నాచిన్నప్పుడు నేను ఉత్తరాలు బాగా రాసేదాన్నిట. -ట అని ఎందుకంటున్నానంటే ఓసారి నాస్నేహితురాలు, ఫిఫ్తుఫారంలో క్లాస్‌‌మేటు రాసిన మాట అది. అవి ఇంకా అణాలూ, కాణీలూ చెలామణీ అయేరోజులు. ఒకసారి తను నాకు రాసింది, “సత్తుఅణాలిచ్చి మల్లెపూలు కొనుక్కున్నట్టు నువ్వు రాసే వుత్తరాలకోసం నేను నీకు ఉత్తరాలు రాస్తున్నాను” అని. ఎంత మనోజ్ఞమయిన భావన! నిజంగానే నేను అంత గొప్పగా రాసేదాన్నని చచ్చినా నమ్మను కానీ ఆ సున్నితమైన భావం, ఆభావంలో మంచిముత్యంలా పొదిగిన ఆ ఆత్మీయతా అంత చక్కనిదీ, చిక్కనిదీ కనుకనే నాకు ఇప్పటికీ మనసులో చెరగని ముద్ర వేసుకుని వుండిపోయింది.

ఇలా పూర్వం ఒకరికొకరు ఎంతో ఆత్మీయంగా రాసుకునే వుత్తరాలే కాలక్రమాన,చేత్తో రాసేరోజులు పోయి, ఫోనులూ, ఈమెయిలులూ అయిపోయేయి. దరిమిలా పత్రికలలో, అంతర్జాలంలో అభిప్రాయలుగా కూడా అవతరించడానకి అదే మూలం కావచ్చు. ఎందుకంటే, బ్లాగులలో చూస్తున్నాను అంత ఆత్మీయంగానూ అక్కా, అమ్మా అన్న పిలుపులతోపాటు త్వం శుంఠః అంటే త్వం శుంఠః అని వేసి వేయించుకోడాలూను.

నేను నా నెట్టవతారం ఎత్తేక, “మీకథ బాగుందండీ”లాటి పొడిమాటలతో మొదలుపెట్టి, అలనాటి చెలులవలె ఆప్తులఅయిపోయిన వారు నాకు చాలామంది కాకపోయినా చాలినంతమంది వున్నారు.

ఇంతకీ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే, నెట్పత్రికలలో కనిపించే వుత్తరాలు. వాటికి చాలా పేరులున్నాయి - మీ అభిప్రాయాలూ, మీమాటా, వ్యాఖ్యలూ, అక్షింతలూ, దీవెనలూ (చివరిరెండూ బ్లాగులలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.) - ఇలా. ఏపేరు పెట్టి పిలిచినా అవి వుత్తరాలే. అందులో ప్రకటితమయేవి ఆరాసినవారి మనోభావాలే.

కల్పనలకుండాలి బరువూ, లోతూ అంటూ బోధించేపండితులు వర్థమానరచయితలకి తరుచూ తగులుతూంటారు.

ప్రజాస్వామ్య పత్రికలయుగంలో పాఠకులే పాలకులు. వారిఅభిప్రాయాలమీద రచయితలకి గౌరవం వుండాలి. వుంటుంది కూడాను. కాని ఒక్కోప్పుడు మాత్రం గందరగోళంగా వుంటుంది.

ఆమధ్య ఒక యువరచయిత్రి కథకి వస్తువు ముఖ్యమా, కథనం ముఖ్యమా అని అడిగింది నన్ను. అపుడు నేను గంభీరంగా ఊపిరి తీసుకుని కథలు రకరకాలు అంటూ ఒకదంపుళ్లపాట అందుకోబోయాను. వెంటనే గుర్తొచ్చింది నేను ఇంతకుముందు రాసిన వ్యాసమూ, తిన్నచీవాట్లూను. అంచేత, అలా బోరుకొట్టే వ్యాసాలు మానేసి, వూరికే పోచికోలు కబుర్లు చెప్పి పబ్బం గడుపేసుకున్నాను.

ఓసారి నాకథ ఏపత్రికలోనో కనిపించినతరవాత నాకూ మామామయ్యకీ జరిగిన సంభాషణా, మాఅమ్మ తీర్పూ చెప్పాను తనకి. ఆకథ ఏమిటంటే ...

“ఇదిగో కనకమహలక్ష్మీ, కథల్లో ఇన్ఫర్మేషను రియలిస్టిగ్గా వుండాలా అక్కర్లేదా?’’

“వుండాలి.’’

“మరి విశాఖఎక్స్‌ప్రెస్ పొద్దున్న పదిగంటలకి వస్తుందని రాసావేం? నీమాట నమ్ముకుని ఆరుగంటలకే వెళ్లి కూర్చున్నాను స్టేషనులో.  అది మధ్యాన్నం నాలుగ్గంటలదాకా రాలేదు.”

“నాకథకోసం అలా రాయవలసివచ్చింది.”

“కావలిస్తే కథ మార్చుకో. అంతేగాని అలా తెలిసీతెలీని రాతలు రాయకు.  రైల్వే గైడు చూసి సరిగ్గా రాయి నెక్స్ట్ టైము. అసలు మన రచయిత్రులింతే. సరిగ్గా ఏదీ తెలుసుకోరు.”

అప్పుడు మామయ్యకి మా అమ్మ ఇచ్చిన తీర్పు: “నేనందుకే చెప్పేను, దానికథలు చదవకు. రైల్వేగైడు కొనుక్కు చదువుకోమని”.

కిందటేడు ఇండియా వెళ్లినప్పుడు ఓపాత స్నేహితురాలు కమ్ రచయిత్రిని కలిసాను.

మాటలసందర్భంలో “ఏమేనా కొత్తకథలు రాసావా?”అని అడిగాను.

“మొదలెట్టాను కాని సాగడం లేదు.”

“ఏం?”

“పాఠకుల ప్రశ్నలు చూస్తే భయంవేస్తోంది. నువ్వూ చూస్తున్నావు కదా. ఆయనెవరో నీకు ముగ్గురు పిల్లలు కదా, కథలో ఇద్దరే అని రాసావు. పిల్లలు నొచ్చుకోరూ అని కోప్పడ్డారు. మరో కత. ఆవిడకి పచ్చచీరంటే ఇష్టం. ఆయనకి వంకాయకూరంటే ప్రాణం. ఓరోజు ఆయన చిలకాకుపచ్చ చీర తెచ్చాడు. ఆవిడ గుత్తివంకాయకూర చేసింది. ఆవిడచీర చూసి మూతిముడుచుకుంది. ఆయన కూర పక్కకి తోసేసి లేచిపోయాడు. మరి అది కథ అవునా కాదా?”

“బాగానే వుంది, భేతాళుడిప్రశ్నలా. దానికి ముందు, అంటే ఆయన అలాటి చీరలే అప్పటికే ముప్ఫై తెచ్చివుంటేనూ,, అలాగే ఆవిడ వరసగా తొమ్మిదిరోజులు అదే కూర చేసివుంటేనూ కథ మనోహరంగా  వుంటుంది. పోతే ఎవరు చెప్తున్నారు అన్నదాన్నిబట్టి కూడా వుండచ్చు” అన్నాను గోడమీద పిల్లివాటంగా. ఆమీదట నేనే అడిగాను. “ఏం కథ రాద్దాం అనుకుంటున్నావు?”

“చావు గురించి.”

 “బాగానే వుంటుంది.” అని మళ్లీ మామామయ్యమాటలు గుర్తొచ్చి, “కాస్త రిసెర్చి చేసి రాయి,” అని ఓసలహా ఇచ్చాను. 

“నేనూ అదే విన్నాను, కాని రిసెర్చి అంటే వారూ వీరూ శలవిచ్చినవే కదా. వారు కూడా స్వానుభవంతో చెప్పినవి కావు కదా.” అంది.

“లేదులే. రామారావుగారూ, సరస్వతీదేవిగారూ చావుమీద గొప్ప కథలు రాయలేదూ” అన్నాను.

“వారి కథలు పోయినవారు పోగా మిగిలినవారు పడే అవస్థలు. నేను రాయబోయేది చచ్చినాడికథ. అంటే చనిపోయినవాడు ఏం అనుకుంటున్నాడు, ఏంచేస్తున్నాడు లాటివి.”

నాకేం తోచలేదు. గొప్పచిక్కే వచ్చిపడింది.

“మరేం చేస్తావు?”

“చచ్చిపోవాలేమో,” అంది.

“చచ్చిపోయింతరవాత ఎలా రాస్తావు? అక్కడ కాయితాలూ, కంప్యూటర్లూ వుంటాయో వుండవో, రాసినకథ పంపడానికి తపాలావసతులు వుంటాయో వుండవో.”

“అది తెలుసుకోడానికేనా చచ్చిపోవాలి కదా.”

నాకు గుండెలు గుభేలుమన్నాయి. నేరకపోయి అడిగానేమో అనిపించింది.

“అదేం మాటే. చూడముచ్చటయిన సంసారం. రత్నమాణిక్యాల్లాటి బిడ్డలూ, అదేం ఆలోచనే” అన్నాను గాభరా పడిపోతూ.

“మరి చావుగురించి ఎలా తెలుసుకోవడం?” అంది.

రాను రాను గడ్డుసమస్య అయిపోతోంది.

“మరో సందేహం. ప్రాణాలతోనే వున్న కుక్కలూ, గాడిదలగురించి కూడా మనకి చాలా సాహిత్యం వుంది కదా.  నీవున్ కవివి కావు కద అని ఆయనెవరో కొండవీటి గాడిదని అడినప్పుడు మరి ఆయన గాడిద భాషా సంస్కృతులు తెలుసుకునే అడిగారా? అప్పట్లో యూనివర్సిటీలు అలాటి కోర్సులిచ్చేవా?”

“ఇచ్చేవేమో. వాళ్లందరూ గాడిదలసాంప్రదాయాలు క్షుణ్ణంగా చదువుకున్నారేమో,” అన్నాను. అంతకన్న ఏంచెప్పను?

“చావుమీద కథ రాయడం కోసం చావలేను. గాడిదమీద రాయడానికి గాడిదని కాలేను. మరి నాకు సాహితీపాలకులని అలరించే రచయిత్రినయే యోగంలేదు కాబోలు,” అంది నానేస్తం నీరుగారిపోతూ.

నాకు ఎనలేని జాలి ముంచుకొచ్చింది. ఆడువారు మంచికథకులు కాలేకపోవుటకు కారణములు అంటూ ఓ వ్యాసం రాసెయ్యాలనిపిస్తోంది.  …

నేను అప్పుడప్పుడు ఈ-వుత్తరాలు చూస్తూంటాను. అలా చూస్తుంటే, ఒకసారి ఒక ఆభిప్రాయం కనిపించింది. .

“ఎందుకండీ ఇలాటి కథలు రాసి మమ్మల్ని చంపడం?”

మొదట ఉలికిపడినా, సర్దుకుని తరువాతి కథకి సాగేను.

“ఇందులో నాకు ఒక్క ముక్క అర్థం అయితే ఒట్టు”.

“రచయితగారూ, అర్థం వున్న కథలు రాయండి. చదువుతాం.”

“సంపాదకులూ, ఇలాటి కథలు వెయ్యకండి.”

నాకు అనుమానం వచ్చి, రెండు నెలలు వెనక్కి వెళ్లి మరో నాలుగు కథలమీద వ్యాఖ్యానాలు చూశాను. రాసినవారి పేర్లు చూశాను. నాపరిశోధనాఫలితాలు క్రోడికరించి వేరే థీసిస్ రాస్తానెప్పుడో. ఇప్పటికి మాత్రం రిసెర్చర్లు తమ పరిశోధనాంశాలని కాన్ఫరెన్సులలో సమర్పించినట్టు కొన్ని సాధారణాంశాలు చెప్తాను.

పైన ఇచ్చిన వుదాహరణలు - ఇలా కత్తులు విసిరేవారు సుమారుగా ఓనలుగురు వున్నారు. అవే పేర్లు మళ్లీ మళ్లీ కనిపిస్తున్నాయి. వారు వాడే పదకట్లు ఓడజను వుంటాయి. వీరు కథ నిజంగా, పూర్తిగా చదివేరో లేదో, అందులో ఏంవుందో తెలుసుకునే ఆలోచన చేసేరో లేదో అనుమానమే. గారడీ చేసేవాడు చొక్కాచేతిలోంచి పేకముక్కలు లాగినట్టు అవే మాటలు మళ్లీ మళ్లీ లాగి పారేస్తుంటారు తమ వ్యాఖ్యలకింద. కట్ ఎండ్ పేస్ట్ వీరికి గొప్ప సౌకర్యం. అయితే. ఇలాటి వ్యాఖ్యలవల్ల ఏమిటి సాధించదల్చుకున్నారు ఆలేఖామాత్రులు నాకయితే అర్థం కాదు సప్తజన్మలెత్తినా.

ఉదాహరణకి “ఒక్కమాట అర్థమయితే ఒట్టు” అన్నవుత్త.ర. (వుత్తరాల రచయిత)ని తీసుకోండి. చక్కటి జానుతెనుగు, మెచ్చుకోక తప్పదు. మరి అలాటి మనిషికి  కాస్తలో కాస్త అయినా తెలుగు వచ్చుననే అనుకుంటాం కద. మరి ఒక్క ముక్కయినా ఎలా అర్థం కాకుండా పోయింది? నేనే ఆ కథారచయితని అయితే, నావంతుకి నేను చేయగలపని ఏమిటి?

ఇలా నన్ను ఆలోచింప జేయగలగడం ఆవుత్తరంవల్ల కలిగిన నెంబరు వన్ ఫలితం అనుకుందాం.

“ఆదివారం మజ్జానం మాయింటికి రండి. ప్రవేటు క్లాసు పెడతాను” అని చెప్పనా?

పోనీ, “మీరే నాకు క్లాసు పెట్టండి” అని వినయవిధేయతలతో వేడుకోలు అంపుకోనా? ఇది మరీ ప్రమాదం. ఎందుకంటే ఆ వుత్త.ర. నాకథని సీరియస్గా తీసుకోకపోయినా ఈమాటని సీరియస్గా తీసుకోవచ్చు. నాకు పాఠం చెప్పేయడానికి మహోత్సాహంతో పాఠాలు మొదలు పెట్టేస్తానంటూ మాయింటికో, నాచాటులోకో వచ్చేయొచ్చు. నిజంగా ఆలా క్లాసు పెట్టేస్తే. నేను తట్టుకోగలనా? నాది అసలే బక్క ప్రాణం. 

ఒకసారి ఎక్కడో చూసాను ఒకరచయిత “అప్‌డేట్ చెయ్యడం కష్టంగా వుంటోంది. నాబ్లాగు మూసేద్దాం అనుకుంటున్నాను” అని రాసేరు.

దానిమీద వ్యాఖ్య “శుభం. వెంటనే మూసేయండి మరి.” అని.

నాకు ప్రాణం చివుక్కుమంది.  ఎందుచేతనంటే ఆరచయిత చాలాకాలంగా రచనలు చేస్తున్నారు. అయిన పెద్దలు మెచ్చుకున్నారు. సాటి బ్లాగరులు అభినందించారు.  ఈమధ్య వచ్చిన వ్యక్తిగత కారణాలమూలంగా వారు తనకి కలిగిన నిస్పృహని బ్లాగులో రాసుకున్నారు. అలాటప్పుడు ప్రోత్సాహకరంగా ఓముక్క రాస్తే బాగుంటుంది. ఏమీ రాయకపోయినా బాగుంటుంది. అఁతే కానీ మరింత నిరుత్సాహపరచడం తగునా?

ఆ వుత్త.ర. తానేదో గొప్ప హాస్యంగా రాసేననుకుని మురిసిపోతూ వుండొచ్చు. కంప్యూటరుతో వచ్చిన చిక్కే ఇది. తెరవెనక ఎవరు ఎలా వుంటారో, వారి పరిస్థితులేమిటో మనకి తెలీవు. తెలిసీ తెలియని అస్తవ్యస్త పరిస్థితులలో పరాచకాలు రాణించవు.

పోతే, మరో సంగతి. అందరిసంగతి నాకు తెలీదు కానీ నాకు మాత్రం రెండు, మూడు నెలలు పడుతుంది ఒక కథ రాయడానికి.. టైం ఈజ్ మనీ అనుకుంటే రచయితలకి నో మనీ. (కొందరికి మాత్రమే ఈజీ మనీ). అంత పాటు పడి దేశంలో పత్రికలకి పంపిస్తే అవి అందేయో, లేదో, ప్రచురణకి అంగీకరించేరో లేదో తెలీదు. ప్రచురించినతరవాత అయినా ప్రచురించాం అని తెలియబరచరు. అంచేత నెట్ పత్రికలకి ఇవ్వడం మొదలు పెట్టాను. అక్కడ పైన చెప్పినలాటి వుత్త. ర.లు, సగం సగం చదివో, చదవకుండానో మాకర్థం కాలేదంటూ ఓవాక్యం గిలికి పారేస్తున్నారు. ఇక్కడ నాకు అర్థం కాని విషయం - తమరిని ఎవరూ కూచోబెట్టి “నువ్విది చదివి తీరాలీ” అంటూ బెత్తం పట్టుకు బెదిరించలేదు కద. నాకు “రాయకు” అని చెప్పడం కన్నా తమరు చదవడం మానేయడం తేలిక గదా. ఎంచేతంటే చదవడం మానేడడం తమరిచేతిలో పని. నాచేత రాయడం మానిపించడం తమరిచేతిలో లేని పని. చిత్తగించవలెను.

పాతికేళ్లకిందట ఆరుద్రగారు నాకు ఒక వుత్తరం రాసేరు, నాప్రశ్నలకి సమాధానంగా.. అందులో ఈవిషయమే ప్రస్తావిస్తూ, “ఏరీతి రచియించిరేని సమకాలికులు మెచ్చరు గదా‌‌“ అని చేమకూర వేంకటకవి వాపోయినట్టు చెప్పారు. అలాటివే మరో నాలుగు ఉదాహరణలు కూడా ఇచ్చారు. గురజాడ అప్పారావుగారు “కొయ్యబొమ్మలె మెచ్చు కనులకు కోమలుల సౌరెక్కునా?” అన్నది కూడా ఇలాటి వ్యాఖ్యలవిషయంలోనే. ఆయనకి విజయనగరం రాజావారి ప్రాపకం వచ్చినతరవాతే మహాకవి అయిపోయారు. బంగారుపళ్లెరానికి గోడ చేర్పు మరి!

నిజానికి, కథ చదవగానే ఏశక్తి పాఠకుడిని వుత్తరాలు రాయడానికి ప్రేరేపిస్తుంది?. ఆకథలో ఏదో ఒక మాటా, ఒకవాక్యం, ఒకపాత్రా, ఒక సంఘటనా - వీటికి స్పందిస్తాడు పాఠకుడు. ఏదో ఒకదానికి పోలింది తనజీవితంలోనో తనకి ఆప్తులయినవారి జీవితంలోనో సంభవించినప్పుడు ఆకథ నచ్చుతుంది. అలా పోలికలు చూసుకోగలిగిన పాఠకుడు అనుకూలంగా స్పందిస్తాడు. అందుకు భిన్నంగా  తనకి ఎక్కడా ఆలాటి అనుభవం లేనప్పుడు చిరాకు పడతాడు. అలాటిసందర్భాలలో రాసే వుత్తరాలే వింతశోభలతో విరాజిల్లుతూ నలుగురినీ ఓదరికి చేరుస్తాయి.

ఎలా అంటే -

ఒకరు “మీ కథ మీమొహంలా వుంది” అని ఒక అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారనుకోండి. (మీ- అనే అంటారు). దానిమీద నాలాటి రచయిత అయితే, “మీ అభిప్రాయం నాకు అర్థం కాలేదు. నామొహం అందంగా వున్నట్టా, లేనట్టా? మరి నాకున్న మొహం చూసే కద నన్ను చేసుకున్నారు మావారు, అదీ కానీ కట్నం ఆశించకుండానూ అనొచ్చు. లేదా, నాకు రెండు మొహాలున్నాయనుకుంటున్నారా? అబ్రహాం లింకన్‌ని ఎవరో టూ-ఫేస్డ్ అన్నారుట. దానికి ఆయన “నాకు రెండు మొహాలుంటే నేను ఈమొహఁవేసుకుని ఎందుకు తిరుగుతానూ” అన్నాట్ట. ఆయన రూపసి కాడనీ, అది దాచుకోడానికే ఆయన గడ్డం పెంచేడని ప్రజావాణి.” అనైనా అనొచ్చు..

అప్పుడు సహజంగానే ఆ ఉత్త.ర. “అబ్రహాం లింకన్కీ మీకథకీ సంబంధం ఏమిటండి” అంటూ మరో ఉత్తరం రాస్తాడు. నేను జవాబివ్వకముందే మరొకరెవరో అందుకుంటారు. “అసలు కథలో మీకు నచ్చనిదేదో చెప్పకుండా మీ మొహంలా వుంది అంటే ఏంతెలుస్తుందండీ ఆకథలో లోపాలేమిటో‌” అని.  అప్పుడు మరెవరో మరేదో అంటారు. ఇది  దీనికే నేను పెట్టుకున్న ముద్దుపేరు “అ.గీ.పా.త.దే.“ (అగ్గిపుల్ల గీసిపారేసి తమాశా దేఖో) అని.

ఇలా నలుగురూ నాలుగు రకాలుగా మేలులాడుకుంటూ కొంతకాలం జరుపుతారు. ఈలోగా ఆనెట్పత్రికవారు కారణాంతరాలవల్ల ఆమేలు తీసేస్తారు. ఇది నెట్ సౌఖ్యం. మరో గారడీ. ఇంగ్లీషులో అంటుంటారు చూడండి.  Now you have it, now you don’t అని. అలాగే ఇదీను.

నిజానికి ఆ వుత్త.ర.లననడానికి లేదులెండి. ఈనాటి నీతి అదీ. మీ బ్లాగు నలుగురి కళ్ల బడడానికి వర్డ్‌ప్రెస్‌వారు ఇచ్చే సలహాలు చూడండి. అవతలివారు యతి అంటే మీరు ప్రతి అనాలి. ఎంత వ్యతిరేకంగా, ఎంత ఘాటుగా మాటలు విసిరితే అంత ఘనత. అసలు కథలో ప్రధానాంశం ఏమిటీ, సన్నివేశాలు దానికి తగ్గట్టు వున్నాయా, లేదా వంటి సూక్ష్మవిషయాలు పట్టించుకోనక్కరలేదు. పత్రికలలో ఉత్తరాలకి కూడా ఇదే రూలు. మీపేరు నలుగురి కళ్లా పడాలంటే, నలుగురి నోళ్లా నానాలంటే మీరు ఔద్ధత్యం ప్రదర్శింక తప్పదు. ఏంచేస్తాం, లోకం అలా వుందనుకుని ప్రవాహంలో కలిసిపోవాలి, అంతే..

అయితే పొగిడితే మంచీ, తెగిడితే ద్రోహమూనా? అని అడక్కండి. కాదండీ, ఎంతమాత్రమున్నూ కాదు. నేను అనేది తెగడడంలో రెండు రకాలున్నాయి కదా. ఏమిటి బాగులేదో, ఎందుకు బాగులేదో చెప్పడం ఒకపద్ధతి. వార్నింగు - అలా మంచీ చెడూ వివరిస్తూ రాస్తే మీరు ఉత్త.ర.గా రాణించలేరు. మంచి discerning reader అయిపోతారు.  మీఆశయం అదా లేక ఉత్తుంగతరంగాలు రేపడమా అన్నదానికి మీరే సమాధానం ఇచ్చుకోవాలి.

అంకితం - స్నేహితురాలూ, తే.జో.శీలీ వైదేహికి ప్రేమతో.  -- మాలతి. 

(మా.ని. జూన్ 2008. )

 .

ఆరుద్రమీద వ్యాసం, 30లక్షల పందెంకథ కి కొత్తపాళీ అనువాదం, నాయని క్రిష్ణకుమారిగారి కవిత్వంమీద వైదేహీ శశిధర్ పరిశీలనాత్మకవ్యాసం చూడండి. ఇంగ్లీషుమాత్రమే చదవగల మీమిత్రులకి పరిచయం చెయ్యండి.

ఇప్పటికే నాసైటు ప్రచారంచేస్తున్నవారికి కృతజ్ఞతలు.

అలాగే ఈలింకుమీద కూడా ఓకన్నేయండి. నాకథ "Two Glass Bubbles" is published on desijournal.com

http://www.desijournal.com/article.asp?articleid=329.

http://battibandh.wordpress.com/2008/05/18/

చాలా పత్రికలూ సంకలనాలూ నన్నడక్కుండానే ప్రచురించుకున్న ప్రముఖకథ ఇది.
ఈకథమీద చాలా చర్చలు జరిగాయని విన్నాను. అంచేత అవే ప్రశ్నలు మళ్లీ మళ్లీ తలెత్తకుండా, నేను ఈకథగురించి నామాట ముందే చెప్పేస్తాను.
నాకు వ్యక్తిగతంగా కూడా వుత్తరాలు వచ్చేయి. అందులో చాలావరకూ తమజీవితంలోనూ తమఆప్తులజీవతంలో సరిగ్గా ఇలాగే జరిగిందనీ, తమకి కాస్త ఓదార్పు కలిగించిందనీ.. ఏకథకి అయినా అదే ప్రయోజనం. సాధారణంగా కథకోసం వస్తువు గ్రహించినప్పుడు రచయిత సంఘటనని కొంత ఆసరాగా తీసుకుని కథ రాసినప్పుడు దానికి విశ్వజనీనత వచ్చేది అలాటిఅనుభవమో సంఘటనో ఇతరుల జీవితాల్లో కూడా జరిగినప్పుడు, అనేకసంఘటనలని కూడదీసి ఒకకథ అల్లినప్పుడు. కథకీ ఆత్మకథకీ తేడా అదే.
మొదటికథమీద చర్చలు చాలానే జరిగినా, నాదాకా వచ్చిందీ, నాకు సమాధానం చెప్పాలనిపించిందీ రంగనాయకమ్మ చేసిన వ్యాఖ్య. ″... ఇలా సీత ఆత్మవంచన చేసుకుంటూ కొంతకాలం గడిపి ...″ అన్నది.
నేను ఈకథలో సీతపాత్ర ఆత్మవిశ్వాసం గలవ్యక్తిగా చిత్రించడానికి ప్రయత్నించాను. (పత్రికలవారు నెత్తిన కొంగు వేసుకుని పెద్ద కన్నీటిబొట్టుతో సీతని చిత్రించడం కూడా నాకు నచ్చలేదు). పోతే ఆత్మవంచన అన్నది ఒక దుస్థితిలో వుండీ ″నేను సంతోషంగా వున్నాను, నాజీవితం పూలనావ″ అన్న భ్రమలో వున్నవ్యక్తికి నప్పుతుంది. అంతేకానీ, సమస్య వుందని గుర్తించి, ఆసమస్యకి మూలకారణం వెతుక్కుని, ఎదుటివ్యక్తిని ముఖాముఖి ఎదుర్కొని నిలదీసి ప్రశ్నించి, పరిష్కారంగా తనకు తానుగా నిర్ణయం తీసుకున్న వ్యక్తికి నప్పదు. దాన్ని ″ఆత్మవంచన″ అనడం అసమంజసం. ఇక్కడ రంగనాయకమ్మ నాకిచ్చిన కితాబుకూడా చెప్పుకుని గొప్పపడిపోవాలి మరి. తాను నాకథలో ఒకవాక్యం తీసుకుని, కాస్త మార్చి (″మీప్రేయసులలో ఒకప్రేయసిగా వుండను″) వాడుకున్నాను అంది. అది వారి ఔదార్యం!

రెండో ప్రశ్న. దీనిలో ఫెమినిజం ఏముంది అన్నది. లేదు. ఇది ఫెమినిజం కాదు. ఫెమినిజం పేరు చాటు పెట్టుకుని, అటు ఫెమినిజానికీ ఇటు నిజానికీ చెందని, కళ్లుమూసుకు పాలు తాగేపిల్లి తత్వం ఎత్తి చూపాను ఈకథలో. అలాటివారిలో చిత్తశుద్ధి లోపించిందన్న వాదన ఇది. ఇంట్లో భార్యకొక నీతీ, ఊళ్లో ఆడవాళ్లకి మరో నీతీ మగవారిలోనూ, ఆమగవారిప్రాపకంలోనే తమస్థాయిని పెంచుకోడానికి నానా రూపులూ ధరించే ఆడవారినీతినీ ప్రశ్నిస్తున్న కథ ఇది. సోకాల్డ్ సంఘసంస్కర్తల చిత్తశుద్ధిని నిలవేసి ప్రశ్నిస్తున్న మేలుకొలుపుపాట.
మూడోకోణం. అది ప్రవాసజీవితంలోని కొత్తవిలువలకి అలవాటు పడలేక, పాతవిలువల్ని వదులుకోలేక ఆరాటపడిపోతున్న అస్తవ్యస్తపు జీవులు తెలిసీ తెలియకా పడే బాధలు. నిజానికీ ఫెమినిజానికీ మధ్య రాసింతరవాత, ఈవిషయం పూర్తిగా ఆవిష్కృతం కాలేదనిపించి, ఆతరవాత రాసిన కథ దేవీపూజ. కాలక్రమంలో వెనకే అయినా ముందు చదివితే మొదటికథ (నిజానికి ... ) ఎక్కువగా అర్థమవుతుందనుకుంటాను. నాకథల్లో పాత్రలు ఆరోజుల్లో, అంటే 60, 70 దశకాల్లో, ఆంధ్రలోనే వుంటే వారికథ వేరే విధంగా వుండేదనే నాఅభిప్రాయం.

మరొక సంగతి. ఈపరిస్థితులు కొంతవరకూ 80 దశకంనాటికే మారిపోయాయి. అంచేత ఈతరంవారికి ఇది అంతగా అర్థం కాకపోవచ్చు కూడా. అందుకే రెండు కథలూ ఇక్కడ పెడుతున్నాను. ఈకోణాల్లోంచి, ఈవరసలో చదివి మీఅభిప్రాయాలు రాయండి.

(మాలతి, ఏప్రిల్ 2008)

దేవీపూజ

నిజానికీ ఫెమినిజానికీ మధ్య

అమరావతీపట్టణమున బౌద్ధులు విశ్వవిద్యాలయములు స్థాపించునాడు
ఓరుగల్లున రాజవీరలాంఛనముగా పలుశస్త్రశాలలు నిలుపునాడు
విద్యానగరరాజవీధుల కవితకు పెళ్లిపందిళ్లు కప్పించునాడు
పొట్నూరికి సమీపమున ఆంధ్రసామ్రాజ్య దిగ్జయస్తంభమెత్తించునాడు
ఆంధ్రసంతతికి ఏమహితాభిమాన దివ్యదీక్షా సుఖస్ఫూర్తి తీవరించె
ఆమహావేశమర్థించి ఆంధ్రులారా, ఆంధ్రులారా
చల్లుడు చల్లుడాంధ్రలోకమున అక్షతలు నేడు.

ఇదే ఆరునెలలకిందట నేను ఈపద్యంగురించి రాస్తే, బహుశా ఇలా మొదలుపెట్టి వుండేదాన్ని. ″చాలామందికి తెలియకపోవచ్చు కానీ టంగుటూరి సూర్యకుమారి అని మాతెలుగుదేశంలో చాలాగొప్ప గాయని వుండేవారు. రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారని ఒకగొప్పకవి వుండేవారు ...″ అంటూ.
నేను ఈబ్లాగులలోకంలోకి వచ్చింతరవాత ఇలా చెప్పడం అనవసరం అనిపిస్తోంది. ఎందుకంటే ఈబ్లాగరులలో తెలుగుభాష, సాహిత్యం, సంస్కతి, సంగీతం క్షుణ్ణంగా తెలిసినవాళ్లు చాలామందే వున్నారు. నిజానికి నావయసులో సగం లేనివాళ్లు నాకంటె చాలా ఎక్కువతెలిసినవాళ్లు - వీళ్లని చూసి నేను నేర్చుకోవలసింది ఎంతో వుందని ఇక్కడే తెలుసుకున్నాను నేను. నేను మర్చిపోయిన పాటలు, ఆటలు, పిండివంటలు, ... ఇలా ఎన్నెన్నో...
ఇక్కడికి రాకముందు అందరిలాగే నేను కూడా ఈనాటి యువతరానికి తెలుగు రాదనీ, అంచేత తెలుగుభాష కృశించి, నశించిపోయే ప్రమాదం వుందనీ అనుకున్నాను. కొందరు చేస్తున్నది ఉష్ట్రపక్షులదేశసేవ అనే అనుకున్నాను. అంటే ఆవ్యాసంలో వాదనలని కనీసం కొన్నిటిని నేను కాదనడం కాదు. అందులో తెలుగుని పరిరక్షించుకుందాం అన్న తపన నాకు కూడా వుంది. సరేనండీ అనడానికి బదులు ఓకేనండీ అని ఎందుకంటారో, అమ్మా నాన్నలని వదిలేసి మమ్మీ, డాడీ అనడంలో సౌలభ్యం ఏమిటో నాకూ అర్థం కాదు. కాని, ఈబ్లాగులలోనే తెలుగులో రాయడం ఎలాగో చెప్పండని తెలుగురాని తెలుగువాళ్లు అడగడం చూశాను. మేం చెప్తాం అని ముందుకొచ్చినవాళ్లను చూశాను. అంచేత, సూర్యకుమారిగారిలాగే మరోసారి అడుగుతున్నాను. పలుకండి తెలుగు పదాలు.
ఏకారణంగానైతేనేం, మననోట ఇంగ్లీషుపదాలొచ్చినంత తేలిగ్గా తెలుగుమాటలు రావడంలేదు. కనీసం రాతల్లోనైనా మరొక్కక్షణం తీసుకుని, తెలుగు పదాలు వెతుక్కుని రాయమని నా కోరిక. తెలుగువాళ్లు మళ్లీ తెలుగుని ఎంతో ఆప్యాయంగా ఆదరిస్తారని నాకు నమ్మకం కలిగించిన బ్లాగరులకి నానమోవాకాలు.
కొన్నిచోట్ల సందర్భానుసారం ఇంగ్లీషు మాటలే నప్పుతాయి. కాని చాలాచోట్ల మంచి తెలుగునుడికారానికి స్పందిస్తాం అనడానికి పైపద్యమే సాక్షి. నిజానికి, నామటుకు నాకు అట్టే దేశభక్తి లేదు. దేశభక్తిగీతాలమీద ప్రత్యేకాభిమానం అంటూ లేదు. అయినా పైపద్యం విన్నప్పుడు నాగుండె రవంత వేగంగా కొట్టుకుంటుంది. కారణం రాయప్రోలువారి సాహిత్యానికి సూర్యకుమారిగారి కంఠంలో చొప్పించిన ఆత్మాభిమానం అనుకుంటాను.

పైపద్యం మీరు వినాలంటే, సురస వారి సైటు చూడండి. (గద్దె ఆనందస్వరూప్ గారికి కృతజ్ఞతలు. వారి అప్‌లోడ్ కి లింకు.
http://surasa.net/music/lalita-gitalu/contrib.php#tsk_tsk_songs.

నాజీవనదృక్పథం రాయమని మీభూమి వారపత్రికకోసం కేతు విశ్వనాథరెడ్డిగారు అడిగింతరవాత చాలా నేను ఆలోచించవలసివచ్చింది. ఎందుకంటే నేను జీవితంగురించి అంత లోతుగా ఆలోచించను ఆరోగ్యంకాదని. జీవితం సీరియస్‌గా తీసుకోను. చాలా చిన్ననాడే “నేను వేర”న్న అభిప్రాయం నామనసులో స్థిరపడిపోయింది. అంటే హెచ్చుతగ్గులమాట కాదు నేను చెప్తున్నది. నేనెక్కువ అని నేనెప్పుడూ అనుకోలేదు కాని వేరని మాత్రం అనుక్షణం అనిపిస్తుంది. పదిమంది నడిచేదారి పనిగట్టుకు తప్పుకుతిరిగే జాతి నాది.

మేం ఐదుగురం. నానెంబరు నాలుగు. నాకు జ్ఞానం వచ్చిందగ్గర్నించీ (ఆలస్యంగానేలెండి) నేను మాఅమ్మతోపాటే ఎక్కువగా తిరుగుతూండేదాన్ని అంటే, పురాణాలకీ, ఉపన్యాసాలకీను. అంచేతేనేమో కాస్త నిరీహ(నిర్మోహం?)లాటిది అలవాటయి, దేనికోసం గానీ దేవులాట్టం కొరవడింది. కలడు కలడనేవాడు కలడో లేడో గానీ, నాకు మాత్రం ఎవరో నావెనకుండి నన్నాదుకుంటున్నారనిపించిన సందర్భాలనేకం. అది తెచ్చే ధైర్యం మూలాన బీపీ గట్రా రావనీ, నావెనక దేవుడో మరోడో సదా వున్నాడనుకోడం సుఖం అని తెలుసుకున్నాను. దానివల్ల నష్టం లేకపోలేదు. అది పోటీమనస్తత్త్వం బొత్తిగా లేకపోవడం. నాకు ఏంబిషనుందని చాలామంది అంటారు. నాకు మాత్రం కాగడా పెట్టి వెతుక్కున్నా కనిపించలేదు. నాదృష్టిలో అది బతుకుతెరువుకోసం తడుములాడుకోడం అంతే.

మరో సౌఖ్యం నిర్భీతి. ముందు చూసుకోకుండా పూరాగా విచ్చుకున్న కనులతో గోతిలోకి దూకేస్తాను. ఇప్పటికీ తల్చుకుంటే అంత మూర్ఖత్వమేమిటి అనిపించే సంఘటన 1953లో, ప్రత్యేకాంధ్రకోసం పోరాటం జరుగుతున్న రోజుల్లో. అప్పుడు నాకు పదహారు, ఇప్పటిపిల్లలతో పోలిస్తే ఆరనుకోవచ్చు. విశాఖపట్నంలో మాయింటిముందు కలెక్టరాఫీసు-అరమైలు నిడివిగల రాతికట్టడం. జనాలు ఆబిల్డింగుమీద పడ్డారు. పోలీసులు తుపాకీలతో తయారయేరు వాళ్లని తరిమికొట్టడానికి. నేను మాడాబామీద నిలబడి చూస్తున్నాను. బెదిరి, చెదిరి పారిపోతున్న జనాలు, వారిని బెదరగొడుతున్న పోలీసులూ కనిపించారు కాని నిజంగా ఏం జరుగుతోందో తెలిసింది కాదు. అంచేత నేను నిదానంగా మెట్లు దిగి, గేటు తోసుకుని, మాయింటిముందున్న మట్టిదిబ్బచుట్టుతిరిగి కలెక్టరాఫీసువేపు నడక సాగించాను బీచిలో షికారు కొడుతున్నంత కులాసాగా. కలెక్టరాఫీసు వందగజాలు దూరం వుందనగా, అందరూ నాకెదురొచ్చి నన్ను దాటుకు ఉరకలూ పరుగుల్తో సాగితుండగా. ఓజవాను నన్ను చూసి, “ఏయ్, ఏడకి” అన్నాడు. నేను కలెక్టరాఫీసువేపు చూస్తూ, “ఏంజరుగుతోందో”నని అన్నాను. అతను, “ఫో, ఫో, ఇంటికి పో”, అన్నాడు. “సరే”, అని వెనుదిరిగి వచ్చేసాను.
ఇది నారెండో దుర్వ్యసనం - ఎవరు ఏంచెప్పినా వినడమే. ఏడాదిక్రితం “కోపం” కథ రాసినప్పుడు ఓపాఠకుడు “ఆకాంతంపాత్ర ఏమిటి - కూచోమంటే కూచోడం, నిల్చోమంటే నిల్చోడం, ఆవిడకి ఎన్నేళ్లు?” అని విసుక్కున్నాడు. ఏంచేస్తాం సార్, ఉంటారు అలాటివాళ్లు కూడా. నాజీవితం ఇంచుమించు ముప్పాతిక ముగిసినా రక్తంలో అలనాటి సాంప్రదాయాలు అలాగే స్థిరంగా ఉండిపోయాయి జీడిమరకల్లా. ఎవరేం చెప్పినా వింటానిప్పటికీ చిన్నా, పెద్దా అన్న వివక్షత లేకుండా. మాఅమ్మాయి నన్ను జబ్బ పుచ్చుకు పక్కకి లాగి, మామ్ వుయ్ నీడ్ టు టాక్ అంటే సరేనంటాను కాని వాదనలకి దిగను.

నాచిన్నతనంలో విరివిగా వెలువడిన పత్రికలో పుస్తకాలో చదవడం, వాటిని గురించి ఆలోచిస్తూ డాబామీద కూర్చోడం నాకు అలవడిన మరో దురలవాటు. మాఅమ్మ “ఎందుకలా ఆలోచిస్తూ కూర్చుంటావు, బ్రెయిను చెడిపోతుంది” అంటూ చీవాట్లేసేది కూడాను మా అమ్మ.

పదికథలు చదివితే ఓకథరాయొచ్చు అనిపించింది ఆరోజుల్లోనే. ఎలాగంటే, ఒకకథ చదివినప్పుడు, ఆకథగురించి ఆలోచిస్తాం కదా. ఇప్పుడయితే పాఠకులు గబగబా తమ అభిప్రాయాలు సంపాదకులకి రాసిపారేసి పొంగిపోతున్నారు కాని ఆరోజుల్లో తమలో తాము ఆలోచించుకునే పాఠకులే ఎక్కువ. కనీసం అది నాఅలవాటు. ఉదాహరణకి ఒకకథలో ఒకాయన బుకాయింపుల పుట్ట అనుకోండి. పొట్ట కోస్తే ఒక్కనిజం కనిపించదు. మరి ఆయన అబధ్ధాలు చెప్పకపోతే కథ లేకుండా పోతుందా? నాకథ దేవీపూజ చదివి ఒక యువరచయిత్రి “ఆయన భార్యతో ఉన్నదున్నట్టు స్పష్టంగా చెప్తే తగువు లేకపోను కదా” అన్నారు. అదే నిజమై, ఆభర్త నిత్యసత్యవ్రతుడే అయి సదా సత్యవాక్కులే ప్రవచించుతుంటే ఏమవుతుంది? కథ ఆగిపోతుందా? పోవచ్చు. పోకపోవచ్చు. ఆయన తన నిజాలతో అదేపనిగా వూదర పెట్టేసి మరోకథకి శ్రీకారం చుట్టొచ్చు. ఈకూర బాగులేదు, ఆచీర బాగులేదు, నీతో కంటే మీచెల్లెలితో సినిమాకెళ్లడమే నాకు ఎక్కువ ఇష్టం అంటూ ఏకధారగా కటికసత్యాలు చెప్పేశాడనుకోండి. అపుడు మరో రకం సంఘర్షణ పుడుతుంది. “అలా కాకపోతే ఇలా అవొచ్చు” అన్న ఊహే మలికథకి తొలిమెట్టు.

సరిగ్గా 20 ఏళ్లకిందట 1987లో నేనురాసిన, ఇప్పటికీ నిత్యనూతనంగా సంకలనాల్లోనూ పత్రికలలోనూ (నాప్రమేయం లేకుండానే) పునః పునః ప్రత్యక్షమౌతున్న నాకథ, “నిజానికీ, ఫెమినిజానికీ మధ్య”కథకి కూడా ఇదే ప్రాతిపదిక - పేరుప్రతిష్ఠలకోసం కుహనావిలువల చెక్కభజన. ఆరుద్ర రాసిన “సీతాకోకచిలకలు” రేడియో నాటికలో ఈమనస్తత్త్వం అద్భుతంగా చిత్రించారు, మీకూ గుర్తుండేవుండొచ్చు.

నిజానికి “నిజం చెప్పడం” ఒక వైయక్తిక విలువ. అలా నిజం, నిజం, నిజం, అంటూ సంధి కొట్టినవాడిలా గిలగిల్లాడుతూనే కొంపమీదకి తెచ్చుకున్నాను. చాలామంది సుహృన్మిత్రులు అనుకున్నవారికి నీళ్లధార అయింది ఈకారణంగానే. అంచేత కూడా నాజీవనదృక్పథం ఏమిటో ఎందుకు ఇలా రూపొందిందో నాకే తెలీదు.

ఓహెన్రీ చదివినతరవాత అలాటికథ రాయాలన్న ఉత్సాహం, అప్పట్లో నేను పనిచేస్తున్న లైబ్రరీలో ఒక ఎటెండరు ఒక పాతకాలపు గొలుసు అమ్ముకోడానికి నాదగ్గరకి తీసుకురావడం “ఓగొలుసుకథ”గా రూపు దిద్దుకుంది. నాకెప్పుడూ నగలమీద సరదాలేదు, ఇది కూడా పురాణకాలక్షేపాల ఫలితమే కావచ్చు. ఆరోజు అతను “మీరు తీసుకుంటే బావుంటదమ్మగారూ” అన్నమాట నేను జన్మలో మరవలేను. తనదగ్గర కాకపోతే, తనకి ఆప్తులయిన వారిదగ్గర తనవస్తువు వుంటుందని అతను తృప్తి పడడం చూసి అవాక్కయిపోయాను. అదొక అద్భుతమైన అనుభవం. ఒకరకం మనస్తత్త్వం సూచనప్రాయంగా ఆరోజున విశదమయింది నాకు.

కథల్లో నన్ను ఆకట్టుకునే మరోలక్షణం చమత్కారం. ఈనాడు కొందరు అడిగే ప్రశ్నలు అసందర్భంగా కనిపించేది ఈకారణంగానే. అరిటిపండు చేతిలో పెడితే, ఏపక్కనించి మొదలెట్టాలి, ఇన్స్‌ట్రక్షన్ మాన్యూల్ ఏదీ అని అడిగినట్టు అడిగేపాఠకులకి నేను చెప్పగల సలహా ఏమీలేదు. కధలు గోరుముద్దలు తినిపించినట్టు ఉంటే నాకు కిట్టదు. ఒక సమస్యనో, సందర్భాన్నో తీసుకుని సూచనప్రాయంగా ఓకోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది మంచికథ. పాఠకుల మెదడుకి మేత పెడుతుంది. నిజానికి చిన్నకథ ఏసమస్యనైనా సంపూర్ణంగా చర్చించి తాడో పేడో తేల్చేయాలి అనుకోడం ఒకరకంగా అమాయకత్వమే నన్నడిగితే.

దేశంలో వున్నప్పుడు పత్రికలు, పుస్తకాలు నానేస్తాలయితే, అమెరికా వచ్చేక టీవీ, కంప్యూటరూ నాకు ఆప్తమితృలయేయి. ఇక్కడ (మాడిసన్లో) తెలుగువాళ్లు అట్టే మంది లేకపోయినా, వున్నవాళ్లకి నేనంటే ప్రత్యేకాభిమానమే అయినా, వాళ్లకీ నాకూ అంతస్థుల్లో, అభిరుచుల్లో, వ్యాపకాల్లో సహస్రాంతం తేడా వుండడం మూలానా, మొదట్నుంచీ నాది ఒంటెత్తుగుణం అవడం మూలానా, ... ఇలా చాలా చాలా మూలాల మూలాన నేను నాగూట్లోనే పడి వుంటానెప్పుడూను. నాకు నేనే నాబెస్టుఫ్రెండునీ, క్రిటికునీ, కాన్పడాంటునీ.

ఇంతకీ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే అలాటిరోజుల్లోనే కంప్యూటరుమీద పడి వెబ్‌సైటు తయారు చేయడం నేర్చేసుకున్నాను. దానికి కారణాలుః మొదటిది ఎదురుపడిన ప్రతి అమెరికనూ పదేపదే దంపుళ్లపాటలా అడిగే స్టీరియోటైపు ప్రశ్నలు. మనసంస్కృతి తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి కేవలం చీరకట్టు, ఎరుపుబొట్టు, అరేంజిడు మేరేజీలు, కులవ్యవస్థలూ మాత్రమే కాదని తెలియాలంటే వాళ్లు మనకథలు చదవాలి అనిపించింది నాకు. అప్పటికే కొందరు అమెరికన్ స్నేహితులు అలాటి అనువాదాలు వస్తే బాగుంటాయని అన్నారు కూడాను. రెండోది తెలుగుకథలకి అనువాదాలు వస్తూన్నా అమెరికాలో ఇంకా తెలుగు అంటే “నెవర్ హర్డాఫిట్” అనేవాళ్లే ఎక్కువ. అంచేత నాకు అనువాదాలు చెయ్యాలన్న సరదా మొదలైంది. ఆతరవాత వెబ్‌సైటు చెయ్యడం వచ్చింది. రెండూ చేరిస్తే తూలిక వచ్చింది. అయితే, అచిరకాలంలోనే నాసైటు తెలుగువాళ్లని కూడా ఆకర్షిస్తోందని అర్థం అయింది. దానికి కారణం విదేశాల్లో స్థిరపడినవాళ్లకీ, ఇంగ్లీషు అలవాటైయిపోయినవాళ్లకీ రెండిందాలా అనుభవం -- కొత్తగా అలవాటైనభాషలో తాము అభిమానించే పాతకథలు చదవగలగడం. ఇక్కడ మరోమాట కూడా చెప్పాలి. నేను ప్రత్యేకించి ఇతరసైటులూ, మీడియాలలో అపురూపం అయిన రచనలకి అంటే 50, 60లనాటి రచనలకీ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం. ఇది మరింత బలాన్నిచ్చింది. మరోకారణం ఇంగ్లీషు మీడియంస్కూళ్లలో చదువుకున్నవాళ్లు తెలుగుమీద అభిమానం వున్నా తెలుగు చదవలేకపోవడం. వారికి తూలిక ఒక మంచి వనరు అయింది.

తూలికకి నేను అనుకోనంత విశేషంగా విశేషమైన ఆదరణ లభించింది. 1950, 60ల నాటి రచయిత్రుల రచనలకి దోహదం చేసిన సాంఘికపరిస్థితులమీద నేను రాసిన వ్యాసానికి తగిలిన హిట్లు చూసినప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం ఆనందం కూడా కలిగేయి. ఒక ఫ్రొఫెసరు వారి సైటులో మొత్తం వ్యాసం కాపీ పెట్టుకున్నారు. తొలిసారిగా నాకృషికి అర్థం వుందనిపించిన క్షణం అదీ. 2002లో నేను హైదరాబాదు వచ్చినప్పుడు అప్పటికి నాతో ఏమాత్రం పరిచయంలేని వాసా ప్రభావతిగారు పూనుకుని భారీఎత్తున సభలు నిర్వహించినప్పుడూ, విశాఖలో చిరకాలమిత్రులు గణపతిరాజు నరసింహరాజుగారు, సభలు పెట్టినప్పుడు కూడా నాకు అలాగే అనిపించింది. మొత్తంమీద అనేకులు అనేకవిధాల ప్రోత్సహించి, తూలిక నడపడం వృథా కాదు, ఒక సత్సంకల్పమే అనిపించేలా చేసారు.

తూలికలో నాతరం రచయితల, ప్రతిఒక్కరి కథ కనీసం ఒకటైనా ప్రచురించాలన్నది నా ఆశయం. అయితే చాలామంది ఎక్కడున్నారో తెలియకపోవడంచేత వాళ్ల కథలు వెయ్యడం జరగలేదు. కాని నాప్రయత్నం నేను చేస్తూనే వున్నాను. ఇంతవరకూ ప్రచురింపబడని రచయితల కథలవివరాలు మీకు తెలిస్తే నాకు పంపండి. తప్పకుండా అనువదించి వేసుకుంటాను.

వ్యక్తిగతంగా తూలికమూలంగా నాకు పడ్డ అక్షింతలు కూడా చెప్పుకోడం న్యాయం. మహారచయిత అయిన కవనశర్మగారు ఒకసారి నాతో అన్నారు, “సొంతంగా రాయగలిగినవాళ్లు అనువాదాలు చెయ్యడం ఎందుకండీ” అని. అప్పుడు నేను కేవలం అనువాదాల రచయిత (?)గా స్థిరపడిపోతున్నానా అన్న అనుమానం వచ్చింది నాకు. దాంతో నేను ఒరిజినల్ కథలు కూడా రాశాను కదా అన్న మీమాంసలో పడి, కొంత రిసెర్చి చేసి, నేను అమెరికా వచ్చిన తరవాత, అంటే 1973-2007 మధ్య, నేను రాసిన ఒరిజినల్ రచనలపట్టిక ఒకటి తయారు చేసుకుని చూసుకున్నాను. ఇది నాపూర్వపు “రైటింగు ఏవరేజి”కి దీటుగానే వుంది. అంటే నావ్యాసంగం ఎప్పుడూ ఒక్కలాగే వుందన్నమాట. అయితే మరి, నారచనలకంటె అనువాదాలకి ఎక్కువ గుర్తింపు రావడానికి కారణం ఏమిటి అంటే పాఠకులే చెప్పాలి. బహుశా నెంబర్స్ గేమ్ కావచ్చు. అనువాదాలు చేసినప్పుడు మరొకరచయిత పేరు కూడా చేరుతుంది కద!

అనువాదాలే కాకుండా,నారచనలవిషయానికొస్తే కూడా ఎవరోఒకరు భుజం తట్టినట్టు అనిపించిన సమయాలు స్వల్పంగానే అయినా లేకుండా పోలేదు. ఒకసారి ఇక్కడ ఒక స్టూడెంటు మరేదో దేశం అబ్బాయికి ఇంగ్లీషు నేర్పుతున్నప్పుడు (ఒక ప్రాజక్టుగా) తను పడ్డ శ్రమగురించి చెప్పింది. ఆఅమ్మాయి మాటతీరు చూసి, కడుప్మండి రాసిన కథ bilingual kid (తెలుగులో ఉభయభాషాప్రవీణ). కడుప్మండినప్పుడు కథలొస్తాయనడానికి ఇదొక నిదర్శనం.

నాకథ ప్రచురించాక ఒకరిద్దరు ఆంధ్రాలో ఇంగ్లీషుమీడియంస్కూళ్లలో తమ అనుభవాలు నాకు రాశారు. దానిమీద Is bilingualism in Andhra Pradesh an impossible concept? అని మరొక వ్యాసం రాసాను. అది కూడా మరేదో సైటులో కాపీ చేసుకున్నారు. నేనేదో అర్థముగలమాటే చెప్పినట్టున్నాను అనిపించిన మరొక ఘట్టం ఇది.

నాచిన్నతనంలో పిల్లలు రెండు భాషలు నేర్చుకోవడం కష్టం అని ఎవరూ అనుకోలేదు. మేం పిల్లలం కూడా అనుకోలేదు. మాకాలంరచయితలలో మూడు నాలుగు భాషలు చదివి, అర్థం చేసుకుని, అనువాదాలు చేసినవాళ్లు అనేకులు వున్నారు. నేను ఇండియాకి వచ్చినప్పుడు తెలుగు మాటాడితే, “మీరు తెలుగు మాటాడుతుంటే బావుందండీ” అంటున్నారు ఇప్పుడు!

ఒకొక్కపుడు నాకనిపిస్తుంది - మనది వీరపూజలదేశం. మన హృదయాలు చాలా విశాలం. మనకున్నది నిలబెట్టుకుందాం అన్న తాపత్రయం కన్నా పొరుగువారి నీతినీ రీతినీ హక్కుభుక్తములు చేసుకుని మురిసిపోవడమే ఎక్కువని. మీరు కాదంటే నిరభ్యంతరంగా ఒప్పేసుకుంటాను. ఈభాషాఘోష ఇప్పటికి ముగిస్తాను కాని మీరందరూ కాస్త ఆలోచించుకోవాలి రానున్న యువత తెలుగుకథలు తెలుగులోనే చదవగలపరిస్థితిలో వుంటారా అన్నది.

చూడగా చూడగా నాసాహతీవ్యవసాయమే నాజీవనసరళిలా వుంది. అంచేత చివరిమాటగా మరో రెండు విషయాలు కూడా రచనలపరంగానే ప్రస్తావిస్తాను. “అది మీకథే!”అన్నది ఒకటీ - నేనే కాదు దాదాపు ప్రతిరచయితా ఎప్పుడోఅప్పుడు ఎక్కడోఅక్కడ వినే వుంటాడీమాట. రెండోది కథకి ప్రయోజనం ఏమిటి అన్నది.
ఎవరికథ అన్నది మొదట చూద్దాం. ఏ రచయితా వున్నదున్నట్టుగా, అంతా తనకథగా రాయరు. తన అనుభవమైనా లేదా తాను విన్న, కన్న అనుభవమైనా, కథగా మలిచినప్పుడు, చిలవలూ, పలవలూ చేర్చి “చదివించే గుణం” కూర్చిపెట్టి, రెండో మూడో పాత్రలూ, వేరే వేరే సందర్భాలూ తీసుకుని ఒక కథ తయారు చేస్తారు. అలా చెయ్యకపోతే కథ చప్పగా వుంటుంది. ఎవరూ చదవరు. సమర్థుడయిన రచయితకలంనుండి వెలువడినకథలో ఏది నిజం ఏది కల్పన అన్నది విడమర్చి చెప్పలేం. నిజానకి కథకి అది ధ్యేయం కాదు కూడా. అలాగే సాహిత్యభిమానులైన పాఠకులు కూడా ఈ కథలో మనిషి ఫలానావాడా, ఆవిడా అని కాక, కథలో ఏంచెప్తున్నాడు రచయిత అనే చూస్తారు.

రెండోది కథకి ప్రయోజనం ఏమిటి అన్నది. మరి పైన చెప్పినట్టు మార్పులూ, చేర్పులూ చేసినందున అది సాహిత్యప్రయోజనం గల కథ కాకపోతుందా?

సాహిత్యప్రయోజనం మీద నాకాట్టే నమ్మకం లేదు. ఎంచేతంటే ఒకకథ చదివి మనుషులు మారిపోతారని నాకు తోచదు. “అబ్బే, అది నాకథ కాదు, నేనలా అనలేదు, నేనలా చేయ్యలేదు” అంటూ తమని తాము సమర్థించుకున్నవాళ్లే ఎక్కువగా కనిపించారు నాకు. నాదృష్టిదోషమేమో మరి. అంతేకానీ ఈకథ “నాగురించే, నాకే ఈసందేశం, నేనింక మంచివాణ్ణయిపోతాను” అన్నవాళ్లెవరూ తటస్థపడలేదు. కొన్నివేలసంవత్సరాలుగా మనకి కథలు వస్తూనే వున్నాయి, మంచిని పెంచమనీ, దుర్మార్గాన్ని విడనాడమనీ బోధిస్తూ. అయినా, మనుషుల్లో దుర్మార్గలక్షణాలు నశించలేదు కద. అందుకే నేను నాటైము వేస్టు చేసుకోడానికే రాస్తున్నాను అనే అనుకుంటున్నాను.

కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారు 80వ దశకంలో ఒక అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. ఆంధ్రజ్యోతివారపత్రికలో జానకివిముక్తి వస్తున్నరోజుల్లో అనుకుంటాను. ఆయన మాటలు వున్నదున్నట్టు నాకు గుర్తు లేదు కాని ఆయన వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయం, ఎవరూ ఒక కథ చదివి చెడిపోవటం జరగదు. ఆదారినే పోతున్న లేక పోదల్చుకున్నవారు ఆకథని ఆసరాగా వాడుకుంటారు తమచేష్టలు సమర్థించుకోడానికి అని. అంటే ఒక మనిషి చెడిపోడానికి గానీ, బాగుపడడానికి గానీ ఒక కథ, ఒక సినిమా, ఒక లెక్చరూ చాలవు. ఆమనిషి చెయ్యదల్చుకున్న పనికి కొంత దన్ను ఇవ్వొచ్చు.

ఈవ్యాసం “మీభూమి వారపత్రిక”వారికి పంపినతరవాత, ఇంకా ఆలోచిస్తుంటే మరొక విషయం నాకు తోచింది. నాకు కోపం ఎక్కువ. అసలు మాయింట్లో అందరికీ కోపం ఎక్కువే. నేను ఆకథ రాయడానికి ఆపరిస్థితి కొంత కారణం. ఇంతకీ అసలు విషయం--ఆకథ రాసినతరవాత నాకోపం ఉధృతం తగ్గింది! నేను నాకోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకోగలుగుతున్నాను. అంటే నాకథ పాఠకులలో మార్పు తేగలిగినా, తేలేకపోయినా, కనీసం నామటుకు నాకు పనికొచ్చింది. అదెంత కాదు!
000

(ఆగస్ట్ 2007)

ఎవికెయఫ్.ఆర్గ్ వారి సైటులో ప్రచురించిన సమీక్షావ్యాసం.