વાંચવા ક્લિક કરો

It may take 30 seconds after clicking for sound activation

===================================================================================

પરકમા પુરી કરીને,
થઈ ગયો અંતર નિવાસી.

ધૈવત શુક્લ
જુલાઈ, 1993.

Happy New Year  

સૌ મિત્રોને ૨૦૦૮ માટે હાર્દિક શુભેચ્છાઓ
ઘનશ્યામ ઠક્કર (ઓએસીસ)

ઘનશ્યામ ઠક્કર.કોમ(ગુજરાતી)

 ghanshyamthakkar.com(English) Happy New Year

Email
sarjan68@yahoo.com
For more information:

==========================================

ગુજરાતી કવિતા અને સંગીત

જાંબુડી ક્ષણના પ્રશ્નપાદરે

સૌન્દર્યો વેડફી દેતાં ના, ના, સુન્દરતા મળે;
સૌન્દર્યો પામતાં પ્હેલાં સૌન્દર્ય બનવું પડે.

હોય શ્રધ્ધાની કહાણી, ત્યાં તમે પણ આવજો,
ડોક  માદળીયાં ટીંગાવી, ગાલ રાતો રાખજો.
રામને નામે તમાશો, ને તમાશે છે ખુદા,
છેતરાયા તો ખરા, પણ સ્મીત મોઢે લાવજો.

(૨)

પખાળી ચરણને, એ પીએ છે પાણી, 
ડબલ એકના આમ ક્યાં થાય છે!
ભણેલા અભણની કતારો થકી
પ્રદુષીત વીચારો જ ફેલાય છે.

-  સુનીલ શાહ

રેશનલ વીચારોને ઉજાગર કરતાં આ બે મુક્તકો ચંગળાવવાં ગમે તેવાં છે.

તું કૃપા-કેદાર ગાજે,
મહેક પ્રસરે કુંજ કુંજે !

ધૈવત શુક્લ
ઓગસ્ટ, 1993.

આગળની પોસ્ટ:  તમારો ‘પરિચય’ આપશો? 

* * * 

આપણે પહેલાં આ બે રચનાઓ માણી હતી...

કવિ ‘સૈફ’ પાલનપુરી…

અમારી જિંદગીનો આ સરળ સીધો પરિચય છે,
રુદનમાં વાસ્તવિકતા છે ને હસવામાં અભિનય છે.

કવિ ‘શૂન્ય’ પાલનપુરી…

પરિચય છે મંદિરમાં દેવોને મારો,
અને મસ્જિદોમાં ખુદા ઓળખે છે.

 * *

હવે આપણે આપણા સૌની રચનાઓ જોઈએ...

*

આટલા પરિચય પછી પણ, શું છે હજુય શંશય?
હૈયાની વાત પણ તમને લાગે છે અભિનય?
પરીચય વિના પણ વસ્યા તમે મુજ હૃદય ..!
હજુય એક આશ છે, થશે આપણો સમન્વય..!

(ચેતના શાહ)

*

તમે આજે મને પૂછી રહ્યા છો , ‘શું પરિચય છે?’
કહું હું શું તમોને આજ ? ના હું જાણતો ખુદને.

ખુદા જાણે કે આ ‘હું’ કોણ છે? રે! ના ખબર મુજને.
તમે પૂછી જુઓ ખુદને, તમે શું જાણો છો ખુદને?

પરિચય કોણ કોનો કઇ રીતે આપે કહો, વારુ?
ખબર ક્યાં કોઇને પડતી કદી, તે જાણે છે ખુદને?

ખુદા ખુદ કોણ છે, ક્યાં રહે છે, તેની ક્યાં ખબર મુજને?
મને શંકા પડે છે કે , ખુદા શું જાણે છે ખુદને? !

પરિચય એટલે ના પૂછશો કદીયે આપ કોઇને.
પહેલાં ‘કોણ છું હું?’ તે જરા પૂછી લિયો ખુદને

(સુરેશ જાની)

*

હજુ પણ તમને જોઈએ છે પરિચય
સઁજોગોના આવન જાવનનુઁ વિનિમય
પાણી ના બુલબુલાનો શો પરિચય
ઉત્તર મળતા પહેલા વિલય

(પ્રવિણા કડકિયા)

*

તમે પુછ્યો છે ‘મારો પરિચય’
આવે મને બળુકી શરમ
હું તો રાજ્જા તારી દિવાની
બસ કર એક પ્રેમભરી નજર્
ગામ આખ્ખુય વાતો કરે
જાણે તુ તો મારો વહાલો સ્વજન્
ઠાલો તુ ન જાણે ને પુછે મને
મારો પરિચય ઓ ભોળા સજન?

(વિજય શાહ)

*

-મુક્તપંચિકાઓ-

પરિચય શો
આપું તમને
મેઘધનુષ સમ
નીલ ગગને
છવાવું ગમે

સપ્તરંગનાં
રંગો પામવા
સપ્તસુરોના લય
તાલ નાદને
પામવા ગમે

(નીલા કડકિયા)

*

ફુલોનો પ્રાણ છું, ને કળીઓનો જીવ છું
પ્રેમ સાહિત્યમાં હું આદમ અને ઇવ છું

અધર્મનો નાશ કરવા આ કુરુક્ષેત્રમાં
શ્રીકૃષ્ણના વ્હાલા પાર્થનુ ગાંડિવ છું

શબ્દ ઘુંટુ, શબ્દ શ્વસુ, શબ્દમાં વહુ
હા,એજ શબ્દોના સથવારે “રાજીવ” છું

-

પરિચય એટલોજ કે વાંસળીથી વિખુટો થયેલો સુર છું
છું સદાથી તારો પોતાનો અને આજે તારાથી દુર છું

(રાજીવ ગોહિલ) 

*

મોંઘો પરિચય મળવો મુશ્કેલ
નેટ ની આ દુનિયા માં
સાચો પરિચય ખોળવો મુશ્કેલ

વિશ્વાસ વગર મળવો એ મુશ્કેલ
હળવાશ વગર ની આ દુનિયામાં
કયાંથી મળશે સાચો પરિચય

નિખાલસતા વગર પરિચય ક્યાંથી
પરિચય વગર મૈત્રી ક્યાંથી
મૈત્રી વગર આત્મીયતા ક્યાંથી

પરિચય વગર ન રહે આ જીવન ‘જીવન’
મારામાં જ હું શોધું છું મને
મળ્યાં પછી હું આપું સાચો પરિચય

(જય ભટ્ટ)

*

- ગઝલ -

 -હતી પોતાની શું ઓળખ-

હતી પોતાની શું ઓળખ, કદી જો વિસરે કોઇ
પછી તો બસ્, બની કાયા, કફનમાં નીકળે કોઈ

કહો કોને ભલા આ આઈનો શોધી રહ્યો આજે
હતું એ કોણ મારામાં? અને આજે રહે કોઈ…

તને દેખાય જે મારી, નથી ઉંચાઈ પોતાની
ઉભો છું હું આ કોના પર? અને મારે ખભે કોઇ…

હતો એ સાથ જીવન માં, હવે બસ યાદ છે મનમાં
કદી પાંપણમાં બેઠાતા, બની યાદો ઝરે કોઇ

મળે માયા થકી ઉર્મી, મળે સપના થકી આશા
બીજું તો શું જુએ ઓ દિલ? જીગરમાં જળહળે કોઈ…

પ્રથમ તારી હયાતી નો પુરાવો માંગશે લોકો
પછી શોધે ફરિશ્તાઓ, કબરમાં સળવળે કોઇ

(હિમાંશુ ભટ્ટ)

*

- મુક્તકો -

બસ આટલો છે અમારો પરીચય,
તમારા વિના છે અધુરો પરીચય,
ના હો કદી- હો રાધા વિના શ્યામ,
હો રાધેશ્યામ- તો મધુરો પરીચય.

એમ તો કોઇનેય મારો પરિચય નથી આ જગમાં,
તારા સ્મરણોને મારું સરનામું ક્યાંથી મળતું હશે?
અફાટ રણને ગટગટાવી પી રહી છું એજ આશમાં,
એકાદ બુંદ તો એમાં તારી ઊર્મિનુંયે ભળ્યું હશે!

(ઊર્મિસાગર)

*

એજ છે મોટી વાત, કે હું મારી જાતને ઓળખું છું,
મારી સાથેનો મારો પરિચય એટલે વિશ્વનો પરિચય,
માનવથી યે મોટો માનવ થવાની ના કોઇ ઇચ્છા,
માનવ છું, માનવ બની રહું તો ય ઘણું.

(પ્રવિણ એચ. શાહ)

*

અને છેલ્લે...
એમ તો 'વફા'સાહેબ ગુજરાતીમાં જ ગઝલો/મુક્તકો અહીં મૂકતાં હોય છે
પરંતુ આ વખતે એમણે એક મુક્તક હિન્દીમાં મૂક્યું હતું...

-मेरे वजूद का वाहेमा-

कुछ भी नहीँ हम फीर भी हमारे होने का है वाहेमा,
वक़्त के सांचेमे एक दिन पीस जायेगी सब दास्ताँ.

तु कया तेरी नक़्सी हक़ीक़त का तिलस्म तूट्जायेगा,
राजदार था ये आयेना ,चुपभी रहेगा ये आयेना.

(મુહમ્મદઅલી ભૈડુ 'વફા')

* * *

આગળની પોસ્ટ:  ‘ધારો કે…’

* * *

આ બે રચનાઓથી આપણે શરૂઆત કરી હતી...

ધારો કે એક સાંજ આપણે મળ્યા, અને આપણે હળ્યા
પણ આખા આ આયખાનું શું?

શ્રી જગદીશ જોષીની આખી રચના વાંચવા અહીં ‘ક્લીક’ કરો.

ધારો કે ફૂલ કો’ક ચૂંટે ને સાચવે, ને આપે ને સુંઘે તો સારું.
ધારો કે એક દિ’ની જિંદગીમાં મળવાનું, થોડું લખાય તો ય સારું.
પણ ઉપવનમાં ઝુરવાની હોય જો સજા, તો મળવાનાં ખ્વાબોનું શું?

શ્રી ભાગ્યેશ જહાની આખી રચના વાંચવા અહીં ‘ક્લીક’ કરો.

* * *

હવે આપણે જોઈએ આપણા સૌની રચનાઓ...

*

( શાર્દૂલ વિક્રીડિત )
ધારો કે, ધરી પાંખ હું ઊડી શકું આકાશમાં શાનથી;
ધારો કે, બની મસ્ત હું ઘુમી શકું, જ્યાં ચાહું ત્યાં તાનથી;
કિલ્લોલું, સરતો રહું, ગણગણું, ગીતો મઝાનાં વળી;
પ્હાડો, જંગલ, કંદરા, સરવરો, સરિતા તટો મોજથી.

-

પંખી બનું, ધારો કે હું, આજ ગગનમાં,
ઉડતો રહું, સરતો રહું, આજ આ નભમાં.

દૂર દૂરે, ડુંગરા પર, ભમતો રહું રે,
વન વન ફરું , સેર કરું, હરિત બાગમાં.

આમ ફરું, તેમ ફરું, મસ્ત બનીને,
ગામ તણી ગલી ઘુમું, સહજ શ્વાસમાં.

પવનની હું હોડ કરું, વીર બનીને,
નદી કેરાં નીર ચૂમું, ઘડીક વારમાં.

અરે! આ તો સપન હતું, ખબર પડી જ્યાં,
ધમ્મ દઇ પાછો પડ્યો આ જ જગતમાં.

(સુરેશ જાની)

*

- કુમકુમના સૂરજનું શું? -

ધારો કે કાદવમાં મારા પગ ખુંચાયા, ન પાછા વળાય તો શું?
જોઉં રે કાદવમાં કમળ મલકતું, એ વેદના મારી ન સમજે તો શું?

ધારો કે કાળા વાદળ ઘેરાયા, ને વરસ્યા વાદળ કોરી ભોમ પર
પાણી ભરાયાં મારી ઝુપડીમાં ચારકોર, હવે ભડકે બળે તો’ય શું?

ધારોકે અમાસનાં અંધારા ઉતયાઁ, આભે તારલાઓ ઉમટે તો શું?
લાખો તારલા આપી ન શકે ચાંદની,એ વાત ના સમજે તો શું?

ધારો કે સાંજે સુરજ જેમ મારો, કુમ કુમનો સૂરજ આથમ્યો
કાલે સવારે ફરી ઉગશે સુરજ, મારા કુમકુમના સૂરજનુ શું?

ધારો કે ફુલડાને ડાળિયો ઝુલાવતી, ફરી વાગે વસંતની વાંસળી
વષોઁથી રોતી, ઝુરાપાને ઝુરતી, મારી મુંગી આ વેદનાનું શું?

(દિનેશ ઓ. શાહ)

*

- સરી જતી યુવાની ને ધારો કે રોકી શકું -

આગળની પોસ્ટ:  દેશભક્તિ અને શહીદી

* * * 

આપણે આગળ જોઈ હતી એ રચનાઓ... 

કવિ શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણીની ‘છેલ્લી પ્રાર્થના’ કવિતાની પંક્તિ…

નથી જાણ્યું અમારે પંથ શી આફત ખડી છે,
ખબર છે આટલી કે માતની હાકલ પડી છે !

(આખી રચના વાંચો ઊર્મિનો સાગર પર…)

એમની જ બીજી એક કવિતા ‘લાડકવાયો’ ની એક ઝલક….

રક્ત ટપકતી સો સો ઝોળી સમરાંગણથી આવે,
કેસરવરણી સમરસેવિકા કોમલ સેજ બિછાવે;
ઘાયલ મરતાં મરતાં રે! માતની આઝાદી ગાવે.

આખી કવિતા માણો… ‘કવિલોક’ પર…

* * *
(આ રચના અહીં મોકલવા બદલ 'વફા'સાહેબનો આભાર...)

1931માં રાંદેરના પ્રથમ અને ઐતિહાસિક ગુજરાતી મુશાયરામાં જનાબ નિસાર અહમદ શેખ ’શેખચલ્લી’એ રજુ કરેલ આ કાવ્ય એ ગુજરાતીનું રાષ્ટ્રગીત ગણાય છે...

રાષ્ટ્રગીત (નઝમ)

ચમન છે પૂષ્પના કાજે અનેપૂષ્પો ચમન કાજે
વતન મારાજ માટે છે અને હુઁ પણ વતન કાજે
અમારુઁ જીવવુઁ મરવુઁ વતન કેરા જતન કાજે
મરીને પણ વતન માગુઁ કફન કજે, દફન કાજે
અડગ નિશ્ચય કરી એવો જગાડો રાષ્ટ્ર શક્તિને
વિલાસો વૈભવો ત્યાગી ગ્રહો સૌ દેશ ભક્તિને

વધુ માટે નીચેનું url ક્લિક કરો
http://bazmewafa.blogspot.com/2007/01/blog-post_116969480135771214.html

* * *

હવે આપણે જોઈએ... આપણા સૌની રચનાઓ...

*

દૂર બેઠા દર્શન કરીયે આજ વતનને યાદ કરીયે
ભલે રહ્યા દૂર વતનથી, મા! અમે સંતાન તમારા.
આજ વતનને યાદ કરીયે…

સરહદ અમારી સલામત રહે,પ્યારું છે વતન અમારૂં,
ભેદ-ભાવ ભુલી બધા ચાલો દેશનું જતન કરીયે.
આજ વતન ને યાદ કરીયે.

ધર્મ-કર્મ છે દેશ-ભક્તિમાં, બાકી રહે દૂર ગગનમાં,
જગમાં રહે ”ભારત” નામ મોખરે,
આજ વતનને યાદ કરીયે.

હાકલ દેજે, મા તું જો મુશ્કીલમાં,
હાજર થાશું મા તારા ચરણમાં,
આજ વતનને યાદ કરીયે.

(વિશ્વદીપ બારડ)

*

કવિશ્રી ઝવેરચન્દ મેઘાણીની એક પંક્તિ પર (છેલ્લી બે લીટી) એક તઝમીન...
(તઝમીન વિશે વધુ જાણવા માટે અહીં ક્લિક કરો!)

અમે હાથે ગુલામીની અજબ બેડી જડી છે,
પરાધીન અમ આ આંખો રઝળતી થઇ રડીછે,
હથેળી જાનને લઇ હવે રણમાઁ ચડી છે,
નથી જાણ્યું અમારે પંથ શી આફત ખડી છે,
ખબર છે આટલી કે માતની હાકલ પડી છે !

(મોહમ્મદાઅલી ભૈડુ’વફા’)

*

-મુક્તક-

સ્નેહનાં એક જ તારે કોણે દેશને લીધો બાંધી?
લાવ્યું કોણ આ સત્ય અને અહિંસાની આંધી?
મારનારા યે ઢળી પડ્યા પ્રથમ જેનાં ચરણોમાં,
બીજો ન હોઇ શકે કો’, એક જ તાત એ ગાંધી!!

(ઊર્મિસાગર)

* * *

આગળની પોસ્ટ:  કેમ છો?!

* * * 

બરકત વિરાણી ‘ બેફામ’ ના એક શેરથી શરૂઆત કરી હતી…

કોણ જાણે હતી કેવી વર્ષો જૂની,
જિંદગીમાં અસર એક તન્હાઇની,
કોઈએ જ્યાં અમસ્તુ પૂછ્યુ : ‘કેમ છો?’
એને આખી કહાણી સુણાવી દીધી.

‘થાય સરખામણી તો ઉતરતા છીએ…’
આ આખી ગઝલ ટહુકા પર વાંચો અને સાંભળો !

*

પહેલાં આપણા સૌની રચનાઓ જોઈએ...

*

સવાલ તમે પુછયો નહિં કે કેમ છો?
જવાબ તો સાંભળી શકો એમ છો..!
આવતાં-જતાં પુછ્યું હોત કે કેમ છો?
જરૂર સામો પડઘો પડત કે કેમ છો?
ને માની લેત અમે કે,
તમે પણ જેમ હતા એમ છો..!!

(ચેતના શાહ)

*

‘કેમ છો?’ થી શરૂ થતી વાત
મૌનને તોડતી વાત
લાગણીઓને વાચા આપતી વાત
શૈશવને સંભારતી વાત
‘કયારે ફરી મળીશું’ સુધી પહોંચતી વાત

(જય ભટ્ટ)

*

તે દિવસે અમથું જ તને મેં પુછ્યું ‘કેમ છો?’
તુરંત મલકીને તેં પણ જવાબ દીધો ‘મઝામાં’
તેં પ્રતિ પ્રશ્ન ના કર્યો અને હસતા હસતા કહ્યું
તમે ખબર લીધી તે પહેલા કોઇ મઝા નહોંતી
પણ તમારા ‘કેમ છો’ માં કંઇક જાદુ જરૂર છે.

તે જાદુ ગુલ કરી દઉ ફરી ‘આવજો’ કહી ?
ને તું હસી અપ્સરા જેવુ સુંદર ને મોહક
તેથી થઇ ગયો હું તારા વિચારે ગુમસુમ
હવે કર કંઇક એવો ઇલાજ કે આવે તરસ્યા
મન અને હ્રદયને તૃપ્તિનો મધુર અહેસાસ.

(વિજય શાહ)

*

આવિર્ભાવ હતો કે પ્રાદુર્ભાવ
કે હતો કોઇ અજાણી ઉર્જાનો પ્રભાવ
ઘડેલું ઘણું મનમાં કહેવા માટે,
પણ આવ્યા ત્યારે નીકળ્યું માત્ર…કેમ છો?
(સર્જિત અમીન)

*

ચાર મળે છતાં મુખડું મલકતું નથી
જાણ્યા છતાં અજાણ્યા શું ચાહો છો
પ્રિતમનાં સ્પર્શમાં ઉમળકો ગાયબ
રોતી મા ભાળી બાળક મૌન
અરે સાદ સુણો
કદીક તો પૂછો ‘કેમ છો?'

(પ્રવિણા કડકીયા)

*

હાય! થેંક્યુ! ના કોરાકટ ઉચ્ચારોથી, ઉબકાયો છું.
કેમ છો? ની ભીની ચોકલેટ, હું મસ્તીથી આરોગું છું.

આખી કવિતા અહીં વાંચો...

- મુક્તક -

ફર્યા ફેરા, દીધા સૌ કોલ, હરદમ સાથ રહેવાના.
ઘૂમ્યા સાથે, મિલાવી હાથ, હૈયું દઇ અરે! સજના.
તજી સૌ બંધનો, ઝૂમ્યા બધાં અંગો કરી ભેગાં.
અરેરે! કેમ છો? તે પણ તમે ના બોલવાના?

(સુરેશ જાની)

*

મુજ ઊર્મિએ શમણાંનો માળો બાંધ્યો,
નયનથી જ્યારે પુછ્યું તમે, કેમ છો?

પાનખરમાં વસંતનું આગમન થયું,
સ્મિતથી જ્યારે પુછ્યું તમે, કેમ છો?

સંગીતના સાત સૂર છેડાયા એકસાથ,
સ્પર્શથી જ્યારે પુછ્યું તમે, કેમ છો?

વિરહમાંયે લાગ્યું કંઇક મિલન જેવું,
ઊર્મિથી જ્યારે પુછ્યું તમે, કેમ છો?

પણ, એજ ઊર્મિએ આજે દમ તોડ્યો,
મુખથી જ્યારે પુછ્યું તમે, કેમ છો?

(ઊર્મિસાગર)

*

કેમ છો કહેવાય કેમ? તમારા વગર રહેવાય કેમ?
આ આખુ આયખુ તમારા વગર જીવાય કેમ?
કૈંક સ્પંદનો એવા અવી જાય છે આ જીવનની ઘટમાળમાં,
કે તારા વગર વિરાન જિંદગીમાં ગીત ગવાય કેમ?

(અર્ચના)

*

હવે આપણે સૌએ સાથે મળીને કરેલી 'શોધ' જોઈએ...

*

વર્ષો પહેલા ડો. શરદ ઠાકરની ‘રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ’ ની કોઇક વાર્તાના શિર્ષકમાં આવો કંઇ શેર વાંચ્યાનું યાદ છે...

જત જણાવવાનું તને કે ‘કેમ છે?’
હું મજામાં છું એ તારો વ્હેમ છે.

સાથે સાથે નોન-સ્ટોપ ગરબાઓમાં ઘણી વાર સાંભળેલું આ ગીત :

આવતાં જતાં જરા નજર તો નાખતા જજો
બીજું તો કંઇ નહીં પરંતુ ‘કેમ છો ?’ કહેતા જજો.

--જયશ્રી ભક્તા

*

-હેમંત

-હેમંત

I wrote this muktak for my father on his 70th birthday. Growing up, most of us have fond memories of our childhood. As boys, more than anyone else, we look up to our fathers when we are growing up. We find them to be a source of unbound inspiration, courage, hope and love. Now the same father, when he turns 70, you start seeing in a slightly different perspective. On one hand you have a great deal of love, respect, admiration and gratitude for him, and at the same time, you cannot help but notice the effects of  time. The one invulnuerable rock of your life, you have to accept now, is vulnerable to the passage of time.

This is an eternal feeling that many generations have shared before us and many will share after us. This muktak is dedicated to my father - Vinod Bhatt. Enjoy!

હતી એક ક્ષણ એ, અને એક ક્ષણ આ
હતો એક જણ હું, અને એક જણ આ
ક્દી છે છલોછલ, કદી સાવ સૂકું
કહો જળ તો જળ આ, કહો રણ તો રણ આ

હિમાંશુ ભટ્ટ ... ૨૦૦૫

I would also like to re-dedicate, a sher from  ghazal  હતી પોતાની શું ઓળખ , to my father today ...

તને દેખાય જે મારી, નથી ઉંચાઈ પોતાની
ઉભો છું હું આ કોના પર? અને મારે ખભે કોઇ…

Enjoy!

A muktak this time.

Is it possible for us to get handicapped by our own support systems? Enjoy!

કરે લાચાર જે મનને, ખપે એવા સહારા શું?
સફર તો છે ઘણી બાકી, તું શોધે છે કિનારા શું?
સજાવી આંખમાં સપનું કદી જીવન જીવી તો જો
પછી કળશે તને બંધુ, કે ડાહ્યા શું, દિવાના શું...

(c) હિમાંશુ ભટ્ટ … ૨૦૦7

આગળની પોસ્ટ: ચાલો, આપણે ય કાવ્યોનાં પતંગો ચગાવીએ !

* * *

ઉદાહરણ તરીકે આ એક રચના આપી હતી...

શ્રી રમેશ પટેલ 'પ્રેમોર્મિ' પતંગ અને દોરીની ઉપમા આપી લખે છે…

સખી રે મારી તું તો પતંગ ને હું દોર,
કાપી ના કાપે એવી જોડ…

આખી રચના વાંચો… ઊર્મિનો સાગર પર…

* * *

હવે આપણે આપણા સૌની રચનાઓ માણીએ...

*

- મુક્તક -

બની પતંગ ઉડુ આભે, બાંધી દોર ને પવનને સહારે,
કે બનું પતંગીયું ઉડુ ફુલો મહીં મુજ પંખના સહારે,
ભલે ન જુવે સૌએ મને કે ઉંચે ઉડે પેલો પતંગ,
આનંદ છે હૈયે ઘણો સુંદર ફુલો મહીં રમવા તણો.

(દિનેશ ઓ. શાહ)

* * *

- કાવ્ય -

કહેને સખી આ ઉતરાણે શું કરીશ?
ફિરકી પકડીશ કે ઉડાડીશ પતંગ

ઠુમકા મારી મારીને હાથ દુખશે,
તો ય નહિ ચઢે તારી ફાંકડી પતંગ!

ગરમા ગરમ ઢીલી તલસાંકળી ખા,
ચાલ ચઢાવી દઉં તારી ફાંકડી પતંગ!

આ ખેંચણીયા પડોશી ખેંચે તે પહેલા,
લે સહેલ સખી ચઢી ફાંકડી પતંગ!

કાશીબોર થાળ લઇ આવ્યો નાનકો,
કાઇપો તેંતો પેલો મોટો ચવ્વો પતંગ!

અરે ઝુંટણીયો આવ્યો લૈને લંગર જો,
સંભાળ સખી જરા તારી ફાંકડી પતંગ!

અરે! શું થયુ? ક્યારે લાગ્યો’તો પેચ!
કેમ રે કપાઇ ગઇ તારી ફાંકડી પતંગ!

જિંદગી પણ આવી આપણી રોજ ,
ચગીયે ને કપાઇએ બની કટી પતંગ!

(વિજય શાહ)

* * *

- લઘુકાવ્ય -

ઊંચે આભે તું વિસ્તરતો’તો
ને પાંખ પ્રસારી ચોગમ તું ફરતો’તો.
પણ જ્યાં દોર કપાયો
કે તું અડવડિયા ખાતો’તો
ને ધરતીના છોરુની વચ્ચે
ચરર ચરર ચિરાતો’તો.
જીવન તારું જોઈ
મનમાં કૈં કૈં થાતું’તું
કે જ્યાં દોર તૂટ્યો સાથ તણો
કે સહુનું આવું થાતું’તું.

(પ્રવીણચંદ્ર શાહ)

* * *

- મુક્તક -

ભલે મારી આકાશે ના વિહરે પતઁગ
ટીચકી મારી મારી હૈય ભરુઁ ઉમઁગ
ભલે કાઈપો છે ન સાઁભળે પતઁગ
દિલ દિમાગ તરબતર એવો અનેરો ઉમઁગ

(પ્રવિણા કડકીયા)

* * *

- મુક્તક -

દોરી લીધી ને કિન્ના બાંધી
ઠમકો માર્યો ને ગતિ લીધી
રહ્યો સવાલ ‘સંક્રાંતિ’ ને અંતે
ઢાલને આ કન્યા કોણ બાંધશે???

(સર્જિત અમીન)

* * *

- કાવ્ય -

મારી ભીતર ઉડે છે એક ક્લ્પનાની પતંગ

મારી ભીતર ઉડે છે એક ક્લ્પનાની પતંગ,
લાગણીઓ ના સહારે એ ઉડતી પતંગ
પ્રેમ ના ધબકારે એ આંબતી પતંગ

મારી ભીતર ઉડે છે એક આશાની પતંગ,
વિશ્વાસ ની સંગાથે એ ઉછળતી પતંગ
અરમાનોની વણઝાર લઈ ને ઉડતી પતંગ

મારી ભીતર ઉડે છે એક મૈત્રીભાવની પતંગ
સમભાવની ઓથે એ મલકાતી પતંગ
ગુજરાતી બ્લોગર્સ ને સાથે લઈ ઉડતી પતંગ

મારી ભીતર ઉડે છે એક શાયરી ની પતંગ
પ્રેમીશાયરો સાથે ઉડતી એ ઘેલી પતંગ
હૈયાની હળવાશ ને મૈત્રી થી ભીંજવતી એ પતંગ

મારી ભીતર ઉડે છે એક પ્રેમ ની પતંગ
અમી-ઉલ્લાસની છોળો ઉડાવતી એ પતંગ,
કપાઈ ને પણ આનંદ રેલાવતી એ પતંગ

(જય ભટ્ટ)

* * *

- મુક્તક -

તંગ કરતી પતંગ કોઈને, કાપી કોઈનો પતંગ,
દોરી કોઈની કાચી,એને લેપમાં લેતી પતંગ,
આ જીવનની જાળ કંઈક આવીજ ભાસે,
ચગે કોઈનો પતંગ તો ફુદડી ફરતો કોઈનો પતંગ.

(વિશ્વદીપ બરડ)

* * *

- મુક્તક -

સંબંધોના આકાશે ઉડી’તી મારા પ્રેમની પતંગ,
ચગાવી’તી તમે જ મારા શમણાંની રૂડી પતંગ,
સ્નેહ-દોરીની ઢીલ આપવાનું કાં ચૂક્યા, વ્હાલા?!
જુઓ, ભટકે છે હવે મુજ ઊર્મિની આ કટી પતંગ!

(ઊર્મિસાગર)

* * *

- હાઈકુ -

ધાબા ઉપર
સંધાયા,તૂટ્યા તાર
ફીરકી શાંત.

આકાશે ચગે
હૈયું ; દોર કોઈની
ફીરકી વીંટે.

આકાશ-ધાબે
કપાયેલા પતંગે
સંધાયાં હૈયાં.

(જુગલકીશોર વ્યાસ)

* * *

- ગીત -

ઢઢ્ઢો જો ટટ્ટાર, ઊભો રે’,
ફસક્યો તો તે પણ ફસકે છે,
છે કમાન તો પહોળી છાતી,
ને છટકી તો નહીં કોઇનો,

જાતજાતના રંગ રૂપ છે,
નાના મોટા કંઇ માપ છે.
કોઇ પાવલો, કોઇ અડધીયો,
પટાદાર વળી આંખેદાર છે,

કોઇ ઘેંસીયો, કોઇ ફૂદડીયો
કોઇ ઝીલ, કોઇ છટાદાર છે.
હોય મોટો એ ભડભાદર તો,
કંઇ ટુક્કલને સ્ હેલ દેત છે.

કન્ના બાંધો તો જ કાબુમાં
નહીં દોર તો વહે લ્હેરમાં,
ગીન્નાયો તો વજન માંગતો
ઘવાય તો પટ્ટા માગે છે.

પવન પડે તો આવે પાછો,
ઠમકા મારે રહે હવામાં
બીન હવામાં ગોથ મારતો,
પવન ભરાય તો ફાટી જાય છે.

ઢીલ પેચ લે, વળી ખેંચીને,
શત્રુને તે મા’ત કરે છે.
કદી પેચમાં કપાઇ જાતો,
સમીર સાથ તે વહી જાય છે.

કહી વારતા ચતુર સુજાણ સૌ !
પતંગની કે મારી તમારી ?

(સુરેશ જાની)

* * *

આગળની પોસ્ટ:  એ શું?

* * *

પ્રથમ આપણે શ્રી બાલુભાઇ પટેલની આ રચના જોઇ હતી...

કરું જ્યાં સ્નેહ સરવાળા,
થતી ત્યાં બાદબાકી (એ) શું?–

લયસ્તરો પર આખી ગઝલ વાંચો... કરું ફરિયાદ કોને હું?

* * *

- પંક્તિ -

પ્રયત્નો પારાવાર કર્યા,
હાથતાલી દઈ ગયું એ શું?

(પ્રવિણા કડકિયા)

* * *

- પંક્તિ -

કાગળના મંચ પર કલમ નાચે,
શબ્દોના સાજ ધરે ને કઈક રચે,એ શુ ?

(દેવિકા ધ્રુવ)

* * *

- અછાંદસ ગઝલ -

હાસ્ય ખીલતુ રહ્યુ અશ્રુ સાથે
નવોદીત શીશુ જે માંગે એ શું?

દેતા ના ધ્રુજિયા હાથ ત્યારે
આજે છે ખાલી શ્વાસ એ શું?

એક પામવા બીજાને ત્યજવુ
તારાજ મમતા રડતી એ શું?

પ્રેમનાં અનન્ય સ્વરુપ તે
સમજે ના ને જલતી એ શુ?

પરમને પામવા આત્મા
જ્યમ દેહને તજતી એ શુ?

(વિજય શાહ)

* * *

તમે આપેલા રદીફ “એ શું” માં થોડાક ફેરફાર સાથે આ રચના આપુ છું.

- છાંદસ ગઝલ -

અળગુ કરવાની કસમ લેવા છતાં
મનને જે વળગ્યા કર્યુ એ શું હતુ

ઠારવાને જલ નહીં લોહી વહ્યું
તોય જે સળગ્યા કર્યુ એ શું હતુ

વિશ્વ જીતીને લઇ આવ્યા તમે
તોય મન ઝંખ્યા કર્યુ એ શું હતુ

સુખની સૂંવાળી નરમ ચાદર મહીં
શૂળ શુ ડંખ્યા કર્યુ એ શું હતુ

(હેમંત પુણેકર)

* * *

- અછાંદસ ગઝલ -

ઢંઢોળી અંતર ઊર્મિને કોઇ,
આંસુથી રવી જતું, એ શું?

મુજમાંથી નીકળી જઇને કૈંક,
તુજમાં સમાઇ જતું, એ શું?

જોજનોની છે આમ તો દૂરી,
ને શ્વાસમાં પમરાતું, એ શું?

શમણાંથી સજેલી આંખોમાં,
કણી જેમ ખુંચી જતું, એ શું?

ઊર્મિ ભર્યા ઊરમાં ય ક્યારેક,
પથ્થર સમ બની જતું, એ શું?

(ઊર્મિસાગર)

* * *

- લઘુકાવ્ય -

અચાનક
એક દિવસ
મારુ શમણું ખોવાયું,
મેં એને ઘણું શોધ્યું,
ઘણું ય શોધ્યું…
સોનેરી સવારે
અને ઢળતી સાંજે,
ખીલતા ઉપવને
અને ઘુઘવતા દરિયે,
બસ, શોધતી રહી…
ત્યાં સુઘી કે
હું ખુદ ભુલી ગઇ-
હું શું શોધું છું?!…
અને વર્ષો પછી-
તમે અચાનક,
સામે આવ્યા,
ને એક હુંફાળા સ્મિત સાથે
હથેળીમાં કંઇ મુક્યું,
‘આ લે... તારું શમણું!’
ને મારાથી
અનાયાસ
પુછાઇ ગયું,
‘એ શું?’!!!!

(જયશ્રી ભક્ત)

* * *

એ શું વહી રહ્યું મારી ભીતર?
ખોબો ભરી મંડી ઉલેચવા...
નેણને ખૂણેથી ઝાંખતું અશ્રુ પૂછે,
એ શું વહી ગયું હૃદયની ભીતરથી?

(નીલા કડકિયા)

* * *

- મુકતક -

લખ્યા’તા પ્રેમપત્રો જ્યાં, સપન આકાશ ઉડવાના,
ભમ્યા ઉપવન, કર્યો કિલ્લોલ, મહેંકી પ્રેમકુંજો જ્યાં,
પ્રણયકેલીથી મઘમઘતા, ખયાલો બાલ-સર્જનના,
વકીલે પાઠવી નોટીસ, છૂટા પડવાની, હા! એ શું?

- કાવ્ય -

આમ તો રોજ સૂતા પહેલાં, જોતો હતો
સાવ ઘટના વિહીન,
કોઇ નોંધ કે પ્રાણ
કે કવિતા વિના…

રાતની નિર્જન શાંતિમાં,
પાછળ આવેલા,
થોડીક ઊંચાઇ પરના,
પાડોશીના ઘર
અને અમારી વચ્ચે,
કાળી ધબ લાકડાની વાડની,
ફાટોની વચ્ચેથી,
ચળાઇ આવતી,
નિર્જીવ, પીળાશ પડતા
કેસરી રંગની ફીક્કી,
એ જ વીજળીની બત્તી.

અને કોઇ પ્રાણ વિના,
પાનખરના ઝપાટે,
ખરેલાં પાનના વિયોગમાં
આક્રંદ કરતી,
તે બતીના ફીક્કા પ્રકાશથી,
અંધારામાં થોડી ઉજાસાતી
ઓકના ઝાડની એ જ
સાવ નિર્વસ્ત્ર ડાળીઓ.

પણ…

કાલે જોયું મેં એક દર્શન,
અભૂતપૂર્વ, અવર્ણનીય,
કોઇ કવિતામાં કદી ન વાંચેલું.

એ જ સૂમસામ ઘર
એ જ નિસ્તબ્ધ શાંતિ,
એ જ કાળી ધબ્બ,
લાકડાની વાડ ની ફાટો,
એ જ નિષ્પ્રાણ વૃક્ષ,
એ જ પીળો ચટ,
નીરસ પ્રકાશ વેરતી
એ જ વીજળીની બત્તી,

પણ...

એ જ પીળો ચટ્ટ પ્રકાશ,
ઉજાળી રહ્યો હતો,
એ જ નિષ્પ્રાણ ડાળીઓ પર,
થીજી ગયેલાં વર્ષાબિંદુઓને.
અને એ જ પીળો ચટ્ટ
સાવ પ્રાણ વિહીન
પ્રકાશનો ટૂકડો,
બની ગયો હતો…..
અગણિત, સોનેરી,
આભની અસંખ્ય તારલીઓ સમ,
કાળા ધબ પાર્શ્વમાં, ઝળહળતી,
દેદીપ્યમાન, પ્રકાશ કણિકાઓનો
ઝળહળતો પુંજ.

અને મુગ્ધ મને પૂછ્યુ…

"એ શું?"

(સુરેશ જાની)

* * *

જો સહજ વાતો કદી ખૂટી જશે
હાથમાં થી હાથ તો છૂટી જશે
રાત ભર પડખું નથી ફરતા હવે
શું બચેલા સ્વપ્ન પણ તૂટી જશે?

હિમાંશુ ભટ્ટ ... ૨૦૦૪

PS: Friends - I apologize for missing the last update on my blog. Like some friends have suggested, I am posting two entries this time.