Dni ponanizywane na żyłki splotów słonecznych i perlenia się zębów kaleczących winne jabłka, stygnące w cieniu brzóz gwałconych przez wiatry i rozkładające się na wygrzanych płotach odkrytych ramion, które wpijają się w przepierzenia zmysłów, liżąc je upałem i znojem.

Dni przynależne odkrytym kolanom dziewczęcym, straszącym ryby w przydrożnej rzece, tarmoszących bez litości pokrzywy, buzującym w skwarze popołudnia i rozbijającym się na żwirze za miastem.

W takie dni wychodzi się w świat, bez ostrzeżenia, zastanowienia, z pełnymi płucami pszczół i głową pod pachą. Stąpa się nieostrożnie, niepoważnie i na zielono, z dudniącymi w krwiobiegu makami i jaskółczym niepokojem utopionym w pierwszym, głębszym oddechu.

♣♣♣

W końcu - nie ma się czego bać. To są przecież te dni, których jeszcze nie znamy...

Roztapiam się, jak krówka ciągutka, zajączek czekoladowy, lody waniliowe z bitą śmietaną i wiejska pasztetowa pozostawiona na słońcu. Parzę się i gotuję.
Rozebrałabym się bardziej, gdybym mogła, ale niemoc polegająca na braku możliwości, to żadna niemoc.
Toteż rozżagwiam się po pokoju, patrzę, jak rozpływa mi się ramię, klei się do szafek, zostaje na łóżku, kiedy zbyt gwałtownie się ruszę i rozciąga mi się na dystansie między poduszką a klamką, w wielkim piekarniku blokiem zwanym, gdzie w rzędach blach i przegródek cukrują się panie i płyną panowie.

Lato powinno być zabronione w mieście. Puchnięcie przystanków, topienie się korytarzy, mikrofalówki w tramwajach, gdzie w zbiorowych kanapkach dochodzi się do temperatury wrzenia, serki gotujące się w torbie na trasie stu metrów między sklepem, a kuchnią, napoje gazowane znikające z lodówek ruchem prostolinijnie przyspieszonym, czy okna na wschód, dzięki którym o ósmej już nie da się wyleżeć w pościeli - stając się płynięciem pogód.

***

Tak. Lato powinno obowiązywać wszędzie poza miastem. Na wsi, nad morzem, w górach, w lesie i nad jeziorem. Od biedy na basenie i w kościele - w tym ostatnim jest zawsze chłodno. W cieniu drzew, brodzeniu w sadzawkach, polach rzepakowych i ziemiankach ziemniakowych. W pełnym słońcu na łące, ogrodzie rządzonym przez koguta, załomie domu, który prawie wrasta w las i biwaku okołowodnym, gdzie po wyjściu z namiotu można wpaść do rzeki.

W przeciągach i sadach, w towarzystwie Dejvida Hasselhoffa i na plaży w Miami; w piosence Świetlików i u Reymonta w tomie czwartym. Rano w radiowej Trójce, przy Zabijaniu Drozda, w koszyku Adeli, wracającej niczym Pomona z ognia dnia rozżagwionego i w smaku Lejsów koperkowo-ziemniaczanych.

***
Więc o co lato.

Perwersyjna przyjemność, jaka płynie z artykulacji tych słów piszczy we mnie i jątrzeje. I już nawet wcale nie musi dochodzić do ewentualnej konsumpcji przedmiotu przez podmiot, gdyż samo balansowanie w przestrzeni między przedniojęzykowo-dziąsłowym z, a nosowym ę jest mi spełnieniem o charakterze transcendentalnym.

: Słowo w potocznym dzisiejszym znaczeniu jest już tylko fragmentem, rudymentem jakiejś dawnej wszechobejmującej, integralnej mitologii. Dlatego jest w nim dążność do odrastania, do regeneracji, do uzupełniania się w pełny sens. Życie słowa polega na tym, że napina się ono, pręży do tysięcy połączeń, jak poćwiartowane ciało węża z legendy, którego kawałki szukają się wzajemnie w ciemności.:

Kryją się w słowach pokłady ekspresji przedziwnej, zachwytu w formach minuskuły, algorytmy doznań i pełne nawarstwień dziedzińce przeżyć, pokłady recepcji, które już w samej swojej warstwie brzmieniowej stają się reprezentacją przestrzeni.

Ot, taki sobie madrygał – pozorny wielogłos, zaśpiew, poetycki szablon z naroślami wyrazów i koronką wielokropków. A przecież, kiedy mu się tak bliżej przysłuchać, zakraść się w jego tkankę brzmieniową, rozebrać leksykalnie i namoczyć semantycznie, to ma się wrażenie, że jest on przyczółkiem orgiastycznych wykrzykników uciszonych w jamach gardłowych wytłaczanych mchem i berberysem.

Słowa dublują znaczenia, rozwarstwiają, nakładają się jedne na drugie tworząc całkowicie nowe reprezentacje. I jest w tym jakaś ulotność absolutu, akt twórczy, który przypisuje wyrazom jakość wyobrażenia. Najpierw słyszymy, dopiero potem widzimy – i w tej recepcji głębokiej, to od nas zależy, czy z róży zrobimy gatunek wielbłąda, a z dywanu egzotyczne zwierzę.

Istnieją więc słowa, które już w samym swoim brzemieniu brzmienia oddają obrazy fantastyczne, przynależne wyobraźni, przekładające langue w parole i imitujące znaczenia zakorzenione na dnie percepcji.

Takowy zmierzch – który puszy się, kłaczy, zwija w rulon i miękko wpija w koc. Nie musimy wiedzieć, że słownikowo oddaje on chwilę tuż przed zmrokiem, kiedy dzień pijany stacza się aż po horyzont, bo już w samej jego nazwie jest coś, co oddaje nam tę grę cieni rozżagwioną przez ostatnie bicze musującego słońca, które kładzie się ametystem i purpurą po wierzchołkach drzew. Podobnie jest z imbrykiem. Czyż nie znając znaczenia tego parzenia się wody i dymienia okołoporcelanowego, nie zgadlibyśmy, że wiąże się on z jakąś podskocznością, ukropnością, nawarstwieniem się doznań i gorącem fajdającym policzki? Zgadlibyśmy, gdyż słowo samo pozostawione sobie, grawituje, ciąży ku sensowi.

***

Istnieją także słowa-pomyłki, wyrazy-sieroty, dualistyczne antonimy bezkresów i błędne desygnaty nieodczytalnego. Słowa, nie na swoim miejscu, słowa-paradoksy, dookreślające natłoki wrażeń zupełnie drugiego obiegu, wykrzywione znaczenia wyobrażeń. Do tych receptorów nachalnych, absurdów znaczeniowych – należy m.in.: kaszalot. Czyż pierwsze odczytanie, ta recepcja głęboka nie odnosi nas do ptasiej imitacji rodowodu? Do zgromadzeń podniebnego braterstwa, przypisanego mniejszością i skromnością cichych sanktuariów? Przecież już sama analiza semantyczno-językowa tego słowa utwierdza nas w przekonaniu, że prasens desygnatu utknął nam między znaczącym a znaczonym.

Kaszalot, samolot. Podobieństwo brzmieniowe nie jest tu przypadkiem. Do tego formant lot – który z gruntu już kieruje nas ku rodzinie wyrazów zarezerwowanej dla mieszkańców górnych warstw atmosfery w liczbie pięciu, od litosfery licząc. Kasza – to człon charakterystyczny dla wykonawców czynności i nazw zawodowych, tak, jak w wyrazach: biegacz, stolarz, kopacz tematy: bieg, stół, kop. Kasza – jednoznacznie informuje nas o cesze charakterystycznej dla całej rodziny kaszalotów – a więc umiłowaniu tychże jadalnych nasion zbóż od gryki poczynając, a na kukurydzy kończąc. ( Kukurydza jest również nazwą ptaka, ale to temat na osobną rozprawę.) Sumując więc wnioski, mamy do czynienia z paradoksalnym i niewybaczalnym błędem natury językowej, który oderwał prasens słowa od jego pierwotnego znaczenia.

***

:Proces usensowiania świata jest ściśle związany ze słowem. Mowa jest metafizycznym organem człowieka.

Uważamy słowo potoczne za cień rzeczywistości, za jej odbicie. Słuszniejsze byłoby twierdzenie odwrotne: rzeczywistość jest cieniem słowa.:

]]> http://bawidelka.wordpress.com/?p=620 Tue, 20 May 2008 08:38:23 +0000 Mag http://bawidelka.wordpress.com/?p=620 Wystarczy mrugnąć trzy razy lewym okiem, podskoczyć na prawej nodze oraz klasnąć, i można wchodzić. Furtka znajduje się pięć beknięć na wschód od Cudów Na Kiju i dwa prychnięcia od Cyrku Na Kółkach. Kryje za sobą światy niezmierzone, światy naprzeciwległe - pola wysadzane cytatami z Gombrowicza, które pęcznieją, rozrastają się, wsiąkają w ziemię, tę ziemię i wyprowadzają ją, niczym burzobrody Mojżesz, z pomiędzy litwińskich ud dziewic na południowoamerykańską sjestę; łąki zarosłe sandałami porzuconymi tu przez przepierzenia epok, które nie jedno zdeptały, nie jedno zgniotły, przekształcając żuczkowe gnojarki w marny proch ziemi, tej ziemi. Są tu także lasy ogromne przesypane klepsydrami czasu, kształtnymi pannami chronotopów, ubranymi w rozżagwione ognie dnia, słoje politury okien, pięciolinie spazmów orgiastycznych i lekkości bytów nieznośne. Wystarczy tylko mieć lewe oko.

Najlepiej widzę, kiedy zamknę oczy. Mawiał Tadzio Różewicz. I jest w tym jego mówieniu, jakaś transcendentna ckliwość poranka, orzeźwiający chłód wieczoru, pewność na to, że istnieją w nas światy równoległe, które godzi odkrywać się z namaszczeniem i celebracją przynależną zadziwieniu dziecka, gdy widzi ono pozorne rozczepienie światła - w jego odczuciu będące mostem do ZaSiedmioLesia.

***

Jest w nas coś takiego, co banał przemienia w transcendent - z rakiety tenisowej robi gitarę, z patyka różdżkę, z kapcia samochód dla lalki, a z piasku babkę.

Pan Bohumilek powiedział o tym kiedyś, że chodzi tu o zachwyt dla widzialnego świata. Zachwyt dla tego, co nas otacza, dla samego siebie, żeby człowiek znalazł czas i rozejrzał się wokół, i dostrzegał, że przyroda, ludzie, ludzkie losy i cały widzialny świat jest na swój sposób wspaniały i wyjątkowy, nawet jeśli banalny.

Już po chwili zostaję mianowana naczelnym tyhrysem tej części ełwropy i w postaci skoków posuwistych, gęstych, częstych i parzystych ścigam małe pięciolecie, zwinnie, płynnie po tapecie i po ścianach żółto-złotych malowanych w czarne koty. Ono zaś w podrygach wielkich, rzutkich fikach, skokach wszelkich i w bieganiu po suficie, zmyka mi że wyśmienicie. A gdy uda mi się chapnąć, złapać, bujnąć, kopnąć, capnąć i przyciągnąć do buziaka tegoż cud miód hot chłopaka, to nie szczędzę mu udręki, za co później zbieram cęgi.

Pałer Rendżer wówczas kicha, smęci, wierci się i wzdycha i próbuje cnych forteli, by wyłuskać się z pościeli. A na koniec, gdy odsapnie, kopnie misia, gryźnie Magdę, kiedy biją na jutrzenkę, kiedy ja zapadam w drzemkę, co wyrwana z środka nocy, on otwiera karmel oczy i z wyrzutem niezmierzonym, trąbi, skacze, barabani, że on walczy z tygrysami, i że nie ma: tanie, spanie. Mówi i mi spuszcza lanie.

***

Dzielę się tu myślą bystrą - jestem ciotką zajebistą. :)

Drogę wytycza się idąc - zuchwale, niedbale, bez kosmicznego wymiaru przyszłości, zbędnych form, stylu, względnej płodności - materii, która pcha nas, jak wiatr, który zwykł pchać - zające chmur po pasztecie nieba; - i przez ten jego spieczony pryzmat, mrugać i smarkać na życia miarę, na to, co zwykłe i to, co zastane.

Ulica Fredry wytycza się sama. Ciągle od nowa, ciągle od rana - ( choć w mym przypadku oj od południa, nie bądźmy śmieszni, przecież to studia), gwarna, tętniąca i roześmiana. Wysiadam zwykle na Teatralce, spódnica, włos blond, dłonie i palce, płaszcz, klaszcz w tramwaju, Collegium Maius! I chociaż mogę jeden przystanek przesiedzieć jeszcze w puszce blaszanej z numerem dziewięć, jeden i siedem, to wolę nogą podejść przed siebie.

Ulica Fredry - przyjemne metry.

Zaczynam tłumem, łokciem, bo umiem, i z mostu Nowy - kierunek Teatr, macham pociągom, we włosach nieład, a pod stopami żyły kolei, dudnią i tętnią, słońce się klei, do barier, kloszów, lamp i kaloszów, we wzorach dawnych, mostem wystawnych. ( Gdyby zabrakło dla mnie mieszkania, most ten zamawiam!). I tak od rana przemierzam szablon wzniesień miastowych, mijając parki, stajenki, głowy, co piwne - tlą się tuż pod pegazem, ciężkie i mokre za każdym razem. Dalej Mickiewicz w koszulce Lato, banda uczniaków, fontanna, zator na skrzyżowaniu tuż przed majusem, wszak na zajęcia spóźnić się muszę! Po lewej Wielki Teatr piosenki, satyry, grozy, sanie i płozy, opery, halki, jęczą kochanki pana Moniuszki, wcinam paluszki.

W końcu dochodzę, parkan, kiosk, słodzę, kawa na wynos ukryta w szatni, brak toalety, miast ławek nawy - więc jak w kościele ( w każdą niedzielę - choć doń nie łażę, Pan Bóg mnie skaże) cichnę i modlę się w wielkim skupieniu, nie przeczytawszy wstępu z BeeNu.

]]> http://bawidelka.wordpress.com/?p=523 Sat, 12 Apr 2008 12:31:48 +0000 Mag http://bawidelka.wordpress.com/?p=523 Moim ideałem jest dojrzeć do dzieciństwa, powiedział B. i zastygł w skurczonej skorupce palców, niby pięść orzecha - zakręcając się, jak trzmiel kosmaty popielaty, bączek gwarowy, buczący na krowy.

Ideał ten stanowi praprzyczynę wszystkiego. To on uczy nas odkręcania słoików na gumkę i odróżniania gumki owej od tej majtkowej, czy tej do skakania. On boczy się i zwiesza nos na kwintę, gdy nie pozwala się nam wkładać ołówków do kontaktu, palców w szpary międzydrzwiowe wpychać, przyklejać języka do oblodzonych parkanów i kopać gołębie, namiętnie, natrętnie.

Ideał ten jest sumą wszystkich pouczeń i rozczarowań - wybitym zębem na lodowisku, zdartym kolanem od brody po goleń, rozerwanym ogrodniczkiem na dzikich jabłkach i zaklejoną paszczeką po wacie cukrowej. Jest też tym, co najbardziej doniosłe i najważniejsze w swojej praprzyczynie, a więc: pierwszym pierogiem uklejonym pod czujnym okiem mamy, wyważonym, rozczapirzonym, karkołomnie plaskatym i niewyobrażalnie rozlazłym; pierwszą łyżeczką kawy gorzkiej, choć aromatycznej, woniejącej kredensem babci i miętówkami chowanymi po kieszeniach. Jest pierwszą bijatyką z obitą japą, drzazgą w dłoni, kolanami sparzonymi pokrzywami i papierosem, który z obrzydzenia wychodzi nam nosem.

Dojrzewanie do dzieciństwa to docieranie do samego siebie. Wszystko co znamy, co jest ważne, nam drogie, co w przyczynie i w sposobie stanowi nam o istnieniu, potrzebach, względach i talentach - jest takie, a nie nijakie właśnie z tego powodu, że takim widzieliśmy je w bliżej nieokreślonej przeszłości. W niej to bowiem, w skutku i w sposobie, pierwsze jest zarazem ostatnim.

Pierwszy zjedzony burak już na zawsze zostanie przepysznym urozmaiceniem codziennego jadłospisu i królem potraw wszelakich, a nie miast niego schabowe i ziemniaki, jeżeli przy tym właśnie pierwszym podejściu objawi nam się w całej swojej krasie, golasie!
Jeżeli natomiast w czasie inicjalnego kęsu znajdzie się w nim coś z twardości kredensu - to już nigdy nie będzie miał sposobu, żeby się nawrócić. I choć przyjdą inne smaki, buraki, rzepy, czy kalarepy - to ten pierwszy jest ustanowieniem i zaczątkiem próbowania wszystkiego w swojej dziedzinie. Doświadczenie prymarne bywa niezbywalne.

Wszystko więc, co pierwsze, jakże ciche i doniosłe w swej postaci - jest kolejnym krokiem w poznawaniu świata. A o każdy poszczególny, pojedynczy i indywidualny krok - trzeba nam dbać, trzeba się starać, doceniać go i stawiać z rozmysłem.

***

Nie na darmo się mówi każdemu z nas - iż ważny i magiczny jest ten pierwszy raz.

Pozostańmy przy kanonie - co ma pasztet na obronę?
No bo przecież moi drodzy, jakże zjadać nam się godzi - danie, które w dziwnym swym nazwaniu, jęczy nawet przy śniadaniu. Ha, by tylko nam jęczało, onoż piszczy, do zawału. Zaraz w myślach mam wyjątek o niedoli tych żyjątek, co skazane na pasztety, zdobią w kuchni parapety.
Trwoga, litość i współczucie - przeciw dumie, przeciw bucie, przeciw lansom na zające - choć parują się w tysiące.
Przeciw łapkom, co na szczęście, przeciw futrom, niechże będzie.

Boż nie godzi się by danie, zajęczało pogryzane.

***

Wnioski z notki płyną strużką - jęczeć sobie można w łóżku, a u stołu przy kobiecie, mówić nie trza o pasztecie.

Na polanie płochego oczekiwania wszystko przybiera jaskrawą barwę. Mieni się w świetlistości, gloriach, elejsonach, magnifikatach. Na polanie płochego oczekiwania smak rozwleka się po drzewach, po śpiewach, mewach, gest zawija się w skorupę ślimaka, krzaka, robaka, a drżenie przedsionków, paciorków jest tak wielkie, że budzi motyle, badyle, kadryle, co chwile.
W bezczelności oczekiwania drzemią ofiarne kozły, ogień całopalenia na ustach, amaranty policzków i wilgotność warg. To zuchwałe podniesienie, przemienienie i wywyższenie najświętszego podniecenia.

Jestem mistrzynią polowania na polanie płochego oczekiwania, tropicielką dobrych myśli w zwierzyńcu języka, kłusowniczką na nieprzebytych terenach fascynacji wybrukowanej pomarańczami. Jestem królową karmelkowych oczu, rozbójniczką wśród łowców poklasku, córką niemożliwego i matką sentymentu, która chce jeść kromkę posmarowaną masłem nieskończoności, która chce pić z półlitrówki śmietankę wieczności, zaraz i natychmiast, a nie kiedyś tam, a więc nigdy.

Tak, moi sąsiedzi na pewno mnie kochają.

Każdy dzień ostatnio zaczynam tak samo. Przez zaśnienie wkraczam w rzeczywistość próbując wmówić sobie, że jestem już w miarę dorosła i dojrzała, jak kandyzowana wisienka, i że jakieś poczućka z przed lat, fantazje, fantasmagorie - to już nic, a nic się mnie nie imają. Przy takich stwierdzeniach muszę mieć chyba zatrważająco nieprawdopodobną minę, bo moje przyjaciółkowe Porannienie kiedy o tym słyszy, to śmieje się i puka w czoło mówiąc, że od czterech lat to powtarzam.
Cóż poradzić, że cztery lata temu czułam się dokładnie tak, jak i teraz. Onieśmielona, zapatrzona, zawstydzona, zatopiona. Widocznie Cypek jednak mimo wszystko miał dużo racji, której nie doceniono za jego życia.
Przeszłość, to jest dziś, tylko cokolwiek dalej.

DZIENNIKI POCIĄGOWE czerwiec 2006r. (na kolanie)

Czerwiec.
Miesiąc czerwia i czasu, w którym trawa oddaje się chodnikowi.
Język słońca ślizga się po szybach, kropli szyję malując na niej perły, do włosów się wkrada, co by zamieszkać w nich na zawsze.
Cudownie jest kochać się ze Słońcem.
Czerwiec, a ono zdejmuje ze mnie ubranie, zsuwa ramiączko bluzki, podwija spódnicę, bose stopy rumieni kurzem drogi.
Na złotej smyczy prowadzi mój pociąg.

Dosyć tej poezji. Świat i życie bywają bardziej prozaiczne.
Kiedyś, w związku z tą prozą jestestwa, spytano mojego przyjaciela, Bohumila, jak wyobraża sobie świat po roku 2000.
To była szaleńcza data, jak pamiętamy. Wtedy mój brat zaczął swój jedenasty rok życia!
Bohumil zawsze wiedział, jak to będzie. Mówił, że po roku 2000 raczkujące niemowlaki będą w dalszym ciągu poddawane tyranii, jak nauczyć się sztuki chodzenia, po roku 2000 pierwszaki, zupełnie jak dzisiaj, będą się bały szkoły oraz domowego i pozadomowego wychowania, po roku 2000, tak, jak i przed tym rokiem, uczennica będzie oszołomiona faktem, że zrobiła się z niej panna, że później z panny stanie się kobietą, a z kobiety matką...

Zawsze mamy rok 2000.
Często w tych moich podróżach pociągowych towarzyszy mi właśnie Bohumil. Zwykłam na niego mówić "Pan Dziadek'', bo w nim takie właśnie dziadkowanie siedzi. Ul miodny i zapach praskich piwiarni.

- Przepraszam, czy tu wolne?
- Tak.
- Dziękuję.
- Proszę.

- Przepraszam, czy tu wolne?
Młody Pan.
- Dla pani, zawsze będzie wolne.
Uśmiecham się szeroko. Siadam.
- Jeśli tak, oznacza to tylko jedno. - mówię wesoło. - Jestem księżniczką.
Młody Pan śmieje się.
- Od razu widać, że pani jest księżniczką.

Kiwam głową na znak potwierdzenia i tak spośród stu ośmiu godzin, sześć tysięcy dwustu kilometrów, piętnastu przeczytanych książek, setek przygodnych rozmów, tysiąca nowych twarzy, a w każdym tysiącu wciąż takich samych par migoczących oczu, czteroskłonnych kończyn i miliarda najważniejszych spraw na świecie, ja poznaję właśnie Młodego Pana, który jedzie się oświadczyć.
Świat zamknięty w jednym przedziale, na jednym siedzeniu, w dwóch metrach kwadratowych powietrza.

Kościan.

Siada Pan Kapitan. Dlaczego Kapitan? Na lewym przedramieniu ma wytatuowaną syrenę z pięknymi i dojrzałymi piersiami.
Czytam "Dziady" Adama.
- O, Mickiewicz. - słyszę.
- A tak. - odpowiadam z uśmiechem.
- Pffff.
Patrzę na Pana Kapitana z rozbawieniem. Nie lubi Adama. Ewidentnie.
- Co, udajemy mądrą?
To do mnie. Zaczynam się śmiać.
- A do tego zuchwałą.
Milknę. Pan Kapitan patrzy na mnie srogo.
- Co, myślisz, że wszystkie rozumy zjadłaś, bo czytasz Mickiewicza? - pyta z dziwnym grymasem na twarzy.                                 Czyżby student polonistyki sprzed dwudziestu lat, którego oblali na egzaminie z historii romantyzmu? Cały przedział przygląda się nam w zachwyceniu i zdumieniu zarazem. Jakby był tu Bohumil pewnie popłakałby się ze śmiechu patrząc na nabrzmiałe sutki Kapitanowej syrenki i moje figlarne iskierki w oczach, które nie wróżyły niczego dobrego. Ot, włączyła mi się megalomania szalona.
- Nie, nie zjadłam. Nie musiałam ich jeść. Mam je od urodzenia.
Pani koło mnie zachichotała cicho.
Pan Kapitan fuknął.
- Mądralińska się znalazła! Dziewczyno, widać, że nie masz obycia w książkach.
- Niech pan da tej pani spokój. - odzywa się jakaś Pani Babcia przyoknowa. - Co pan ją tak bezczelnie zaczepia? Ta pani czyta książkę, więc proszę jej nie przeszkadzać.
O, myślę sobie, Pani Babcia mnie ratuje przed samą sobą. Uśmiechnęłam się do niej, co jeszcze bardziej rozjuszyło Pana Kapitana i doprowadziło prawie jego narękową syrenę do rozkoszy.
- A pani co?! - huknął. - Dziewczyno! - to do mnie. - A co ty znasz jeszcze takiego autorstwa Mickiewicza, co?!
- "Prelekcje paryskie." - mówię z bezczelnym uśmiechem. Pani po prawej znowu zachichotała cicho.
- A "Pana Tadeusza" znasz?!
- A znam.
- A "Redutę Ordona"?
- A też.
- Akurat! - krzyczy Pan Kapitan jak burak. - To czego nie znasz?! Albo co znasz, czego ja nie znam, no no? Literatura nie ma przede mną tajemnic.
Się doigrał. Uhu.
- O, to zapewne czytał pan "Tragedyję o Scylurusie Polskim", prawda?
- ...
- I 'Małżeństwo z kalendarza" Bohomolca?
- ... ...
- I, i w ogóle największe polskie pismo literackie ActionMag.
Pan Kapitan nie wytrzymał. Syrenka opadła miękko, a on zabrał swoją reklamówkę, wyszedł z przedziału i krzyknął na pożegnanie: "Nie będę się zadawał z żadnymi e w e d e n t m a m i"
Na co odkrzyknęła mu babcia: "E w a n a m e n t a m i  chyba!".

Czerwiec.

- Przepraszam, czy to miejsce jest wolne.
- A tak, proszę bardzo.
Wykwintna pani w czarnej garsonce i idealnie ułożonych włosach na każdą pogodę.
- Uch, jak gorąco, nieprawdaż? - zapytuje.
- A tak, okrutnie. - odpowiadam uprzejmie.
Zbyt emfatycznie. Wykwintna Pani patrzy się na mnie kątem oka.
- Nie lubię, jak jest tak ciepło. - dodaję po chwili. - Nic się wtedy nie chce.
- Dokładnie. - odpowiada mi moja współtowarzyszka. - Marzy się wtedy Riwiera czy inna Tunezja.
I zapatrzona w krajobraz za oknem pewnie śni teraz o ekskluzywnych francuskich hotelach, przystojnych obcokrajowcach, szalonych balach i upojnych nocach.
- A pani co się marzy? - zagaja po chwili.
- Mnie? - pytam. - Mi się marzy autostop i żeby przed siebie, i żeby w pełnym słońcu, i żeby do przodu, ze szczęściem na ustach i wiatrem we włosach.
Wykwintna Pani patrzy na mnie z niedowierzaniem.
- A tak. - mówi powoli. - Ludzie bywają dziwni, niekoniecznie normalni. Je jure. O moja stacja. Do widzenia.
- Do widzenia! - mówię za nią i przed odjazdem z Leszna uśmiecham się jeszcze wesoło przez okno.

- Będą dwa wolne?
- Tak, proszę.
Babcia we wściekłym różu i wnuczek z czekoladą rozmazaną na policzku.
- Michaś, siadaj.
Michaś siada z łobuzerskim uśmiechem na przeciw mnie i czekoladowymi palcami rysuje na szybie domek.
- Michaś! - krzyczy Różowa Babcia. - Tak nie można! Masz, wytrzyj ręce w chusteczki. Nie zachowuj się jak Wojtek z naprzeciwka.
Zdaje się, że Wojtek z naprzeciwka, musi być jakąś Michasiową wyrocznią.
- Co z tymi dziećmi jest, proszę pani! - mówi do mnie Różowcia. - Istne diabły wcielone po trzykroć.
- Seść, seść, seść. - wtrąca się mały z czekoladowym policzkiem.
- Dziecko, ty masz całą buzię w tym, daj babcia wytrze. No nie, co ja się z tym chłopakiem mam, widzi pani?
- Dzieci muszą się wyszaleć. - mówię z uśmiechem.
Mały mruga do mnie porozumiewawczo. Ho ho, uważa mnie za sprzymierzeńca.
- Widzis babciu, ta pani jest bardzo mądra. Ja muse się wysaleć.
Różowa Babcia patrzy na mnie z politowaniem
- Co też pani znowu wygaduje! Ech, no nic, takie widać życie... Siedź spokojnie dziadowskie nasienie!!!
Dziadowskie nasienie, godne zanotowania, myślę sobie.
- Pani taka mądra - ciągnie dalej Różowcia. - Bo pani nie ma własnych dzieci.
- Racja, nie mam. - mówię.
- Pani nie musi mieć dzieci. - odpowiada mały z mądrą miną.
- A to dlaczego? - wdaje się w dyskusję z wnukiem babcia.
- No sama popatz babciu. Ta pani ma spódniczkę?
- Ma. - odpowiada zgodnie z prawdą babcia.
- Ma jasne, szwiecące włosy?
- Ma.
Och, niechby śmiała zaprzeczyć, myślę sobie z rozbawieniem.
- Ładnie o mnie mówi i mnie lubi?
- O to się muszę tej pani spytać. - Różowcia patrzy błagalnie w moją stronę.
- Michaś? Wydajesz się być sympatycznym i uprzejmym chłopcem. Myślę, że szybko bym Cię polubiła.

Jak wypadłam?

- Widzis Babcia! Ta pani nie musi mieć dzieci, ta pani jest jak królewna. Królewna, która kocha wszystkie dzieci.
- Miło mi, Michałku. - odpowiadam ze śmiechem. Podobno dzieci zawsze mówią prawdę.
- Bo Babciu ona jest taka podobna do tej królewny z mojej książki.
Nie, to już szczyt uprzejmości.
- Królewno, czy mogę Cię ucałować w policzek?
I nie czekając na odpowiedź Mały rzucił się w moją stronę, wdrapał na kolana i pięknie ucałował, znacząc mnie przy tym czekoladą swą twarzyczkową.
Różowcia z krzykiem zaczęła zdzierać wnuka z moich kolan i wycierać mi policzek.
- Przepraszam, przepraszam, to takie niedobre dziecko...
- Nie jestem niedobry! - rozkrzyczał się mały w niebogłosy.
- Nic się nie stało. - mówię ze śmiechem, a w sercu mi szczęśliwość taka wielka rośnie. - Przecież ja kocham wszystkie dzieci.

Królewna.

Wrocław.

Trzy godziny w jedną stronę. Trzy z powrotem. Sześć na jedno spotkanie. Trzy razy w miesiącu, może częściej. To nam daje jakieś osiemnaście godzin, tysiąc dwa kilometry, osiem przeczytanych książek z kanonu literatury romantyzmu polskiego, dziesiątki przygodnych rozmów, setki nowych twarzy, a w każdej jednej setce, dwie setki migoczących oczu, cztery setki kończyn i miliony, miliardy spraw, myśli oraz uczuć. W miesiącu.
Na dotychczasowe pół roku owej pasji przypada sto osiem godzin, sześć tysięcy dwanaście kilometrów, czterdzieści osiem przeczytanych książek (nie bądźmy tacy dokładni, może z piętnaście.), setki przygodnych rozmów, tysiące nowych twarzy, a w każdym tysiącu wciąż takie same pary migoczących oczu, czteroskłony kończyn i miliardy najważniejszych spraw na świecie.

Ale i tak najważniejsze zawsze pozostanie to samo. Pełnia życia, pełnia człowieczeństwa, promień słońca zaklęty w każdym geście, słowie i uśmiechu. 

Tak, żeby od początku do końca być cudownie nieprzejednanym i genialnie upartym. 

Żeby człowiek był człowiekiem,
lecą liście, szumi w lesie,
wiatr z obłoków warkocz plecie.
I  t e g o - trzymać się trzeba.

Chryste, daj mi takie bojowe gacie szturmowe, niech się rozbierają do prysznica, niech ćwiczą, turlają się, czołgają. Niech jedzą czekoladę, piją kawę z mlekiem i zlizują sok z  pomarańczy. Daj mi takie gacie, które wiedzą gdzie ich miejsce. Które skrojone są na miarę, idealnie potrafią wpasować się i do niw, i do butów oficerskich, skarpety wojskowe potrafią zaskoczyć nogawkami spodni, z którymi żyją w harmonii, a cały UeS wprawić w osłupienie - łącząc się z nim w genialną parę - stroju wojskowo-roboczego.
Takie, co znają się na militariach drugiej wojny, co miotacz ognia w ich w głowie (w nogawce?), run to the hills na ustach, a w sercu pomarańcze, tańcze, tańcze.

Ken aj hev enader superbojowe gacie szturmowe, ser?

;)

***
Istnieje też kilka rzeczy, bez których człowiek w pełni swojego istnienia i zadowolenia nie mógłby prawidłowo fukncjonować! Bo życie jest jeszcze bardziej genialne, namacalne z: kakao w głębokim kubku, językoznawstwem diachronicznym, pościelą pachnącą lawendą i bzem, z uśmiechem przechodnia nieopodalnego, szalonym varietes kropel deszczu na parapecie kołyszących do snu, z tym, że można straszyć gołębie, uczyć ich skakać na łeb na szyję od fontanny po krawężnik, i podpowiadać gdzie i jak należy kupkać, żeby nie denerwować wszelkiej maści Księżniczek. Bo bez takiego jogurtu kawowego, kapelusza słomkowego, piosenki Bogusława Meca, pasji z samych serc, miękkich poduszek, ramiączek fioletowego stanika, mieszania składników do ciasta, harcerskiego munduru, waniliowej herbaty, miodu i maku życie byłoby uboższe. Ubodzy są błogosławieni - to ja dziękuję za takie błogosławieństwo!

Istnieje kilka osób, bez których człowiek w pełni swojego istnienia i zadowolenia nie mógłby prawidłowo fukncjonować. Bez ciepła drugiego serca, mrugnięcia bałamutnego, dłoni serdecznej, ramienia silnego i rysunku ust. Bez kosmicznych porad, troski o człowieka-kozę, rodzynkowych wyglupów, grania w literaki, palenia okolicznych miast i wiosek, bez pozdrowień od Misia Uszatka, rozmów z bogiem, strzelania megachujem, pisania listów, zatwierdzania śróddupia, rzucania kurczaczkami na prawo i lewo podczas babskich pogawędek; bez straszenia UFO, rysowania cudownych i cudacznych kalamburów, zwierzania się, zwierzakowania i wierzenia, że oto nie ma rzeczy niemożliwych!

Dzięki Wam za to, że jesteście. :)
Kapitanie, Julko, Sławku, Miśku, Metisie, Rodzynie, Maćku, genialny kalamburzysto Gloggy - wielkie tenks. I pozdro szejset! :P

A kiedy tak trzyma się tę butelkę pachnącą mlekiem i kropla za kroplą pozwala Maj Ce przegryzać smoczek, łasić się, mruczeć, to można poczuć się, jak Kocia Mama, która karmi swoje puszyste kulki, uczy je chodzić, genialnie wpadać w kałuże i z deszczu pod rynne.
Kocia Mama uczy też języka. Ma być wszak szorstki.

Miaow.

Pomarańcze mają to do siebie, że najprawdopodobniej są splunięciami słońca. Miękkie, soczyste, rozpływające się w ustach. To jak pocałunek roznegliżowany, wilgotny, coś na krawędzi Zapatrzenia i Drżenia, kiedy stosy motyli paćkają skórę i gęsi na niej pasą.
Pomarańcze to krotochwile wargowe, nocne moczenia pocałunkowe, dryfowania, falowania, falowania, falowania...

Pomarańcze i kawa. I pełne, odsłonięte kolano. I włosy w nieładzie. I otwarty Reymont.

Pewnie czeka na propozycję od Rana.

Ciepłe popołudnie. Madame Margot siedzi przy stole i pozwala Słońcu pieścić swe odsłonięte ramiona. Dobry dzień.

Na uniwersytecie dziś same sukcesy; gorąco przyjęty referat o kulturze europejskiej, dziewięćdziesiąt minut wykładu o micie miłości oraz maksymalne skupienie całej sali, właśnie na jej postaci, na jej słowach, na tym, co ma do powiedzenia, i co w chwili owej mówi, o Chrystusie, Tristanie i Don Juanie. Sto dwadzieścia cztery pary oczu wpatrzone tylko w nią. Tak więc była zdolna do zatrzymania na sobie uwagi przez dziewięćdziesiąt minut. C’est beau, ma foi, Madame Margot.

Za oknem pisk dziewcząt. Tupot małych stóp na chodniku. I banda chłopców wymachujących szczurem bez ogona.

Madame Margot siedzi przy stole i pije waniliowe cappuccino. Kawka wirująca w filiżance i na wietrze. Brązowa emalia. Taki niesforny kosmyk opadający na czoło. Lekki ruch ręką. Przestrzeń poprzeplatana dźwiękami. Urocze popołudnie per se.
Sinatra potrafił uwodzić kobiety. Nju Jork, Njuuuuu Joooooo rr k.

Na lodówce wisi lista spraw, które musi załatwić w tym tygodniu. Lista, która wisi tam już od pół roku.

-    złożyć podanie o nowy paszport [- Margot moja droga, przecież w te wakacje chciałaś jechać do Rzymu i Bordeaux, musisz zanieść te druki, bo inaczej przyjdzie nam zostać tutaj. Est-il possible?];

-    zapisać się do Biblioteki Wojewódzkiej [- Nigdzie nie mogłam dostać tej książki, mam nadzieję, że to nie wpłynie na jakość referatu, -A byłaś w Wojewódzkiej?];

-    iść do banku [- Kochanie, znowu nie byłaś? – Pójdę jutro.];

-    przeczytać Kroniki włoskie Stendhala.

Z drugiej strony nie chce jej się czytać. Przeczyta jutro.

Warkot silnika na podjeździe. Wrócił.

Państwo to dobrze znają, prawda? Madame Margot także.

Szybko nastawia wodę na herbatę. Wybiega do przedpokoju, drzwi się otwierają [w tle F. Sinatra: Strangers In The Night] i do mieszkania raźnym krokiem wchodzi zadowolony z życia młody prawnik/lekarz/wojskowy/wykładowca francuskiego, rzucając takim filmowym, kurtuazyjnym gestem swoją teczkę i wtulając się miękko w olśniewającej urody małżonkę, która ma na sobie francuską garsonkę i perfekcyjny makijaż przez cały dzień. Znacie to Państwo, prawda? Wciąż z taką samą kurtuazyjną manierą łapie swoją połowicę w pół, ona ruchem pełnym gracji i kokieterii wygina delikatnie swoją kibić i unosi jedną nogę w górę [O tak, to Państwo znają na pewno doskonale, to nie może być tylko moja fantasmagoria.], podczas, gdy ten szarmancki Monsieur całuje ją na przywitanie w usta.

[Something in my heart, told me I must have Youuuu...]

I w tym oto miejscu owo urocze popołudnie zamienia się w jedno wielkie nieporozumienie.

 Państwo, tak samo dobrze, jak i ja wiedzą, że nasza Madame Margot nie piła dziś nic więcej poza owym waniliowym cappuccino, między jednym pomalowaniem paznokcia na brązowy kolor, a refrenem Sinatry, który połowę dzisiejszego popołudnia rozkoszował się Nowym Jorkiem; a tymczasem Monsieur prawnik/lekarz/wojskowy/wykładowca francuskiego zdaje się podejrzewać naszą Madame, o co najmniej jakieś alkoholiczne orgie na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej, wraz z innymi doktorami językoznawstwa i historii literatury w samym centrum miasta, właśnie w dniu dzisiejszym, lub co gorsza o poranek na miarę bohemy w ich własnym, przytulnym domku na ulicy Sadowej 302-A.

Tak, on ją ewidentnie sprawdza! Casus pascudeus!

Skąd takie przypuszczenie? Proszę Państwa, przecież on ją całuje w usta! A po tym pocałunku, zapewne podejdzie do barku i sprawdzi, czy aby jego podejrzenia nie są słuszne. My wiemy, że nie są. Ale do niego to nie dociera. Może nawet nieświadomie, Monsieur ów sprawdza swoją żonę, ową femme incomprise, czy aby nie piła, gdy go nie było w domu.

W tym miejscu pragnę go trochę usprawiedliwić.

Wszak wina w rękach kobiety należy bać się tak samo, jak i miłości.

* * *

Starożytny Rzym. Najwyżej rozwinięta cywilizacja czasów starożytnych, która osiągnęła niebywały poziom w sztuce inżynierskiej, w planowaniu miast, architekturze, nauce, medycynie i literaturze. Wiek II. Cesarze umierają śmiercią naturalną po stosunkowo długim okresie panowania, gospodarka przeżywa rozkwit, a granice wydają się być bezpieczne pod czujnym okiem strzegących je legionów. Ich obronę wspomaga cały system umocnień i warowni nazywanych limesem rzymskim. Całe państwo stoi na wysokim poziomie kulturalnym. Szereg znakomitych twórców: Tuliusz Cycero, boski Wergiliusz, Horacy, Owidiusz, Tytus Liwiusz czy Publiusz Korneliusz Tacyt.

Śmietankowo.

I pomyśleć, że w czasach owych, pełnych wybitnych artystów, szalenie uzdolnionych architektów, boskich cesarzy i jeszcze bardziej boskich literatów, na porządku dziennym zaraz po powrocie z pracy, jest całowanie własnej kobiety w usta, ot, na przywitanie.

Państwo się ze mną zgodzą, że to jest nienormalne.

Zabobonne całowanie.

Kto by pomyślał, że ten nasz, czasem nawet niedostrzegalny i zupełnie banalny gest na przywitanie ma nota bene swój rodowód w Starożytnym Rzymie.

Ot, wszystko przez kobiety. Westalki, kurtyzany, żony.

Westalki otaczano wielkim szacunkiem. Gdy wychodziły na ulice, towarzyszyli im liktorzy jak najwyższych urzędników; dawano im zaszczytne miejsca w teatrach i cyrkach, a w sądzie ich świadectwo miało znaczenie przysięgi. Kurtyzany kochały się w barwnikach i migdałowych olejkach. Chłopcy i mężczyźni kochali się w kurtyzanach. Albo z nimi. Żony. Żony kochało się najbardziej. Państwo wiedzą o czym mówię...

* * *

Powiedzmy, że jest ot sobie, takie właśnie wczesne lato. Słońce kocha się na półkach z glinianymi miskami i posążkami Westy; ściąga tuniki i opaski. Po upaćkanych kamieniami drogach biegają dzieciaki. Na forum Rzymianie dyskutują o bieżących sprawach.

Ciepłe popołudnie. Rzymianin Marek wraca do domu po całym dniu pracy w miejskiej łaźni. Pierwsze, co robi gdy przekracza próg domu, to woła:
”Kochanie, wróciłem!” [Państwo, oczywiście idealnie to sobie wyobrażają.], po czym chwyta swoją współmałżonkę w ramiona i miękko przywiera do jej ust swoimi wargami. Oczywiście kocha ją nad życie, szanuje i dba o jej zdrowie oraz dobre samopoczucie, zresztą jak wszyscy ówcześni mężczyźni w starożytnym Rzymie. Państwo się ze mną zgadzają. Dziękuję. Całuje ją z rozkoszą, bo zatęsknił do niej niesamowicie, gdyż wielbi ziemię, po której stąpa jego oblubienica, prawda?

No cóż, nic z tych rzeczy. Dominus Marcus sprawdza żonę!

Bo pocałunek na przywitanie, to mimo wszystko nie jest jakiś tam erotyczny zwyczaj, który przetrwał nam szczęśliwie do czasów dzisiejszych. Co to, to nie.

W starożytności mężczyźni w taki to właśnie niecny sposób sprawdzali, czy ich kobiety nie piły wina. Bo wina w rękach kobiety bano się tak samo, jak i miłości.

Wszak zarówno jedno, jak i drugie czyni kobietę nieobliczalną.

* * *

Madame Margot z uśmiechem przytuliła się do swojego męża, zadowolonego z życia młodego prawnika/lekarza/wojskowego/wykładowcy francuskiego, po czym głaszcząc go pieszczotliwie po brodzie pochwaliła się powodzeniem referatowym, oscylującym wokół mitycznych miłości i zwyczajów erotycznych.

Jej mąż zaśmiał się kurtuazyjnie i przytulił ją mocniej, gratulując sukcesu.

Po chwili, ledwie dostrzegalnym ruchem dłoni wytarł kącik ust Madame skąpany w waniliowej otoczce cappuccino. Corpus delicti.

Gdzie ci mężczyźni, prawdziwi tacy,
mmm, orły, sokoły, herosy!?
Gdzie ci mężczyźni na miarę czasów,
gdzie te chłopy!? - Jeeeee!

* * *

Wszyscy, jak jeden mąż siedzą w mojej głowie i sercu, a każdy z nich jest zarówno pierwszym, jak i ostatnim; początkiem i końcem. Bałamutnie jedynym i genialnie właściwym.

Pierwszy wypełnia się przez ostatniego, a ostatni jest pierwszym.

Mają mnie całą, oddaną nieśmiałą i słodką, zuchwałą i bezczelną, szalenie grzeczną, święcie krnąbrną i ostatecznie jedyną.
Potrafią stworzyć mi Niebo na Ziemi, z hukiem otwierają wszystkie bramy pragnień oraz marzeń. I niosą mnie przez życie. W końcu są moim Życiem.

BRAT

Michał Szczubret urodził się dziesiątego dnia sierpnia, roku pańskiego pamiętnego 1991, kiedy to rządy państw Chorwacji i Słowenii ogłosiły niepodległość obydwu krajów, Radio Maryja rozpoczęło nadawanie swojego programu, a Serge Gainsbourg odszedł na wieczną aktorską wartę.

Miałam wtedy lat genialnych sześć, chadzałam w żółtych sukienkach do zerówki i nienawidziłam kawy zbożowej. Michał był się urodził jako Murzyn. Przynajmniej tak też wydawało mi się na początku. Miał ciemną karnację, czarne włosy i monumentalnie płakał. Pierwszego dnia po wyjściu ze szpitala ukazał mi się właśnie taki – w całej swej afro-okazałości, a ja szlochałam, bo nie chciałam, żeby któregoś dnia przyszli do nas do domu jacyś Afrykańczycy i zabrali mi Brata, mojego jedynego i genialnego, co by go ustanowić Królem Safari.
Na całe szczęście Brat troszkę urósł, wypłowiał, nabrał słowiańskich rumieńców, jego monumentalny płacz przeszedł w jeszcze bardziej monumentalny krzyk; ale to tylko potwierdzało moją teorię na prawdziwość jego genów, tak bardzo w tym momencie podobnych do moich. Odetchnęłam z ulgą.

Zakochałam się w nim tak naprawdę w roku 1995. Dwudziestego trzeciego czerwca. Brat zwykł chadzać w tym czasie w małych, beżowych kalesonkach i butach na rzep. Ganiał chrabąszcze majowe łapiąc je rakietą tenisową, lubował się w piaskowych babach i całymi dniami lepił je w pobliskiej piaskownicy, a także rysował po ścianach domowych – zwierzaki i resoraki – co przyprawiało Mateczkę o ból głowy.

Pamiętnego dnia czerwca, dzień po przesileniu letnim Brat wyruszył z domu na poszukiwanie Dziadzia naszego, który w jego przestrzeni myślowo-czuciowej zaginął!

Wyruszył z domu w krótkich spodenkach i żółtej koszulce, z plastikową ciężarówką na sznureczku i buzią umorusaną od czekolady; a prowadziło go pragnienie wielkie: poczucie obowiązku i ten zew drzemiący, w każdym małym mężczyźnie, który każe walczyć i nigdy, ale to przenigdy się nie poddawać, choćbym nie wiem co!

A lato było piękne tego roku.

Brat szukał Dziadzia w salonie i kuchni, w łazience i przedpokoju. Przeczesał cały ogródek, sprawdził każdą grządkę, każdą rabatkę, zajrzał do skrzynki pocztowej i małego garażyka, w którym Dziadziuś zwykł przechowywać swoją motorynkę.

Ale nigdzie go nie było! Ani w wielkim zegarze, ani pod stołem, ni w młynku do kawy czy nawet w szafie na płaszcze. Przeczesawszy cały dom i jego okolice Brat podjął decyzję zgoła heroiczną – postanowił oto bowiem opuścić dom swój rodzinny, wyjść za próg i udać się w podróż na sąsiednią ulicę, na której to Dziadziuś zwykł przesiadywać u swojego przyjaciela, niejakiego Pana Gałki.
Lecz i tam, o bogowie, i tam go nie znalazł! Co więcej!
Sam się zagubił!
Jakie było moje przerażenie, gdy na pytanie Mateczki: gdzie jest Michałek, nie potrafiłam podać jednoznacznej odpowiedzi. Przecież jeszcze chwilę temu był tu – na wyciągnięcie ręki, bawił się swoją żółtą ciężarówką i jadł czekoladę.
W moim dziesięcioletnim sercu zatańczyły motyle przerażenia. Pobiegłam do salonu, do kuchni, do łazienki i obydwu przedpokojów, przeczesałam ogród i podwórze, jak burza wpadłam do Dziadzia, gdzie ten ostatni herbacował ze swoim przyjacielem – panem Gałką i ze łzami w oczach wyjąkałam, że Michałek zaginął.
Stamtąd z duszą na ramieniu, przytrzymującą się krótkiego rękawa mojej sukienki wybiegłam jeszcze raz na podwórze, zaglądnęłam do każdego zakątka, zajrzałam pod każdy krzew, wzdłuż i wszerz przekopałam piaskownicę.

Słońce zgasło. O jakże zwinne są i młode

Zmierzchy czerwca, nim w północ głuchą się przesilą!

Wiedziona przeczuciem ruszyłam w kierunku sąsiedniej ulicy. Szybki zakręt, klatka schodowa…

I oto jest - mały, zapłakany mężczyzna w żółtych spodenkach i z twarzyczką umorusaną czekoladą, beczący doniośle, doniośleeeej, najdoniośleeeeeeeej…
I tupot stóp moich, i ten szloch z piersi wykwitający, i tulenie brata ogromne, całowanie po włosach, twarzyczce, po tej czekoladzie zalegającej na policzkach. I pewność, że już nic nie jest ważne, bo jest ON.

* * *

Dziś mija prawie siedemnaście lat, odkąd spotkałam go po raz pierwszy. Braciszek stał się Bratem, z bab piaskowych zrezygnował na rzecz dziewcząt śmiejących się szmerem strumieni, a żółtą ciężarówkę zamienił na szachy, gry komputerowe i maniakalne lenienie się.

Dziś śmieje się ze mnie do rozpuku, gdy próbuję wygrać z nim w jakiejś strzelance, mierzwi mi włosy, kiedy za mocno się do niego przytulam i na każde pytanie skierowane w jego stronę, nawet to najbardziej poważne, odpowiada lakonicznym: Bodzio?
Zaś kiedy wypominam mu znajomość jego ulubionej książki autorstwa Elizki O., tłumaczy się argentyńskim zaćmieniem mózgu i wpływem ruchów kosmicznych na zdolność jego percepcji.

Kobieta, z którą zwiąże się mój Brat będzie największą szczęściarą na Ziemi. Nikt tak jak on, nie potrafi w końcu udawać Shakiry, płakać nad surówkami, których prawdziwie nie znosi i nudzić się w kościele udając męczennika za wiarę.
Facet mojego życia.

DZIADEK

Stanisław Jaskółka zwykł mawiać, że wszystko zawsze zaczyna się w tym samym miejscu – gdzieś na granicy obowiązku i marzenia, w punkcie wyjścia, w którym zawsze można, a nawet trzeba – brać zuchwale i z wiarą, to, co nam życie niesie, w każdym najmniejszym swoim szczególe. Że najważniejsze zawsze pozostanie to samo – iść przed siebie tak, jak potrafi się najlepiej, próbować i starać się, bo od tego mamy to nasze życie.

Krywe nad Sanem, Królestwo Jaskółek, zaścianek nabrzmiały gorącym latem, znojem i trudem dnia codziennego. Miejsce gdzieś na pograniczu kultur, które przesiąknięte pierwotną dążnością do spełnienia w pracy zawiera w sobie niekończące się źródło życia, wielki łańcuch bytu.

Rano zaczyna się tu przed piątą. Słońce blade i zaspane zrywa ptaki z drzew zachęcając je do śpiewu. To jest znak dla całego sioła, że oto zaczyna się kolejna wędrówka dnia codziennego od nadiru do zefiru. Stasiek o tej porze zwykł podnosić się właśnie z siennika, budzić swoje liczne rodzeństwo, by zaraz potem biec oporządzić gospodarstwo. Do jego codziennych zajęć należało wypasanie krów, w czasie letnim obowiązkowe sianokosy, praca w ogrodzie i zwózka drewna z lasu. Wieczorem zwykł łowić ryby, babrać się w błotach i bagnach wszelkiego rodzaju w poszukiwaniu broni, czy też pomagać w pracach we wsi.

O tak, w okolicznych bagnach i bagniskach wszelkiej maści można było odnaleźć nie lada skarby. Broń palną, czasem nawet całkiem nieźle zachowaną, fragmenty niedopałów, nawet sprzęty użytku domowego w częściach: dzbany, potłuczone miski, a także książki, które choć nieczytelne, to woniejące dawnością i leśnym podszyciem, przywodzącym na myśl czasy dawne kozaków rejestrowych, powstań narodowych, o których pełno w dumkach i pieniach ukraińskich.

Rano zaczyna się przed piątą. Bolące nogi zawsze można zanurzyć w Sanie, w miejscu, gdzie chodzi się na orzechy, zielone jeszcze i twarde, ale jakże rozkosznie trzeszczące między zębami, gdy po całym dniu pracy rwie się je garściami, a potem wpija w ich gorzki miąższ, w drodze powrotnej z pola.

Bolące nogi niosą człowieka najpierw do sieni z glinianą podłogą, gdzie zakłada się jakieś prowizoryczne buty, o ile się je ma, a następnie podąża się na pole, gdzie cała przyroda dudni i czeka na kolejny dzień pełen pracy i znoju.

Bolące nogi są dla Staśka czymś tak naturalnym, jak to, że ma ośmioro rodzeństwa, że słońce wschodzi i zachodzi, a mały palec u ręki jest najmniej potrzebny przy sianokosach.

Stasiek jest najstarszym synem Katarzyny i Dymitra Jaskółów. Urodził się w pamiętnym dla siebie i dla mnie roku 1927, kiedy świat odpoczywał po wielkiej wojnie i na nowo uczył się uśmiechu dziecka, zapachu konwalii i tej zuchwałości zaklętej w wierze szalonej, która życie determinuje, przez życie się określa i życie stanowi.

Matkę kochał tak, jak się kocha kobietę życia, wiernie, zapamiętale i czule, z tą pewną dozą szaleństwa, ale i konieczności, która wypływa z potrzeby i pewności serca.
Tak i ja go kocham.

Nauczył mnie tego, co najpiękniejsze, najlepsze. Życiem swoim i postępowaniem pokazał mi, że najważniejszy jest drugi człowiek, że to dla niego trzeba się starać; że tradycja i historia, rodzina, to taki bastion serca, który pozwala odnaleźć nam się TU i TERAZ. Pokazał mi czym jest wybaczenie i zrozumienie, że mimo tego, iż wypędzono go, jako dwudziestolatka z rodzinnego domu, spalono małą ojczyznę, wyklęto, trzymano po więzieniach, zabito ojca i przypięto straszliwą etykietkę brudnego Ukraińca; że nie pozwolono wrócić, ale rzucono w wir nowego świata pełnego represji i niesprawiedliwości, to mimo tego pokazał mi, że można kochać, można rozumieć i krzywdę na pracę przełożyć.

Nikt tak, jak Dziadek nie uświadomił mi tego, czym może być życie. Nigdy nie zapomnę tych słów, które zawsze zwykł powtarzać: Wszystko zaczyna się w tym samym miejscu i z dobrodusznym uśmiechem wskazywał palcem na swoją lewą pierś.

GANDALF

Nie znoszę go! Tłucze mnie swoją różdżką, kiedy tylko ma zły humor, rozwala się w fotelu i pali to śmierdzące ziele z drugiej ćwiartki! Zawsze zadymi mi tym cały pokój, zwali coś z półki, gdy w ferworze walki wywija swoim kijem i wyzywa mnie od bękartów. Nie znoszę go!!!
Ale nie mogę o nim przestać myśleć. Skubaniec jeden siedzi mi w głowie i sercu, przygrywa w duszy. I tak w gruncie rzeczy, to uwielbia mnie, a ja uwielbiam jego. Odkąd odszedł mój Dziadziuś to ten skurczybyk się mną opiekuje i nie pozwala zapomnieć o obowiązkach względem ludzkości.

Mówi mi, że jestem Małą Rozbójniczką i muszę dbać o takiego starego dziadygę jak on, ale ja dobrze wiem, że to jest podła stylizacja i mistyfikacja. Dziadyga? Widzieli go państwo, jak kokietuje! Toż to facet w sile wieku, zapuścił sobie brodę i myśli, że kozaczy. A silny jest jak dąb. Co tam jeden! Jak sześćdziesiąt dziewięć dębów z rozłożystymi konarami i strzelistymi wierzchołkami. Jednym mrugnięciem oka rozbraja każdego gołębia i niedobrego ślimaka. Mnie ujarzmia jednym uśmiechem.
Nigdy nie mogę się na niego długo gniewać. Posiada w sobie takie pokłady genialności, nieskończoności dobrego humoru i szaleństwa, że choćbym nie chciała, to i tak jestem jego.

Lubię słuchać, jak opowiada mi o rzeczach różnych i różnorakich, rozsiada się podówczas w moim zielonym fotelu, włosy zaczesuje do tyłu (wtedy śmieję się, że wygląda, jak Banderas, ale jeden łupniak z łokcia wybija mi z głowy wszelką ochotę do tego typu żartów) i paląc to dziadowskie dziadostwo o nieokreślonym kolorze prawi mi o przesunięciach planet, kosmicznych dziejach, o kochankach i zdradzonych, o wiernych i złoczyńcach, o tym, co pierwsze i co ostatnie.
Ponad to, ten buraczany starzec wie jak zrobić coś, z niczego. Obstawiam, że to on wymyślił ów bałamutny serial z panem eM., co ze wsuwki do włosów robił helikopter, a z długopisu bombowiec. Na bank!

Dostałam z łokcia za zdradzanie tajemnic…

Och, jak ja go nie znoszę!

BOHUN

Ej, ty na szybkim koniu, gdzie pędzisz kozacze,
Czy zaoczył zająca, co po stepie skacze?
Czy rozigrawszy myśli, chcesz użyć swobody
I z wiatrem ukraińskim puścić się w zawody?
Lub może do swej lubej, co czeka wśrzód niwy,
Nucąc żałosną dumkę lecisz niecierpliwy?

Zawsze wraca. Choćby miał wyjechać na rok, czy dwa, stoczyć tysiące potyczek, wygrać setki bitew, popaść w niewolę, następnie z niej się wyswobodzić i ostatkiem sił dotrzeć do swojej ojczyzny, to zawsze wróci. Stanie w progu wysoki i ciemny, z czołem chmurnym i wzrokiem przenikliwym, zrzuci czapkę, oprze się na szabli i twardym, melodyjnym głosem wyszepcze: Podajże diw’czyno maja harnaja ruczeńku… A ja ani chwili się nie waham, podrywam się z miejsca i nie tylko rękę mu daję, ale i całą siebie, w ramiona mu się rzucam i pozwalam się tulić, i w tej chwili powrotnej jestem mu i siostrą, i matką, i żoną.

To przedłużenie mojej miłości do stepów Ukrainy i łąk pachnących burzanem. Wolność zaklęta w pieśniach ojczyźnianych i krzyk bitew zaległy na Podolu i Wołyniu od setek lat. To taki kandydat z ręki Dziadka. Czytam się w nim do poduszki.

TADEUSZ „ZOŚKA” ZAWADZKI

Zawsze chciałam być, jak Tadeusz.

Zawsze chciałam być z Tadeuszem. Ganiać się po wąskich korytarzach gimnazjum Batorego, wieczorami spotykać się z Pomarańczarnią, na wiosnę wyruszać na wędrówki do podwarszawskich miejscowości, rozbijać się gdzieś pod lasem, łowić ryby, palić ogniska, a zimą snuć marzenia o tym wszystkich na strychach i poddaszach kamienic racząc się gorącą herbatą i chlebem z masłem.
Chciałam grać w piłkę nożną, nosić tarczę z warszawską 23DH i śmiać się do rozpuku z czasem durnowatych pomysłów Alka.

Chciałam widzieć go takiego, jakim był. Trochę nieśmiałego, trochę zagubionego, ale wewnątrz tak bardzo pewnego, tak bardzo wierzącego w to, co dla niego najważniejsze. Chciałam wyszywać mu i chłopakom te ich śmieszne sztandary, sprawności, pruć to po nocach, gdyby nie wychodziło i być zaskakiwaną tak przez świt. Z ciążącą głową i piaskiem pod powiekami kłuć się w palce i cicho ziewając zasłaniać usta małymi, dziewczęcymi dłońmi. A rano biec na wspólne spotkania, gawędzić o teraźniejszości, snuć plany na przyszłość i na tym budować naszą młodzieńczą wiarę, pachnącą pomarańczami.

Chciałam być przy nim, wtedy, gdy wątpił, gdy się bał, kiedy zażywał krople walerianowe i płakał.
On jest ucieleśnieniem tych wszystkich młodych chłopców i dziewcząt tamtych lat. Jest moim bratem, moim dziadkiem, który zginął w powstaniu, jest moją pamięcią, moją bezinteresownością i dobrą myślą.

Kuzynka babci, która chodziła z nim do jednego gimnazjum zwykła mówić o nim, że wyglądał zawsze, jak taki pogodny cień człowieka. Idący za wszystkimi, będący zawsze – niby niedostrzegalny, nieobecny, a jednak tak istotnie spowinowacony ze słońcem! Lech Pomarańczowy.

Mam szczerą wolę całym mym życiem
służyć bliźniemu, Tobie i Temu,
z którego woli jestem i żyję, i będą wierna.
Po przyrzeczeniu!

PROFESOR eS.

Kto by się mógł spodziewać tego, że niejaki Marian Gawalewicz, pisarz i publicysta epoki pozytywizmu, pan reżyser teatrów w Łodzi i Warszawie, autor licznych komedii i powieści społeczno-obyczajowych, stanie się dla mnie kimś takim, jak Papież dla katolików, Królowa Matka dla pszczół, Wikipedia dla internautów czy Adam Mickiewicz dla Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Tak, Marian Gawalewicz, to osobistość dla żywota mego istotna i wielce znacząca. To bohater pracy habilitacyjnej Profesora eS.

Profesor eS. nie śpi. Profesor eS. czuwa. Obudzony w środku nocy bez zająknienia poda daty graniczne epoki prepozytywizmu, pozytywizmu właściwego, wyrecytuje założenia przełomu antypozytywistycznego i pozytywnie orzeknie coś niecoś o Marianie G. No właśnie – Profesor eS. nie mówi – Profesor orzeka!

Chadza w długim, ciemnym płaszczu, w kapeluszu o szerokim rondzie, i przed tymi jego szerokimi ramionami, szerokim spojrzeniem nic nie waży się uciec.

Wpadłam jak śliwka w kompot już w czasie pierwszego wykładu. Kiedy wszedł na katedrę krokiem dumnym, acz genialnym, mocnym, a wyszukanym, zdjął płaszcz, zdjął kapelusz, omiótł salę wejrzeniem przepastnym i zaczął swoje… mruczando!

Mhmmmmmmm…

Tak, Profesor eS. uwielbia mruczeć. Mruczy przy każdej nadarzającej się okazji: między leksemem „wykoncypować” a „paradygmat”, między jednym westchnieniem do Klotyldy de Vaux a drugim, między dziesiątą czterdzieści trzy, a dziesiątą czterdzieści cztery, słowem, przy każdej nadarzającej się tylko okazji, kiedy to nie musi akurat odetchnąć, odkaszlnąć czy kichnąć.

A jak on gestykuluje!

Wody!

Dłoń jedną o drugą pociera, palce prostuje, ramiona pręży, i całym sobą napiera na katedrę! A jeszcze jeśli do tego dołączy i mruczando, a potem chwilę zaciszenia! A potem znów mruczando!
O! Bogowie!

Wody!

SIÓDMY WSPANIAŁY

Spanie to moja pasja. Uwielbiam zanurzać się w pościeli, zamknąć oczy, gdzieś w narzeczu kołdry i przez spokojne fale zaśnienia odpłynąć do Krainy Spełnionych Marzeń.

Wieczór, to jest taki kot leniwy, trochę puszysty, a trochę szorstki, który łasząc się i mrucząc zadziornie poprzez ciszę pręży grzbiet całodniowy i wąsy macza w atramencie nieba, malując nimi prześnienia. Z oswojeniem, żeby nie mówić o zaprzyjaźnieniu się z kotami, to jest okrutnie trudna sprawa.

Wieczór, to przyjemność we dwoje. Małe spotkanie Dnia z Nocą, kiedy świerszcze zmyślnie dudnią w trawach, a na parapetach myśli przysiadają kawki filiżankowe.

Można wtedy oddać się wszystkiemu, co najbliższe, w takim przekonaniu, że oto jest TEN czas i TO miejsce na Zasłychanie, Zapatrzenie, Zaczucie.

W Zaczuciu mieszkają wszystkie dobre myśli. Zapach parzonej kawy, pierwsza zapałka rozpalająca ognisko, gubienie kaloszy w deszczu i jedzenie palcami malinowych konfitur.

To pomarańcze.

Wiem, że przyjdziesz, noc będzie rozgrzana, 

duszna ciszą i płomieniem bzowym; 

kwiaty wiosny niosąc na kolanach 

spłyniesz ciszą i ciszą mnie zgubisz... 

* * *

„To taki zachwyt dla wszystkiego, co nas otacza, dla samego siebie; żeby człowiek znalazł czas i rozejrzał się wokół, i dostrzegał, że przyroda, ludzie, ludzkie losy i cały widziany świat jest na swój sposób wspaniały, niezbywalny i wyjątkowy, nawet jeśli banalny.” – tak mi powiedział Pan Dziadek.

* * *

Wszyscy, jak jeden mąż siedzą w mojej głowie i sercu, a każdy z nich jest zarówno pierwszym, jak i ostatnim; początkiem i końcem. Bałamutnie jedynym i genialnie właściwym.

Pierwszy wypełnia się przez ostatniego, a ostatni jest pierwszym.

:)