zijn. Ze zijn gewend aan natte kledder door de hoeveelheid water die erbij gaat. Een droge gekookte ham is in Nederland amper nog te vinden. Of neem zalm. "Afgelopen Kerstmis kreeg een groep van 1.200 mensen een verrukkelijke wilde zalm voorgeschoteld. Ze vonden hem lekker, maar wel stevig en wat aan de droge kant. Het originele product herkennen ze niet, dat hebben ze nog nooit geproefd. Goddank herkende de meerderheid de kwaliteit ervan meteen."

door Peter de Jaeger

Authenticiteit is inmiddels een belangrijk marketinginstrument geworden. Kijkend naar producten zie dat authenticiteit vaak wordt uitgedrukt in duurzaamheid, verantwoord, natuurlijk, groen en transparant.

Kledingbedrijven als H&M spelen daar op in met een kledinglijn die past binnen het authenticiteitsbeginsel: biologisch verantwoord.

Onderstaand artikel verscheen eerder bij Bright.

H&M komt net als vorig jaar
weer met een biologische kledinglijn. Op alle afdelingen is kleding van
biologisch katoen te vinden, te herkennen aan speciale labels. Volgens
de keten betekent dit ook de start voor andere bewuste materiaalkeuzes,
zoals biologische en recyclede wol en polyester. En niet onbelangrijk
voor ons Nederlanders: de prijs ligt in lijn met de normale collectie.

Onder de indruk was ik toen ik vorige week Eeuwige moes van Catherine van Kampen op televisie zag. De documentaire ging niet alleen over de teloorgang van de biodiversiteit van gewassen (wereldwijd is 75% van alle landbouwgewassen de afgelopen eeuw uitgestorven) maar ook over de schoonheid en authenticiteit van mensen; in uiterlijk en karakter. En over de destructieve kant van de instrumentele rede, waar we ons keer op keer van bewust moeten blijven.

Eeuwige moes gaat over idealisten die vechten voor het behoud van een diversiteit aan groenten en gewassen. Ruurd Walrecht was zo’n idealist: op zijn Oerakker verbouwde hij veertig jaar lang allerlei variëteiten van groenten en lanten die binnen de geïndustrialiseerde landbouw buiten de boot lijken te vallen en langzaam uitsterven. In een ‘groene ark’ verzamelde hij de zaden totdat hij –teleurgesteld dat zijn project niet erkend werd- plotseling naar Zweden vertrok. Zijn akker en verbouwereerde vrienden achter zich latend.

Eeuwige moes is vooral interessant omdat de unieke gewassen waarover gesproken wordt (en die getoond worden) lijken te harmoniëren met de bijzondere karakters van de besproken personen. Ruurd Walrecht krijg je zelf niet te zien, maar je hoort wel zijn stem. Vrienden van hem komen in beeld zoals de eigenzinnige ‘crofter’ Reid de Jong die met zijn lange baard zo uit een sprookje lijkt weggestapt. Boele Ytsma, de teleurgestelde vriend en medewerker van Ruurd. Of de hippie-achtige nomade Peter ten Bokkum. Mensen die op de een of andere manier niet aangepast lijken te zijn aan deze jachtige samenleving. Het is net alsof al die gewassen met hun grillige vormen, hun vreemde kleuren en soms scherpe uitsteeksels zich hebben weerspiegeld in het karakter van deze bijzondere mensen.

Ik was vooral geïntrigeerd door de gedachten van Walrecht zelf. In het commentaar dat je van hem hoort, veelal voorzien van close-up beelden van aparte groenterassen, klinkt zo nu en dan een verfrissende en tegelijkertijd wereldvreemde levenswijsheid door. Alsof hij alles op zijn kop zet. Bijvoorbeeld een uitspraak als deze:

‘Wat maakt een mens mooi? Die kraaienpootjes bij de ogen. Die plooitjes in een gezicht. Op een arm die zichtbare aders. En die nerven van een plant, dat is allemaal van hetzelfde voor mijn beleving. En zoals iemand van tachtig mooi kan zijn van alle rimpels en adertjes en een dun perkamentachtig huidje, dat vind je allemaal terug, ook bij planten.’

Het gekke is dat Walrecht er hier vanuit lijkt te gaan dat iedereen rimpels en kraaienpootjes mooi vindt. En dus ook begrijpt dat planten mooi kunnen zijn vanwege die nerven. Dat in een wereld van plastische chirurgie en botox, waarin juist elke rimpel wordt uitgebannen en strakgetrokken, waarin het ideaal is om een zo glad mogelijke huid en een symmetrisch gezicht te hebben. Het leek me dat we die uitspraak beter kunnen omdraaien. Dat je eerder van de nerven van een plant – die de meeste mensen wel mooi kunnen vinden – kan leren dat rimpels prachtig zijn en authenticiteit en karakter uitstralen. Dat is inderdaad het gevoel dat je overhoudt van deze documentaire, met al die prachtige beelden van bonkige, kronkelende, krioelende groenten. Een tomaat met karakter is zo ongelooflijk veel smakelijker dan de zoveelste glimmende Wasserbombe.

Dat Ruurd wel weet dat de wereld anders in elkaar zit blijkt uit een uitspraak later in de documentaire:

‘Planten moeten een grote opbrengst hebben, moeten knapperig en vochtig en pompeus zijn, dat zie je bij tomaten, sla, kool. En zo zie je ook de mensen wateriger en vormlozer worden.’

Ik vroeg me af wat hij zou bedoelen. Gaat het hem hier om een directe, fysieke relatie van mensen met hun voedsel (door de massaproductie en eenvormigheid van het voedselpatroon ontstaat bijvoorbeeld obesitas)? Of bedoelt hij het meer op een figuurlijke manier, dat de beelden van ons voedsel steeds meer worden gladgestreken, net zoals de beelden die we van onszelf hebben? Dat ons eten gaat lijken op de gephotoshopte dames in de glossy’s en de reclame? Ons een ideaal voorhoudt dat leeg is, een glinsterende huls zonder werkelijke inhoud, zonder het karakter van een doorleefd persoon? Dat we met de biodiversiteit misschien ook wel een spiegel voor onszelf weggooien. En hoe mensen in alle opzichten net zo eendimensionaal als hun voedsel beginnen te worden.

Op een gegeven moment vertelt Walrecht dat we nu allemaal groene komkommers eten omdat de EU dat bepaald heeft. Terwijl er zoveel verschillende rassen komkommers zijn, in alle denkbare vormen en kleuren. ‘Alle groenten moesten uniform worden. En uniformiteit is een daad tegen het leven.’ Die uitspraak lijkt de kern van de hele documentaire te zijn, waarin zowel de onaangepaste karakters van de geïnterviewden als het onderwerp biodiversiteit samenkomen.

Op die uitspraak valt natuurlijk ook kritiek te leveren. Uniformiteit is helemaal geen daad tegen het leven. Door uniformiteit van gewassen kunnen honderden mensen met gestandaardiseerde landbouwtechnieken gevoed worden en juist in leven blijven. In Afrika en Azië kan uniformiteit en een industriële werkwijze misschien wel de oplossing betekenen van de huidige voedselcrisis. Toch heeft Walrecht wel een punt, want standaardisatie vernietigt een enorm gedeelte van de schatkist die de natuur door miljoenen jaren van evolutie is geworden. Een diversiteit die door geen mens ooit meer kan worden hersteld.

Er zijn zo te zien twee kanten aan dit onderwerp en het deed me denken aan een oud, maar in mijn ogen nog steeds zeer relevant filosofisch betoog. Ik doel op de dialectiek van de Verlichting van Adorno en Horkheimer. De instrumentele rede, die rede die maakt dat het universele (uniforme) boven het particuliere komt te staan, heeft de mens in staat gesteld de gevaarlijke vernietigende kracht van de natuur te leren beheersen. Dat aspect van overheersing maakt deel uit van de rede zelf en kan zich ook weer tegen de mens keren. De Verlichte verhouding tot de natuur (en tot de mens zelf) zal daarom altijd een dialectische zijn. Standaardisatie van technieken en gewassen heeft voordelen, maar we moeten onze ogen niet sluiten voor de destructieve aspecten daarvan. Een deskundige uit de genenbank in Wageningen (die de zaden van de oerakker van Walrecht proberen te bewaren) gaf zelfs aan dat het verdwijnen van de diversiteit aan gewassen uiteindelijk de voedselvoorziening in gevaar kan brengen. In de woord van Walrecht:

'Het leven staat niet centraal in zijn volle bloei, maar eigenlijk de donkere bederfkant. Die staat centraal in onze cultuur. We creëren nu meer dood, dan dat we leven creëren.’

Het is heel erg jammer dat Ruurd Walrecht niet meer geld en middelen heeft gehad om zijn belangrijke werk te doen. Idealisten zoals hij en zijn vrienden zouden meer ruimte moeten krijgen binnen deze op snelle en massale productie gerichte samenleving. Niet alleen omdat het een noodzaak is om al dat genenmateriaal van unieke planten niet verloren te laten gaan. Ook vanwege de indrukwekkende filosofische inzichten die je blijkbaar uit al die prachtige, unieke groenten kan opdoen.

Waar dienen we ons bewust van te worden? In de bewustwordingspsychologie worden psychologie en levensbeschouwing van de mens met elkaar verbonden. Gedrag, persoonlijkheidskenmerken en waarden en normen worden aan elkaar gekoppeld.
Door toepassing ervan (her)vinden we de antwoorden op de vragen die we hebben over het gedrag, de motieven, de levenshouding en de wijze van communiceren van mensen in organisaties en in een multiculturele samenleving. We dienen ons bewust te worden van de aanwezigheid van twee persoonlijkheden in ieder mens: De schijnpersoonlijkheid en de ware persoonlijkheid. De schijn van de mens kenmerkt zich o.a. door angst, afhankelijkheid, onzekerheid, minderwaarde, wantrouwen, oneigenlijke machtswil, boosheid, respectloosheid en machteloosheid. Iedereen heeft daar (wel eens) last van. Als we ons Zelf zijn, dan kenmerkt ons gedrag zich o.a. door liefde, waarheidszin, vertrouwen, innerlijke kracht, respect en waardering. Ieder mens heeft een ware persoonlijkheid.

Bewustwordingspsychologie en -management leert ons waardoor, waarom, waartoe en hoe we ons in schijn en lijden hebben ingewikkeld, hoe we ons daaruit kunnen ontwikkelen en ons Zelf en de ander kunnen (doen) ontplooien. Het leert ons te luisteren naar en de dialoog aan te gaan met onszelf en de ander. Ze bieden inzichten en concrete handvatten. Daar is niets softs of zweverigs aan blijkt in de praktijk. Het is de keiharde realiteit van de dieperliggende oorzaken, waardoor we slecht communiceren, elkaar niet begrijpen en niet succesvol zijn in samenwerking, targets halen, veranderingsprocessen, fusies en overdracht. Ze leiden tot de meetbare consequenties van duurzame oplossingen die gerealiseerd worden.

Ik doe dat o.a. door middel van individuele coaching, teamcoaching en maatwerkworkshops. Dat kan bijvoorbeeld een workshop zijn over omgaan met boosheid, perfectionisme of zelfsturing en aansturing. Of over luisteren, omgaan met verantwoordelijkheid, waarden en normen en samenwerking.

Het resultaat is dat er geen sprake is van symptoombestrijding en te weinig en kortstondige effecten, waardoor veel tijd en geld verloren gaat. Het leidt tot bijzondere resultaten op korte en lange termijn, waarbij het opvalt dat ze niet alleen in de werksituatie maar ook in privé-situaties positieve effecten opleveren. Doordat de aanwezige motivatie niet wordt belemmerd of gefrustreerd, maar optimaal wordt benut worden er minder kosten gemaakt door ineffectief vergaderen en onnodig ziekteverzuim. Er worden betere resultaten behaald door optimalisatie van de arbeidsproductiviteit en –tevredenheid. Welke organisatie wil dat niet?!

Doodeng lijkt het om je kwetsbaarheid te laten zien. De praktijk wijst echter uit dat het jezelf en de ander in je kracht zet en veel humor en energie vrijkomt. Ook dat werkt positief door in het privé-leven en hoe er op feesten, verjaardagen, enz. over de organisatie wordt verteld.

Altijd in voor vragen, reacties en nadere toelichting.

Nog altijd staan de huidige schoolboeken in het teken van de klassieke economische opvattingen. Het belang van zaken als het BNP, economische groei en marktwerking worden nog altijd onderwezen. Het ligt aan de individuele docent of deze lesstof in de context van deze tijd wordt geplaatst.

Is het niet tijd dat deze benadering op de helling gaat en leerlingen een beter en evenwichtiger beeld voorgeschoteld krijgen. Een beeld waar de relatie tussen Mensen, Planeet en Economie beter in kaart wordt gebracht. Dat leerlingen leren dat ongebreidelde economische groei desastreus kan uitpakken en niet een heilig huisje is.

Als we een structurele duurzame samenleving willen opbouwen is het m.i. logisch dat het onderwijs daarop wordt aangepast, anders lopen wij het risico dat het blijft bij een oprisping, ingegeven door de tijdsgeest.

Inmiddels is het zo ver: Gijs Meyer Swantee en Rob van Hattum, de makers van 'Afval is Voedsel' hebben een stichting opgericht die Cradle to Cradle activiteiten in Nederland gaat monitoren: C2C planet. C2C planet gaat samenwerken met cradletocradle.nl, de site waarop u alle ins en outs over Cradle to Cradle in Nederland kunt lezen.
De stichting heeft tot doel het monitoren van de Cradle to Cradle activiteiten in Nederland.

bron: Programmabureau Leren voor Duurzame Ontwikkeling
p/a SenterNovem
Catharijnesingel 59
Postbus 8242, 3503 RE
3511 GG Utrecht

Slow Food zou je ook kunnen zien als een organisatie die zich richt op juist die mooie dingen die net buiten het systeem vallen. Het is een internationale beweging die zich bezighoudt met het instandhouden en opnieuw uitvinden van voedselsoorten, ingrediënten en bereidingswijzen die door processen van modernisering en globalisering lijken uit te sterven. Er wordt daarbij de nadruk gelegd op eerlijke en milieuvriendelijke productie. De beweging combineert twee schijnbaar tegengestelde intenties: culinair genot en idealisme. De Terra Madre is een bijeenkomst voor ambachtelijke en kleinschalige producenten en is georganiseerd naar het voorbeeld van het gelijknamige, beroemde tweejaarlijkse evenement in Turijn. De manifestatie in Middelburg was de eerste van dit soort in Nederland. Eén van de tekenen dat het goed gaat met de Nederlandse Slow Food vereniging. Van een vrijwilliger begreep ik dat er de laatste maanden een opvallend grote aanwas van nieuwe leden heeft plaatsgevonden.

Op de Terra Madre werd informatie gegeven over een grote diversiteit aan streekproducten. Een voorbeeld: in Brabant is een zogenaamd Slow Food presidium opgericht voor het behoud van de ‘Chaamse Pel’. Presidia zijn projecten waarin gewerkt wordt aan het behoud van traditionele streekproducten. De Chaamse pel of Chaamse hoen is een kippensoort die een paar jaar terug bijna was uitgestorven. Door inzet van een aantal mesters en het presidium zijn er nu weer duizenden. De Chaamse hoen is al enige eeuwen een gastronomisch begrip, vooral het vlees van de kapoenen (gecastreerde hanen) staat bekend als een specialiteit. Echter leent dit kippenras zich niet voor de massaproductie waarop de bio-industrie zich toelegt. Ter vergelijking: een industriekip wordt al na 6 weken geslacht. Een biologisch kippetje na een maand of drie. De Chaamse Pel pas na een halfjaar. Een luxeproduct dus. Maar ook een toevoeging aan de diversiteit van het voedselaanbod.

Een ander kraampje waar ik met veel plezier geproefd en geluisterd heb was die van Christine Roelofs. Zij kweekt bijzondere planten en gewassen. Zo werkt ze met oude, lang vergeten kruiden. Ze laat zich inspireren door oude kookboeken en vindt daarin bereidingswijzen en ingrediënten van lang geleden terug. Vervolgens experimenteert ze daar zelf weer verder mee en maakt zo nieuwe smaken. Persoonlijk vond ik haar twee jaar oude kweeperen kaas heerlijk, heb daar echt van genoten. Wat een creativiteit en wat een plezier in het kweken en maken van eten. En dat alles zonder een hard commercieel doel.

En dan Tjibbe Brandsma uit Groningen, die geitenlamsvlees liet proeven. Hij vertelde hoe de vraag naar geitenkaas de laatste tijd heel groot is geworden. Steeds meer mensen eten geitenkaas, vooral vegetariërs. Wat veel vegetariërs echter vergeten is dat een geit, om geitenmelk te maken, altijd eerst een lammetje moet krijgen. Dat betekent dat er vaak een overschot aan geitenlammetjes is. Voor elke twintig kilo geitenkaas, zo vertelde Brandsma, heb je één kilo geitenlamsvlees. Vaak worden die geitjes, omdat ze in Nederland meestal niet geslacht kunnen worden (de verhouding van de prijs van de slacht ten opzichte van het aantal kilo’s product is vrij hoog), naar Frankrijk of Spanje gereden omdat het daar wel kan. Dat is niet echt diervriendelijk, vandaar dat Brandsma met zijn bedrijf al die geitjes opkoopt bij biologisch boerderijen in de buurt en ze zelf verder mest en in Groningen laat slachten. En lekker is dat, dat geitenlamsvlees. Het smaakt een beetje naar kip, maar bevat negen keer zo weinig dierlijke vetten. Daar moet toch een markt voor zijn?

Dan heb ik het nog niet gehad over al die smakelijke rauwmelkse kazen, de handgepelde garnalen en gerookte harder, het middeleeuwse bier van Jopen en de origineel gemaakte jenever van Notaris, de bijzondere soorten jam (ja, van paardebloemen kun je jam maken), een kweker van een enorme variëteit aan knoflooksoorten, de ambachtelijke worsten uit de Achterhoek en de echte lamsworsten van een bevlogen en idealistische schaapshoeder uit Drenthe. Mooi ook om al die mensen te horen, die op een overtuigde manier bezig zijn met het voedsel dat ze produceren.

Hoe komt het nu dat juist Slow Food het de laatste tijd zo goed doet? Ik kan er zo meerdere verklaringen voor verzinnen. Je zou kunnen zeggen dat het zoeken naar typische, oude streekgerechten deel uitmaakt van de conservatieve en angstige reactie van Nederland op de globalisering. Mensen zijn bang. Bang voor het neoliberale kapitalisme dat de oorzaak is dat bedrijven gesloten worden en verplaatst naar verre landen waar de lonen lager zijn. Bang voor grootschalige immigratie van vreemdelingen met andere culturen. Bang voor het bureaucratische, verre Europa met al zijn regelgeving. Dus verlangen ze terug naar de eigen nationaliteit (Rita Verdonk), willen ze de ‘islamisering’ van Nederland stoppen (Geert Wilders) en voorkomen dat bedrijven geliberaliseerd worden (SP). Waarom dan ook niet terug naar oer-Hollandse, eerlijke streekgerechten?

Mijns inziens is die verklaring wat kort door de bocht. Slow Food is veel meer dan een strikt behoudende, conservatieve organisatie. Natuurlijk hebben ze, zoals elke milieuorganisatie een gedeeltelijk behoudende poot (denk aan het Engelse woord voor milieubehoud: conservationism). Maar door de diversiteit te behouden kan ook weer nieuwe creativiteit worden aangewakkerd. Elke ontdekking uit het verleden kan weer een uitgangspunt zijn voor nieuwe experimenten, zoals te zien was bij de kruiden en gewassen van Christine Roelofs. Boerenondernemers als Tjibbe Brandsma zien kansen om een nieuw product op de markt te introduceren en daarbij tegelijkertijd dierenleed aan te pakken. Eerder zie ik in Slow Food een beweging waarbij individuele zelfontplooiing, creativiteit en idealisme samengaan.

Daarbij ligt het denk ik dichter bij een andere populaire stroming, namelijk het praktisch idealisme. Maar het is bij de producenten van Slow Food meer dan een zuiver consumentisme met een ‘goed gevoel’. In plaats van je schuldgevoel bij een vliegreis ‘af te kopen’ met ‘CO2 compensatie’, de moderne variatie op de katholieke aflaat, betekent Slow Food ook dat je betrokken bent bij een product. In het laatste nummer van Hollands Diep vraagt Bas Heijne zich af of idealisme en consumentisme werkelijk verenigbaar zijn. Heijne vindt van niet: volgens hem is ‘bewust kiezen’ niet genoeg om bevredigend te zijn. Voor echt idealisme is het belangrijk om moreel betrokken te zijn bij die zaken die je aan het hart gaan. ‘Passief bewustzijn is niet genoeg, uiteindelijk zul je iets willen doen.’ Wat zo aanstekelijk is aan al die mensen die ik tegenkwam op de Terra Madre, was dat ze allemaal ook daadwerkelijk iets deden. En tóch zijn het praktisch idealisten. Want betrokkenheid, van producent maar ook van de consument, vergt tijd en aandacht. Dat doe je ‘slow’.

Hoe anders denken vele andere economen over dit begrip. In de verklaring van Tilburg wordt al duidelijk afstand genomen van dit soort cijfers. De verklaring eindigt met de volgende uitspraak:

"Wij pleiten voor een radicale omslag van onze economieën, een omslag die op betrekkelijk korte termijn diep zal ingrijpen in de omvang van en de wijze waarop wij produceren, handel drijven, geld creëren en consumeren. Dat kan slechts als die omslag gedragen wordt door een brede alliantie van maatschappelijke krachten. Wij nodigen iedereen, en zeker de politiek, de vakbeweging, het bedrijfsleven, de wetenschap en de sociale bewegingen uit om aan die alliantie deel te nemen, en verantwoordelijkheid te nemen voor de overgang naar een waarlijk duurzame en solidaire economie."

Onder de ondertekenaars bevinden zich economen als Hans Opschoor, Arnold Heertje, Bastiaan Zoeteman, Roefie Hueting, Arjo Klamer, Henk Moll, Jacob Polak en de milieukundige Lucas Reijnders.
Daarnaast personen actief in de politiek, in maatschappelijke organisaties en in het bedrijfsleven, waaronder Herman Wijffels, Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink, Kees Vendrik, Jan Pronk, Tuur Elzinga, en Liesbeth van Tongeren. Al met al niet de eerste de beste die ondertekenen.

De verklaring dringt aan op snelle herorientatie van de huidige economie.  De indicators die momenteel gehanteerd worden voldoen niet meer aan de huidige situatie.  Minister Bos riep vorig jaar Barosso al op om niet langer indicators te gebruiken van de jaren dertig. Recentelijk heeft staatssecretaris Frans Timmermans een motie van CU overgenomen om de Lissabon Strategie om te buigen en zodanig aan te passen dat dit aansluit bij een duurzame groei.

Als aanvullende/vervangende indicators wordt nu bijvoorbeeld de Ecologische Voetafdruk, index Duurzaam Nationaal Inkomen en ISEW genoemd. Deze indicatoren geven een veel beter beeld van de economische ontwikkelingen, incluis de negatieve, dan BBP en BNP die alleen maar de snelheid van groei laten zien, maar verder niets zegt over de groei zelf.

Het goede nieuws is dat dit niet ten koste hoeft te gaan van welvaart en welzijn. We dienen ons wel bewust te zijn dat elk jaar een nog luxueuzer Sinterklaas en Kerst tot het verleden zal behoren. Deze omslag is nodig om tot de juiste herverdeling van welvaart en welzijn te zorgen.

Al met al begint binnen het bedrijfsleven de nodige urgentie en prioriteit te ontstaan. De vraag is of de Overheid wel snel genoeg gaat. Niet alleen in Nederland maar ook in Europa.  Het zou van inzicht en moed getuigen dat bij de eerst volgende europese topontmoeting definitief afstand wordt gedaan van de 'oude' economie. Afstand van de BNP en BBP economie. Met dat gebaar wordt dan ook van de Overheden een duidelijk signaal afgegeven naar de burgers dat het roer om moet.

Nu nog alleen iemand vinden die de oude economen ter rechterzijde van de politiek een macro economische opfris cursus geeft.

Regelmatig maakt Waterlog plaats voor gastschrijvers. Deze keer voor politicoloog Irina van der Sluijs die zich kwaad maakt over de plannen van Verdonk om te korten op ontwikkelingshulp.

Rita Verdonk speculeert over het korten op ontwikkelingshulp: ‘Ik schat dat tweederde eraf kan’. Vol verwachting surf ik naar de TON website om na te lezen hoe zij tot die schatting is gekomen, want met haar ben ik van mening dat ontwikkelingshulp schrijnend is. Het zou niet nodig moeten zijn anno 2008. De welvaartsstijging vanaf midden vorige eeuw is ongekend en tegelijkertijd slagen we er niet in de scheefgroei tegen te gaan die er nu voor zorgt dat 10 procent van de wereldbevolking meer dan de helft van alle rijkdom bezit. Tevergeefs zoek ik naar oplossingen die zij aandraagt voor het ontwikkelingsvraagstuk. In plaats daarvan lees ik dat ze ‘het geld dat vrijkomt (…) denkt te gaan besteden aan onderwijs, of aan zorg, of aan salarisachterstanden van leraren, verplegers en politieagenten...in Nederland’.

Dat is een duidelijke beleidskeuze. Vrij vertaald: zuurverdiend belastinggeld van hardwerkende Nederlanders verdwijnt toch maar in een bodemloze (Afrikaanse water)put, dus het wordt hoog tijd dit voor ons eigen trotse volk in te zetten. Nu ben ik een voorstander van het verhogen van de budgetten voor zorg en onderwijs in Nederland, maar om dit unverfroren te koppelen aan het verlagen van ontwikkelingshulp vind ik demagogisch. De indruk wordt gewekt dat de salarissen voor leraren, verplegers en politieagenten zijn achtergebleven omdat dat extra geld is uitgegeven in arme landen. Dat lijkt me zeer onwaarschijnlijk.

Het drastisch verlagen van ontwikkelingshulp in een wereld waarin ruim twee miljard mensen in diepe armoede leven vind ik een onsolidaire, maar ook een weinig liberale gedachte. Ontwikkelingsgelden en –activiteiten kunnen namelijk bijdragen aan het opheffen van onvrijheden van individuen zodat zij in staat worden gesteld levens te leiden die op z’n minst menswaardig zijn en op z’n meest aansluiten bij individuele wensen. Ik heb het bewust over het vergroten van individuele vrijheden van mensen omdat daar de kern van ontwikkeling huist. Mensen die in extreme armoede leven zijn niet alleen economisch onvrij (geen geld), maar vaak ook politiek (hun stem wordt niet gehoord), sociaal (verstoken van onderwijs en gezondheidszorg) en zij begeven zich noodgedwongen vaker in onveilige situaties. Denk maar aan de verhalen over vrouwen in vluchtelingenkampen in Tsjaad die op zoek naar sprokkelhout buiten de kampen worden gedreven en daar grote risico’s lopen om aangevallen te worden door leden van de Janjaweed. Met andere woorden, deze verschillende vormen van ‘onvrijheden’ zijn negatief met elkaar verbonden. En dat maakt de situatie voor de onderklasse van de wereld zo uitzichtloos.

Ontwikkelingshulp is geen wondermiddel, dat moge duidelijk zijn. Een actieve inzet om de wereldhandel eerlijker en duurzamer te maken, de klimaatverandering daadkrachtig te lijf te gaan, kapitaalstromen toegankelijker te maken en de druk op schaarse landbouwgrond wereldwijd te verminderen, zijn net zo of misschien wel belangrijker. Pijnlijk is dat ook op dit niveau onvrijheden zich negatief verhouden. Landen die economisch minder vrij zijn worden sterker in hun veiligheid bedreigd door klimaatverandering, denk maar aan een land als Bangladesh waar overstromingen desastreuze gevolgen hebben terwijl een economisch vrijer land als Nederland zijn inwoners beter kan beschermen. Arme landen zijn sneller de dupe van stijgende voedselprijzen omdat het grootste deel van het inkomen naar een basisproduct als rijst gaat. De wereldwijde protesten van de afgelopen week in ontwikkelingslanden laten dat nog maar eens zien.

Rita Verdonk schetst een beeld van Nederland als een geïsoleerd eiland te midden van een oceaan van potentiële profiteurs. Dat is kwalijk omdat daarmee voorbij wordt gegaan aan de verantwoordelijkheid van Nederland(ers) in een wereld die rap antwoorden moet vinden op ingewikkelde vraagstukken. Het gaat voorbij aan de verantwoordelijkheid van Nederland(ers) op al die terreinen waar het medeveroorzaker is van schadelijke gevolgen in ontwikkelingslanden. Ik wil dat Nederland zich blijft inspannen voor verantwoord consumeren en produceren, voor de voortrekkersrol die het al jaren vervult bij het bestrijden van armoede in de wereld. Daar ben ik nu trots op.

De stichting natuur en milieu in Nederland heeft een overzicht opgesteld van goede en foute biomassa. Onder de noemer Helder Groene Biomassa geven ze hun visie op duurzame en niet-duurzame biomassa. Met deze visie willen ze invloed uitoefenen op het subsidiebeleid inzake biobrandstof in Nederland.

Op hun site vind je een uitgebreid rapport waarin de duurzaamheidscriteria worden uitgelegd. In principe komt het erop neer dat goede biomassa uit reststromen uit de voedingssector, landbouw en industrie moet komen, zonder een aanslag te plegen op oerwouden of de voedsel voorziening.

Hieronder vind je de lijst van goede en foute soorten biomassa.

bron: http:www.natuurenmilieu.nl

Maar niemand kan er omheen dat de nieuwe discotheek in Rotterdam, WATT, een absolute sfeer van authenticiteit uitadement.

Kijk voor meer informatie naar dit filmpje:

Hasselt, 15 april 2008

We moeten kritisch consumeren, zodat er genoeg is voor de hele wereldbevolking. Mensen die meer te besteden hebben gaan anders eten en drinken: meer vlees, meer zuivel en eieren en meer koffie, wijn en bier. Juist die producten leggen een veel groter beslag op natuurlijke hulpbronnen als land, zoet water en fossiele brandstoffen dan levensmiddelen uit een ’armer’ menu met vooral aardappelen, groenten en thee.

,,Door de groeiende welvaart van met name Chinezen, Indiërs en andere Oost-Aziaten gaat dat problemen geven. Ook zij gaan anders eten en daarmee neemt de druk op die schaarse hulpbronnen toe. Zodanig dat er niet genoeg land, water en brandstof zal zijn om iedereen van dat ’rijke’ menu te voorzien. We hebben maar één aarde, dus moeten we ons menu veranderen’’, waarschuwt milieu-onderzoeker Winnie Gerbens-Leenes. Die ontwikkeling van een arm naar een rijk menu is al tijden gaande en steeds beter opgemerkt, maar er zijn nooit cijfers aan de diverse levensmiddelen gehangen. Gerbens ontwikkelde daarom een methode om de duurzaamheid van eetpatronen te meten. Op dat onderzoek promoveerde ze vorige week (5 december 2006, ed) aan de Rijksuniversiteit Groningen.

,,Als mensen meer gaan verdienen gaat hun eetpatroon veranderen. De snelste veranderingen treden op bij inkomens lager dan zo’n 12.000 dollar per jaar. Ik heb daar geen verklaring voor, maar je ziet het overal ter wereld, ongeacht culturele of religieuze verschillen.’’ De productie en verwerking van voedsel vergt veel van de drie essentiële hulpbronnen die Gerbens onderzocht. ,,Bijna alle landbouwgrond en zoetwater in de wereld. Daar zit dus nauwelijks nog rek in. Kijk naar land, tussen 1961 en 1998 halveerde de hoeveelheid die op wereldschaal beschikbaar is per persoon van 1,5 naar 0,8 hectare. Energie is weer nodig in de hele keten van de boer tot en met de consument. Wat energie betreft zijn cijfers wat lastiger te verkrijgen, maar in de westerse wereld gebruikt productie en consumptie van voedsel een vijfde van alle energie.’’ De omslag van een arm naar een rijk menu gaat steeds sneller. Zelfs in het toch niet arme Nederland van de twintigste eeuw zijn binnen een generatie al veranderingen in het menu waar te nemen die hun weerslag hebben op gebruik van schaarse hulpbronnen. Gerbens keek naar Nederland tussen 1950 en 1990.

,,In 1950 werd het Nederlandse eetpatroon gekenmerkt door een lage consumptie van dure levensmiddelen als vlees, kaas, fruit, alcoholische dranken en koffie. Men at voornamelijk nog aardappelen, brood, groenten, een beetje vlees en dronk voornamelijk melk. In 1990 was dat omgedraaid en daardoor nam het beslag op landbouwgrond met 40 procent toe. De productie van vlees, zuivel, vetten en eieren vergen dan al driekwart van alle landbouwgrond. Kijk je naar brood, aardappelen, groenten en fruit dan is dat samen maar tien procent.’’ In 1995 zijn er binnen de toch rijke EU grote verschillen waar te nemen, zo meet Gerbens. Het Deense menu legt tien jaar geleden het grootste beslag op land voor de voedselproductie, veertig procent meer dan de Portugezen. Denen gebruiken veel varkensvlees, vetten en koffie. Portugezen daarentegen gebruiken weinig vlees, weinig koffie en veel groenten en fruit. ,,De Zuid-Europese landen maken echter een sterke economische groei door, dus hun menu krijgt daarmee ook rijke kenmerken. Vergelijk je het rijke Deense menu met een karig menu uit ontwikkelingslanden, dan is het verschil enorm. Het Deense eetpatroon heeft zes maal zo veel land nodig. Als je dan ziet wat er in Oost-Azië gebeurt aan snelle economische ontwikkeling, besef je door deze cijfers dat het anders moet.’’

Toenemende technologische mogelijkheden kunnen het tij wel keren, maar niet alleen. Er moet veel meer gebeuren, stelt Gerbens. ,,De toenemende doelmatigheid in de voedselproductie, met name in de rijke wereld, is er natuurlijk wel. Dat geldt vooral voor landgebruik. Door de inzet van kunstmest, verbeterde gewasbescherming en irrigatietechnieken is de opbrengst per hectare van gewassen toegenomen, dus het ruimtebeslag per kilo product afgenomen. Toch levert dat geen winst op. Enerzijds kost een hogere opbrengst per hectare meer energie, anderzijds zijn we anders gaan eten, minder van die doelmatig verbouwde gewassen. Daardoor is de druk op hulpbronnen per saldo wel toegenomen.’’ Twee voorbeelden voegt Gerbens er nog aan toe om te laten zien dat niet alleen productie maar ook consumptie van belang is. ,,Bier legt relatief weinig beslag op hulpbronnen, maar we zijn er veel meer van gaan drinken, dus is de invloed daarvan behoorlijk gegroeid. Thee aan de andere kant legt juist een groot beslag op hulpbronnen, maar er wordt relatief weinig van gebruikt – met een kilo blaadjes kun je heel wat thee zetten.’’

Waar veel winst is te halen is, volgens Gerbens, is het tegengaan van verspilling. ,,Consumenten in het rijke deel van de wereld kopen vaak te veel in of bewaren het niet goed. Daardoor wordt veel eten ongebruikt weggegooid. Maar ook in eerdere schakels van de voedselketen verdwijnt voeding. Ik weet niet waar het blijft maar de cijfers tonen aan dat het gat tussen de beschikbaarheid en het feitelijk gebruik almaar groeit. Al met al verdwijnt de helft ongebruikt.’’ Tot slot is het onontkoombaar dat dure levensmiddelen worden vervangen door meer duurzame. De milieudeskundige wijst er daarbij op dat bewoners van ontwikkelingslanden, Gerbens deed ook onderzoek in Nigeria, niet het kind van de rekening mogen worden. ,,De karige menu’s behoeven uitbreiding. Dan gaat gezondheid wat mij betreft altijd boven milieubeslag. Het komt erop neer dat zij iets meer mogen gaan eten en wij iets minder.

Gerbens hoopt dat haar meetsysteem kan bijdragen aan die bewustwording. ,,Het helpt bedrijven meer duurzaam te produceren. Consumenten geeft het een methode in handen om gericht boodschappen te doen.’’ Maar ook Gerbens beseft dat gedragsverandering uiterst moeizaam gaat. Consumenten laten zich bij hun dagelijks eten door meer zaken leiden dan het milieu. ,,Ja zeker, eten is ook een sociaal en cultureel fenomeen. Die vertaalslag naar de consument toe van mijn onderzoek zal een hele opgave worden.” Het is nog niet zo ver dat supermarkten op hun producten de mate van duurzaamheid aangeven. „Ik heb zelf enkele jaren geleden al een duurzaam kookboek gepubliceerd.’’

Bron: Trouw

Het wetenschapsprogramma van de Rijksuniversiteit Groningen maakte een filmpje n.a.v. de promotie van dr. Winnie Gerdens. Je kan het via onderstaande link bekijken:
Mar 29, 07 | 9:01 am | foodlog.nl

Ook het Groen Kookboek dat Gerbens in 2000 al publiceerde kan je er downloaden.

Lees hier het officiële persbericht n.a.v. de promotie van Winnie Gerbens: www.rug.nl ]]> http://regiofair.wordpress.com/?p=7 Tue, 15 Apr 2008 19:27:09 +0000 de verbaasde kabouter http://regiofair.wordpress.com/?p=7 surf ook eens naar : http://fairtradekookboek.wordpress.com

Hasselt, 15 april 2008

vermijden van verspilling

Verspilling van voedsel neemt tegenwoordig vele vormen aan, zoals teveel eten, teveel opdienen en verspilling door een verkeerde planning. De voornaamste oorzaak van verspilling in het welstellende deel van de wereld staat in verband met de grote verschuiving bij de werkende bevolking van handarbeid naar kantoorarbeid. De voedselbehoeften van deze mensen dalen sterk, maar hun voedingsgewoonten veranderen maar weinig of helemaal niet. Het gevolg is dat velen van hen te zwaar worden. Het is van het grootste belang dat de consumptie aangepast dient te worden aan de behoefte – zowel om de gezondheid veilig te stellen, als om de steeds hoger oplopende kosten in verband hiermee in de gezondheidssector af te remmen als om de verspilling van voedsel te beperken.

Een groot deel van de verspilling is het gevolg van het bij vergissing of expres opdienen van te grote porties. Gedeeltelijk is dit weer het gevolg van het geven van gelijke porties aan allen, ongeacht hun lichaamsgrootte, in restaurants en openbare instellingen. De meeste restaurants kennen maar twee porties – één voor kinderen en één voor volwassenen – en sommige restaurants kennen dat zelfs niet. Er is veel te zeggen om drie soorten porties op te dienen. We zijn gewoonweg op het punt gekomen dat we zullen moeten aanvaarden dat iemand die 55 kilo weegt niet zoveel voedsel nodig heeft als iemand die 95 kilo weegt. (Maar een volwassene die 55 kilo weegt, heeft meer voedsel nodig dan een kind van zes jaar oud.) Voor restaurants en dergelijke moet het niet al te moeilijk zijn om deze veranderingen te maken en er zou al onmiddellijk erg veel voedsel bespaard kunnen worden.

Een andere bron van verspilling is het teveel aan vetten, tegenwoordig vaak verwerkt in allerhande bereide maaltijden of snacks, die in de welstellende landen verkocht worden. Het is zinloos om zoveel energie te verspillen aan de productie van vet in een samenleving die daar geen nood meer aan heeft. Veelal zijn deze vetten derivaten van een voedselindustrie, waarbij de productie van overbodige vetten wederom kostbare landbouwgrond inneemt.

Als de bewoners van welvarende landen hun dieet zouden versimpelen en verspilling zouden proberen te voorkomen, dan zou de claim van deze landen op de voedselvoorraden aanmerkelijk verminderen en zouden er voorraden vrijkomen en zouden de voedselprijzen dalen voor degenen met de laagste inkomens: de ondervoeden van deze aarde. Een limiet op de consumptie van voedsel per hoofd zou de algemene voedselconsumptie doen stabiliseren of zelfs doen dalen. In vele Europese landen is de bevolkingsgroei tot stilstand aan het komen. Als de gemiddelde Europeaan om de eerder genoemde redenen ook zijn dieet zou gaan vereenvoudigen, dan zal de claim van Europa op de voedselreserves ook verminderen. Na verloop van zekere tijd zouden bescheiden veranderingen in de eetgewoonten van de bewoners van de rijke landen een cumulatief effect kunnen hebben, zodat de druk die de welstand op de voedselvoorraden uitoefent zal verminderen.

afsluitend

Voedingsdeskundige dr. Winnie Gerdens ontwikkelde een rekenmodel om de energiekosten en het grondbeslag van verschillende voedingsmiddelen met elkaar te kunnen vergelijken:
Je kan het er hier meer over lezen: foodlog.nl

Deel 1: economie, ecologie en gezondheid

Deel 2: plantaardige oliën in plaats van dierlijke vetten