Γιάννης Σταύρου, Νυχτερινό, λάδι σε καμβά

Τα γεγονότα στη Γεωργία και την Ασετία, η εκφυλιστική αδυναμία των χωρών της Ευρώπης, η ελληνική αβουλία απέναντι στους κάθε λογής γείτονες καθιστούν για μια ακόμη φορά επίκαιρη τη σκέψη του Παναγιώτη Κονδύλη.

Παραθέτουμε ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του "Θεωρία του Πολέμου" (εκδ. Θεμέλιο) και συνιστούμε την ανάγνωση του.

*Παναγιώτης Κονδύλης

...Η Ελλάδα µεταβάλλεται σταθερά σε χώρα µε περιορισµένα κυριαρχικά

δικαιώµατα, δηλαδή δικαιώµατα των οποίων η κυρίαρχη άσκηση

εξαρτάται από τη βούληση και τις αντιδράσεις τρίτων, ενώ παράλληλα η

στάση της γίνεται όλο και περισσότερο παθητική ή αντιφατική.

Η διακήρυξη «δεν παραχωρούµε τίποτε» δεν έχει έµπρακτο αντίκρυσµα

όταν η χώρα εκλιπαρεί σε κρίσιµες ώρες τις µεσολαβητικές προσπάθειες

των Ηνωµένων Πολιτειών ξέροντας εκ των προτέρων ότι αυτές θα

πληρωθούν µε παραχωρήσεις ή όταν αποσύρει χωρίς χειροπιαστά

ανταλλάγµατα το βέτο της για την τελωνειακή ένωση της Τουρκίας µε

την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποδεικνύοντας έτσι άθελά της πόσο είναι

πιθανό να µετατραπεί σε δορυφόρο της Τουρκίας ακριβώς µέσω του

«ευρωπαϊκού δρόµου» και της επιρροής των «Ευρωπαίων εταίρων».

Τέτοιες ενέργειες δεν είναι απλώς εσφαλµένοι ή έστω συζητήσιµοι

χειρισµοί. Συνιστούν τα εύγλωττα επιφαινόµενα µιας βαθύτερης

ιστορικής κόπωσης, µιας προϊούσας, ηδονικής µάλιστα παράλυσης. Στον

βαθµό όπου η Ελλάδα θα καθίσταται ανεπαίσθητα γεωπολιτικός

δορυφόρος της Τουρκίας, ο κίνδυνος πολέµου θα αποµακρύνεται, οι

ψευδαισθήσεις θα αβγατίζουν και η παράλυση θα γίνεται ακόµα

ηδονικότερη, εφ' όσον η υποχωρητικότητα θα αµείβεται µε

αµερικανικούς και ευρωπαϊκούς επαίνους, που τους χρειάζεται

κατεπειγόντως ο εκσυγχρονιζόµενος Βαλκάνιος, και επίσης µε δάνεια και

δώρα για να χρηµατοδοτείται ο παρασιτικός καταναλωτισµός. Απ' αυτές

τις συνθήκες ό,τι στην πραγµατικότητα θα συνιστά κάµψη της ελληνικής

αντίστασης κάτω από την πίεση του υπέρτερου τουρκικού δυναµικού, οι

Έλληνες θα συνηθίσουν σιγά-σιγά να το ονοµάζουν «πολιτισµένη

συµπεριφορά», «υπέρβαση του εθνικισµού» και «εξευρωπαϊσµό».

Πράγµατι, το σηµερινό δίληµµα είναι αντικειµενικά τροµακτικό και

ψυχολογικά αφόρητο: η ειρήνη σηµαίνει για την Ελλάδα

δορυφοροποίηση και ο πόλεµος σηµαίνει συντριβή.

Η υπέρβαση του διλήµµατος αυτού, η ανατροπή των σηµερινών γεωπολιτικών και

στρατηγικών συσχετισµών απαιτεί ούτε λίγο ούτε πολύ την επιτέλεση

ενός ηράκλειου άθλου, για τον όποιο η ελληνική κοινωνία, έτσι όπως

είναι, δεν διαθέτει τα κότσια.

Οι µετριότητες, υποµετριότητες και ανθυποµετριότητες, που

συναπαρτίζουν τον ελληνικό πολιτικό και παραπολιτικό κόσµο, δεν

έχουν το ανάστηµα να θέσουν και να λύσουν ιστορικά προβλήµατα

τέτοιας έκτασης και τέτοιου βάθους, ίσως να καταρρεύσουν ακόµα και

στην περίπτωση όπου θα βρεθούν µπροστά στη µεγάλη απόφαση να

διεξαγάγουν έναν πόλεµο γιατί, αν ο πόλεµος είναι συνέχεια της

πολιτικής, ποιος πόλεµος θα συνεχίσει µια σπασµωδική πολιτική; Οι

ευρύτερες µάζες, καθοδηγούµενες από το ίδιο ένστικτο της

βραχυπρόθεσµης αυτοσυντήρησης, έχουν βρει τη δική τους ψυχολογικά

βολική λύση: το έθνος το υπηρετούν ανέξοδα περιβαλλόµενες

γαλανόλευκα ράκη, οπότε το καλεί η περίσταση, και έχοντας κατόπιν

ήσυχη συνείδηση το κλέβουν µόνιµα µε παντοειδείς τρόπους: από τη

φοροδιαφυγή, την αισχροκέρδεια και τα «αυθαίρετα» ίσαµε τα

ευκολοαπόκτητα πτυχία, τη χαµηλή παραγωγικότητα εργασίας (ούτε το

50% του µέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης!) και την κραυγαλέα

ανισότητα ανάµεσα σ' ό,τι παράγεται και σ' ό,τι καταναλώνεται, µε

αποτέλεσµα την καταχρέωση και την πολιτική εξάρτηση του τόπου. Αν

λάβουµε υπ' όψιν µας µόνον όσα πράττονται και αφήσουµε εντελώς στην

άκρη την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους οι πράττοντες, τότε

φαίνεται να βρισκόµαστε σε συλλογική αναζήτηση της ιστορικής

ευθανασίας, υπό τον ορό να σκηνοθετηθούν έτσι τα πράγµατα, ώστε

κανείς να µην έχει την άµεση ευθύνη, και επίσης υπό τον ορό να

τεχνουργηθούν απροσµάχητες ανακουφιστικές εκλογικεύσεις

(«ελληνοκεντρικές» ή «εξευρωπαιστικές», αδιάφορο). Τις τραγωδίες ή

τις κωµωδίες, που µπορούν να περιγράψουν µε τις αρµόζουσες

αποχρώσεις αυτήν την ιδιαίτερη κοινωνική και ψυχολογική κατάσταση,

θα τις γράψουν ίσως άλλοι. Εµένα µου έρχεται στον νου η τετριµµένη,

αλλά πάντοτε ευθύβολη θυµοσοφία: όπως στρώνει καθένας, έτσι και

κοιµάται.

Γιάννης Σταύρου, Χειμωνιάτικο απόγευμα, λάδι σε καμβά

Ζούμε σε μια εποχή όπου η ψαλίδα της γνώσης ανάμεσα στους ανθρώπους έχει ανοίξει δραματικά. Παρόλη την τεράστια επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, υπάρχουν άνθρωποι που μετά βίας αντιλαμβάνονται τον τροχό. Αναλογισθείτε και μόνο την απόσταση που χωρίζει τον χρήστη του κινητού τηλεφώνου από τον δημιουργό του όσον αφορά την κατανόηση της συσκευής. Έτη φωτός...

Μόνο έτσι εξηγούνται οι εσχατολογικές επιθέσεις που δέχονται οι επιστήμονες του CERN και αναγκάζονται να προχωρούν σε διαψεύσεις, όπως η παρακάτω:

_______________________________________________

Η Γη και το σύμπαν δεν κινδυνεύουν από τον Μεγάλο Επιταχυντή Ανδρονίων (LHC), το μεγαλύτερο πείραμα Φυσικής του κόσμου που ξεκινά σύντομα κάτω από τα γαλλο-ελβετικά σύνορα. Νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικής Φυσικής (CERN) διαψεύδει τα εσχατολογικά σενάρια...

Ο ισχυρότερος επιταχυντής του κόσμου θα ξεκινήσει να λειτουργεί τον Αύγουστο σε μια υπόγεια κυκλική σήραγγα μήκους 27 χιλιομέτρων. Μέσα στο τούνελ, αντιπαράλληλες δέσμες πρωτονίων θα συγκρούονται μετωπικά κινούμενες με την ταχύτητα του φωτός, αναπαράγοντας στιγμιαία τις συνθήκες που επικρατούσαν λίγες στιγμές μετά τη Μεγάλη Έκρηξη που γέννησε το Σύμπαν.

Το CERN όμως ήρθε αντιμέτωπο με καταστροφολογικές φήμες, σύμφωνα με τις οποίες ο LHC θα δημιουργήσει μίνι μαύρες τρύπες που θα καταπιούν τη Γη, ή ακόμα και «παραδοξόνια» (strangelet), υποθετικά σωματίδια ικανά να καταστρέψουν ό,τι αγγίξουν μετατρέποντας την κανονική ύλη σε «παράξενη ύλη». Ακόμα πιο ακραία σενάρια προειδοποιούν για «φυσαλίδες κενού» που θα καταστρέψουν ολόκληρο το Σύμπαν.

Ορισμένοι από τους επικριτές του LHC στη Χαβάη και την Ισπανία ήταν τόσο ανήσυχοι ώστε κατέθεσαν αγωγή σε ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ για να σταματήσουν το πρόγραμμα.

Η νέα έκθεση της Ομάδας Εκτίμησης Ασφάλειας του LHC επαναβεβαιώνει τα καθησυχαστικά συμπεράσματα στα οποία κατέληγε η προηγούμενη μελέτη το 2003. Επισημαίνει ότι τα σωματίδια των πειραμάτων θα βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα ενέργειας από ό,τι πολλά από τα σωματίδια των φυσικών κοσμικών ακτίνων.

Με άλλα λόγια, η φύση είναι πολύ καλύτερη στα πειράματα υψηλής ενέργειας απ' ό,τι ο LHC. «Το Σύμπαν στο σύνολό του πραγματοποιεί 10 εκατομμύρια πειράματα σαν του LHC ανά δευτερόπελεπτο [...] Παρόλα αυτά, τα άστρα και οι γαλαξίες συνεχίζουν να υπάρχουν» αναφέρει η περίληψη της έκθεσης.

Μικροσκοπικές μαύρες τρύπες είναι εντελώς απίθανο να παραχθούν στον επιταχυντή, ακόμα όμως και αν δημιουργούνταν θα ήταν ακίνδυνες και θα ζούσαν τόσο λίγο ώστε δεν θα είχαν καν το χρόνο να αρχίσουν να απορροφούν την ύλη γύρω τους.

Όσον αφορά τα υποθετικά παραδοξόνια, το CERΝ επισημαίνει ότι το ερώτημα είχε τεθεί πριν τα εγκαίνια του Σχετικιστικού Επιταχυντή Βαρέων Ιόντων (RHIC) το 2000 στις ΗΠΑ. Η απάντηση ήταν ότι δεν υπάρχει κίνδυνος αλληλεπίδρασης των παραδοξόνιων με την κανονική ύλη. Ο RHIC προσπαθεί εδώ και οκτώ χρόνια να ανιχνεύσει παραδοξόνια, χωρίς να τα καταφέρει, ενώ ο LHC δεν έχει ούτε θεωρητικά τη δυνατότητα να παράξει αυτά τα εξωτικά σωματίδια.

Μια άλλη εσχατολογική πρόβλεψη κάνει λόγο για «φυσαλίδες κενού», μια υποθετική διαμόρφωση του Σύμπαντος που θα ήταν πιο σταθερή από τη σημερινή διαμόρφωση. «Δεδομένου ότι τέτοιες φυσαλίδες κενού δεν έχουν παραχθεί πουθενά στο ορατό Σύμπαν, δεν πρόκειται να δημιουργηθούν ούτε στον LHC» απαντά το CERN.

_____________________________________________

* Πηγή: www.in.gr

Γιάννης Σταύρου, Αλλαγή νυχτερινής βάρδιας, λάδι σε καμβά

Εμείς είμαστε οι απόντες απ' το δείπνο,
Αυτοί που λείπουν και δεν είναι, κλείστηκαν έξω,
Δεν πρόφτασαν ναρθούν, τρέχουν στους δρόμους,
Και σκουντουφλούν στη γη, χτυπούν την πόρτα.

Δεν έχουν πρόσωπο, δεν έχουν φως.

____________________________________

* Από το ποίημα του Γιώργου Θέμελη "Απόντες"

Συλλογή "Φωτοσκιάσεις"

Γιάννης Σταύρου, Στο κύμα, λάδι σε καμβά

Ιστιοφόρα

Τα καράβια είναι σαν τα θλιμμένα μυστικά.
(Πανιά ριχτά, χείλος στη θάλασσα.)
Σαν τα θλιμμένα μυστικά που λησμονήθηκαν.

Μπορείς να τ' αγγίξης, να τ' αφουγκραστής.

Κάτι έχουν να πουν, τα καλύπτει, δεν μπορούν.
Σε κοιτάζουν, μάτια μεγάλα, σου χαρίζουν ονόματα:

ΜΑΙΡΗ, ΜΑΡΙΝΑ, ΕΛΠΙΣ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ...

Μπορεί να λάμψουν αμμουδιές, φυσιογνωμίες, ν' ακουστούν
Φωνές και βόγγοι από ταξίδια που κάναμε.

Να πω τη μαύρη αλήθεια: Δε πάτησα ποτέ
Σε ξύλινο παλιό σκαρί, φοβόμουν τον καιρό,
Φοβόμουν τη σκοτεινή -- κάτω μαύρη -- ρωγμή.

________________________________

* Γιώργος Θέμελης

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

Γιάννης Σταύρου, Φθινοπωρινή σύνθεση, λάδι σε καμβά

Από συνέντευξη του Γιάννη Σταύρου στον συλλέκτη Βασίλη Κέκκερη (Μικρή Πινακοθήκη Κομοτηνής) με αφορμή έκθεση του στην ακριτική Αλεξανδρούπολη τον Ιούνιο του 2004:

______________________________________________________

Τα έργα μας είναι αδύνατα, τα μυαλά μας κουρασμένα, πάμε πάρα πολύ στην ταβέρνα, πίνουμε πολλά ποτά, δεν ασκητεύουμε...

Λέει τα πράγματα με τ’ όνομά τους, τιμά τον χώρο της Βόρειας Ελλάδας, άνθρωπος της διανόησης αλλά και της ζωής ισορροπεί σ΄ ένα κόσμο πραγματικό κάνοντας κριτική στον χώρο του και σε όλο το δήθεν σύστημα που τον περιβάλλει.

Ο ζωγράφος Γιάννης Σταύρου είναι ένας φιλοσοφημένος άνθρωπος, που αγωνίζεται καθημερινά για να υπηρετεί την ποιοτική στόχευση που έχει βάλει ως μπούσουλα στην ζωή του, να παιδεύει το μυαλό και το χέρι να δημιουργεί πράγματα, να έχει ιδέες, να μελετά τάσεις και φιλοσοφικά ρεύματα της εποχής.

Τον βρήκαμε να μελετά ένα Γιαπωνέζο συγγραφέα, να κάνει κριτική για την "χαλαρή" τέχνη που βγαίνει ως προϊόν ευκολίας, να υπεραμύνεται των αρχών του σαν αληθινός καλλιτέχνης. Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι προϊόν συνεργασίας του εικαστικού μας συνεργάτη Βασίλη Κέκερη, ο οποίος τον γνωρίζει προσωπικά και αποτυπώνει τον άνθρωπο και τον ζωγράφο που έχεινα πει πολλά με την δύναμη του λόγου του και όσα ακτινοβολεί το ίδιο το έργο του που εκτίθεται σε γκαλερί της Αλεξανδρούπολης στην έκθεση με τον γενικό τίτλο "Θάλασσες".

Γεννημένος στην Θεσσαλονίκη από πατέρα Χιώτη και μητέρα Μικρασιάτισα που ήλκε την καταγωγή από την Μυτιλήνη, σπούδασε πρώτα γλυπτική και μετά ζωγραφική – κατά τα λεγόμενα του, «σαν παιδί ζωγράφισε με πίστη και πάθος περισσότερο απ΄ ότι τώρα σαν επαγγελματίας και ποτέ δεν έπαψε να έχει ενδιαφέρον για τις τέχνες». Στο έργο του αποτυπώνεται αυτή η λατρεία για την Θεσσαλονίκη, τα χρώματα του βορρά, οι ομίχλες, η κοσμοπολίτικη άποψη της αρχιτεκτονικής, οι άνθρωποί της, το λιμάνι – στοιχεία που δημιούργησαν την βάση του εικαστικού του ορίζοντα.

“Σε μια εποχή που ο χρόνος και το χρήμα έχουν τόσο μεγάλη αξία, που η ωφελιμιστική θεώρηση των πάντων φτάνει στα όρια της εθνικής μανίας ελάχιστος χρόνος απομένει για τα ανήσυχα πνεύματα και το καλλιτεχνικό έργο. Το τελευταίο αντίθετα μισήθηκε - ολόκληροι τόμοι και βιβλιοθήκες έχουν γίνει για να προτείνουν και να επιβάλλουν στην συνέχεια πράγματα φτιαγμένα για αμόρφωτους νεόπλουτους του αιώνα μας, όπου μόνο η τιμή καθορίζει την αξία του έργου.

Εκεί ο κοκοτισμός των δημοσίων σχέσεων έρχεται να βιάσει και να υποκλέψει την προτεραιότητα, την ιεράρχηση των αξιών να παραχαράξει την ιστορία και να υποκαταστήσει το πραγματικό με το ψευδεπίγραφο. Να υποβιβάσει ως πεπερασμένα πράγματα την αληθινή καλλιτεχνική δημιουργία αυτή την θαυμαστή ικανότητα του ανθρώπου που για να συμβεί απαιτεί ταλέντο, πολλή δουλειά, αυταπάρνηση, αλήθεια και αγάπη”, όπως επιμένει ο Γιάννης Σταύρου.

Στην έκθεση μιλούσε με όλους όσους τον πλησίαζαν. Ένας ισορροπημένος καλλιτέχνης που όσο μιλάς μαζί του τρυγάς χυμούς γνώσης και ανακαλύπτεις το μεγαλείο του, που μετά εκφράζεται με λιτές γραμμές πάνω στο τελάρο. Έχω την αίσθηση ότι σπανίζουν τέτοιοι άνθρωποι στην εποχή μας ή τουλάχιστον δεν τους δίνεται βήμα να ακουστούν.
Κάπως έτσι ξεκίνησε η συζήτηση με αφορμή ένα βιβλίο του.

“Θέλω να σας χαρίσω ένα βιβλίο που έχω κάποια κείμενα γιατί πιστεύω ότι ο ζωγράφος πέρα από ζωγράφος πρέπει να παιδεύεται, να μορφώνεται - αυτό δεν σημαίνει ότι τον κάνει καλύτερο ζωγράφο, αλλά τουλάχιστον μπορεί να υπερασπιστεί κάποιες θέσεις, τον εαυτό του σαν άνθρωπος. Θα σας δώσω μια έκδοση που έκανα με αφορμή κάποια έκθεση και υπάρχει μια μεγάλη αναφορά για το πώς αντιλαμβάνομαι εγώ τουλάχιστον την έννοια του έργου τέχνης και περίπου είναι αυτά που είπα πριν.

Πιστεύω ότι δεν υστερούμε σαν εποχή αλλά έχουμε νοηματοδοτήσει περισσότερο την ζωγραφική και δεν έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα που είχαν άλλες εποχές. Πράγματι, ζούμε μια εποχή που δεν έχουμε μια σχολή, έστω και αυτήν την σχολή που υποτίθεται ότι πολέμησε τον κλασικισμό, τους ιμπρεσιονιστές. Δεν έχουμε ένα καθαρό κίνημα - και χωρίς αυτό να σημαίνει ότι περιμένω κινήματα από την ζωγραφική, αλλά περιμένω εξάρσεις, περιμένω τους καλλιτέχνες με περισσότερο δυναμισμό και αντί να αναλώνονται στα εγκαίνια και στις συνεντεύξεις να αναλώνονται στο γυμναστήριο, να παιδεύονται.

Παίδεμα σημαίνει ότι ο Τσαρούχης έστω στα 70 του πήγε για μια ακόμα φορά στα μουσεία να μελετήσει Μπερμέρ - αυτό το είδα και στο έργο του - φάνηκε μια ευαισθησία που ξανά επανέρχεται. Ο ζωγράφος θα έπρεπε να έχει μια γενικότερη παιδεία και όχι μόνο αυτή της ζωγραφικής. Τότε θα βλέπαμε πλουσιότερο έργο, δηλαδή δεν μπορείς να υποστηρίζεις ότι απλά έχω ταλέντο και είμαι καλλιτέχνης και τα κατέχω όλα.

Και η λογοτεχνία προσθέτει στην ζωγραφική, και οι τέχνες οι υπόλοιπες, και το θέατρο, και το σινεμά. Το σινεμά εμένα μου έχει δώσει πάρα πολλά δεν το αρνούμαι, μπορεί να θεωρηθεί μειωτικό αλλά ό,τι έχει διαστάσεις σήμερα τις έχω αντιληφθεί παιδιόθεν μέσα από τις 30 μοίρες ύψος και 160 πλάτος- κάτι που μόνο ο κινηματογραφικός φακός τις είδε και σήμερα εγώ τις χειρίζομαι και τις χειρίζομαι απόλυτα.

Θα δείτε δηλαδή διαστάσεις που είναι αναλογικές που 20 εκατοστά επί 120 εκατοστά είναι αυτό που μπορεί και φτάνει μέχρι 30 με 32 πόντους σε ύψος – αυτό που μπορεί να συλλάβει το ανθρώπινο μάτι όταν κοιτάμε τον ορίζοντα. Αυτό βέβαια δεν προσδιορίζει ότι όλα τα θέματα μας θα κινούνται σε αυτό το μέγεθος γιατί η τέχνη δεν ακολουθεί την τεχνολογία και την ιατρική - αυτό που λέω είναι επιστημονικός λίγο όρος, και λίγο ιατρικός.

Αλλά αυτό που θα επιμείνω είναι ότι ζούμε μία εποχή που προηγείται, ή τουλάχιστον έτσι δείχνει, η τεχνολογική επιστήμη, βλέπουμε θαύματα γύρω μας, δηλαδή έχουμε ένα κινητό τηλέφωνο, λέω το απλούστερο που είναι σε χρήση, που το 1980 ακόμα ανήκε στην φαντασία μας, αλλά στην ζωγραφική, στην μουσική, στο θέατρο και στο σινεμά, βλέπω κάποια καθυστέρηση. Βέβαια, πιστεύω ότι δεν τελειώνει ποτέ η ζωή, παίρνει μία ανάσα ο κόσμος και ξανασυνεχίζει, αλλά όταν το ζεις, όταν είσαι σε μία μέση ηλικία που αντιλαμβάνεσαι τι συμβαίνει στο περιβάλλον σου, πραγματικά θα προτιμούσα - θα προτιμούσαμε να ανήκουμε σε καλύτερες περιόδους. Τουλάχιστον όσοι είμαστε καλλιτέχνες.”

Ποια είναι η ποιότητα των καλλιτεχνών, υπάρχει τέτοια;

Ήθελα πράγματι να μπορούσα να πω, ξέρεις κάτι, γνώρισα αξιόλογους και μεγάλους ζωγράφους. Γνώρισα τέτοιους αλλά είναι πάρα πολύ λίγοι και είμαστε όλοι ασθενικοί… Τα έργα μας είναι αδύνατα, τα μυαλά μας κουρασμένα, πάμε πάρα πολύ στην ταβέρνα, πίνουμε πολλά ποτά, δεν ασκητεύουμε. Έχουμε δημιουργήσει και αντιθεωρήματα ότι ο ασκητισμός δεν προσφέρει, αλλά θα απαντούσα σε αυτούς που το υποστηρίζουν ότι σίγουρα δεν προσφέρει την καλοπέραση.

Το έργο τέχνης γεννιέται από προβληματισμό πραγματικό, όχι νοητικό. Υποφέρει ο καλλιτέχνης ο πραγματικός και έχει τότε την πίστη, έχει την ανάγκη να κάτσει και να δοθεί σε μία μάχη, σ’ ένα αγώνα. Μόνο τότε ο άνθρωπος είναι πραγματικός. Και κατά αυτό λέω, ξέρετε υπάρχουν και τα οξύμωρα. Σήμερα όμως πουλάει η ζωγραφική, ενώ όλα δείχνουν να είναι σε κάποια ύφεση. Όταν ήταν σε έξαρση, δεν πούλαγε κι αυτό δεν αφορά την Ελλάδα.

Μπορώ να πω ότι η Ελλάδα είναι από τις "καλές αγορές". Δείτε αυτή την στιγμή είναι Ιούνιος, έχουμε 30 βαθμούς έξω, ιδρώνουμε αυτή την στιγμή που μιλάμε, αλλά υπάρχει κόσμος που θ’ αγοράσει τέχνη. Δεν ξέρω αν είναι πραγματικά φιλότεχνος, ή αν είναι κατανάλωση της εποχής. Γιατί κρίση στην κατανάλωση περνούν και τα όπλα. Ο ανταγωνισμός είναι και μεταξύ των όπλων, επειδή υπάρχει ένα ιστορικό, ποιος έχει καλύτερο όπλο, εγώ έχω ένα Φασιανό καλύτερο από του φίλου μας ή Μυταρά και δεν λέω για κατηγορίες, είναι όλοι αξιόλογοι. Οι πιο αξιόλογοι που υπάρχουν, ίσως υπάρχουν και πιο αξιόλογοι που δυστυχώς λόγω χαρακτήρος ή και κακής τύχης, χάνονται.

Θα πάτε να δείτε τα έργα του Πικάσο στην Άνδρο;

Ελπίζω να μπορώ να πάω, παρόλο που έχω αρχίσει να είμαι του "αμετακίνητου βίου" με την έννοια ότι ταξίδεψα μικρός πολύ, ένιωσα την έννοια του ταξιδιού τότε πολύ έντονα. Δεν ξέρω αν θα πήγαινα να δω τον Πικάσο στην Άνδρο, οπωσδήποτε θα πήγαινα με μεγαλύτερη χαρά από το να τον δω σε ένα ξένο μουσείο όπου οι ουρές για εμένα πλέον είναι κουραστικές. Δεν θα καθόμουν να δω ένα μεγάλο έργο τέχνης πια, περιμένοντας τρεις ημέρες σε ουρά… Η κοινωνία εκεί με έχει καταβάλλει. Έχουν άλλοι προτεραιότητα, εγώ έχω ζήσει, έχω δει πράγματα, έχω μελετήσει μέσα από τα βιβλία, η νόησή μου με βοηθάει και στα έργα τέχνης και στο ταξίδι να συμμετέχω στα πράγματα χωρίς να τα πλησιάζω πάντα ως σώμα.

Η τέχνη είναι κομμάτι της ζωής μας; Ή θα πρέπει να είναι;

Η τέχνη σαφέστατα είναι ένα κομμάτι στην ζωή μας. Η μεγάλη προσωπικότητα κατακυρώνει πολλές φορές και πράγματα τα οποία είναι υπό αμφισβήτηση. Και αυτό είναι κάτι που δεν αναστέλλεται και μάλιστα κατ’ εμέ ούτε πρέπει να ανασταλεί. Ήταν ο πρόλογος που έκανα για τον Ρένο Αποστολίδη πριν πεθάνει, στις 18 Δεκεμβρίου. Πιστεύω χωρίς να είμαι αναλυτής και κριτικός της λογοτεχνίας, ότι ο Ρένος ήταν ένας δυσνόητος άνθρωπος λογοτεχνικά, αναγνωρίζοντας όμως ότι πράγματι διαθέτει μια τέτοια προσωπικότητα που μαζεύει ένα κόσμο, ένα κοινό, που πολύ πιο εύκολα κατακυρώνει το έργο του και αυτό το δυσνόητο που λέμε - και το οποίο μπορεί να το αντιληφθούμε μεθαύριο - βάσει αυτής της προσωπικότητας.

Και είπα αυτό - γιατί με είχε κύριο, πρώτο ομιλητή - είπα ότι ο Ρένος είναι ένας άνθρωπος πιο γνωστός από το έργο του, γιατί πιστεύω ότι στον χώρο όσοι βρισκόμαστε, πολλοί λίγοι έχουν διαβάσει την ιστορία του. Και μετά μου λέει στο καφενείο, γιατί το είπες αυτό, δεν μου άρεσε. Γιατί είναι μια πραγματικότητα. Δεν είπα κάτι κακό, είπα κάτι που μέσα στα δυσνόητα που εσύ λες, ήρθε ως κάτι διαφορετικό. Ήταν πράγματι μία δυναμική προσωπικότητα.

Πιστεύετε ότι υπάρχει υπερπληθώρα έργων τέχνης;

Δεν μπορούμε να το κρίνουμε εύκολα γιατί υπάρχει τόσο έργο τέχνης, τόση λογοτεχνία, τόση ζωγραφική - η δημοκρατία είναι το φυσικό επόμενο. Διαβάζω τον Νακαγκάμι, είναι ένας αναρχικός, ας το πω έτσι, Ιάπωνας λογοτέχνης. Αυτός κατηγορεί την τελειότητα της ιαπωνικής κοινωνίας και την ονομάζει "αυτοκρατορικό φασισμό". Λέει πράγματι, δεν υπάρχουν κοινωνικές ανισότητες έντονες, ενώ έχουμε έντονα κεφαλαιοκρατισμό και ελεύθερη οικονομία. Είναι χώρα, η μόνη που σέβεται την τρίτη ηλικία.

Υπάρχουν πόλεις που δεν έχεις επίθεση όποια ώρα της ημέρας βρεθείς είτε ως ξένος, είτε ως ντόπιος. Είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο που δηλώνει τα ανευρεθέντα κατά 98%, δηλαδή όποιος Ιάπωνας βρει μια περιουσία στον δρόμο ή ένα δαχτυλίδι, κατά 98% το παραδίδει. Ο Νακαγκάμι το αρνείται αυτό και λέει: "αυτό δεν είναι ζωή. Αυτό είναι φασισμός". Κι εκεί τελειώνουν όλες οι θεωρίες, λες τι θέλει αυτός ο άνθρωπος;

Μπορεί να αρέσει σαν κοινωνικό σύστημα σε εμάς, αλλά δεν αρέσει σε αυτόν. Λέει ότι είναι μία υποκρισία. Ναι, αλλά είναι μία υποκρισία που αποδεικνύεται τα 100 τελευταία χρόνια - γιατί είναι ένας φρέσκος λαός οι Ιάπωνες. Αν εμείς υπερηφανευόμαστε για τον Κυναίγειρο, τότε αυτοί τι να πουν για τους καμικάζι; Μπορεί να μην τους θέλουμε γιατί ανήκουν σε ένα άλλο στρατόπεδο, αλλά ψυχολογικά σε άλλο στρατόπεδο όχι νοητικά. Αυτό είναι μία πραγματικότητα.

Έχουν μία πάρα πολύ δυνατή ιστορία και όμως αυτή είναι κατακριτέα.
Εκεί μέσα λοιπόν όταν βλέπουμε και το έργο τέχνης καταλαβαίνουμε ότι έχει εκδοχές. Σίγουρα υπάρχουν μερικά πράγματα που δεν περνούν την βάση, σαν τα πολιτικά κόμματα, και αξίζει να τα ανιχνεύσεις". Η συζήτηση θα μπορούσε να συνεχισθεί - το σίγουρο είναι ότι γνωρίσαμε ένα πολύ φιλοσοφημένο καλλιτέχνη που δήλωσε φίλος της Θράκης και θα ξανάρθει στο τόπο μας...

Κείμενο του Γιάννη Σταύρου, με αφορμή την έκθεση του, με τίτλο «Άνθρωποι, Χρόνια Ζωή», στην Αίθουσα Τέχνης «ΙΑΝΟΣ» της Θεσσαλονίκης, το διάστημα 3 έως 31 Δεκεμβρίου 2002.

«ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΧΡΟΝΙΑ, ΖΩΗ»

Είναι δύσκολο τελικά να προσδιορίσουμε κατά ποσον επηρεάζει η εποχή -αρνητικά ή θετικά-το καλλιτεχνικό έργο.Το σίγουρο είναι, ότι ο ζωντανος καλλιτέχνης είναι ευαίσθητος και ευερέθιστος, απέναντι-πάντα-στα προβλήματα της ζωής. Στις ιδιοτροπίες του βίου απαντά με τη δική του ιδιοτροπία, φορέας μιας προσωπικής μυθολογίας, που στο βάθος της κρύβει επιμελώς την ανάγκη για κοινωνική επαφή και αναγνώριση.

Αυτήν την περίοδο νιώθω την ανάγκη να ξανασυνθέσω στα έργα μου όλα όσα έζησα και είδα...Τα τελευταία χρόνια έτρεξαν πολύ γρήγορα, δεν προλαβαίνουμε πια να τακτοποιήσουμε τις σκέψεις μας, τις αναφορές μας, να ιεραρχήσουμε αξιολογικά τα πράγματα. Απέραντη δημοκρατία....χαώδης. Μια Ελλάδα στα μάτια μου, που απέχει δραματικά από το «μόλις» χθες. Μια Ελλάδα που ξεχνά, που καταριέται και μισεί το παρελθόν της, που κομπάζει για πρόοδο, κατακτήσεις και πολιτισμό...Όλα όσα έζησα και διδάχτηκα, όσα αισθάνθηκα, σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Ομολογώ ότι μου είναι αφόρητη η σημερινή καθημερινότητα, αλλά ακόμα περισσότερο ανυπόφορη, η πεφωτισμένη, «προοδευτική» προσαρμογή των συνανθρώπων μου στα σύγχρονα κελεύσματα. Ζωγράφισα λοιπόν, ανθρώπους μιας εποχής που γνώρισα από κοντά, και που την γεύτηκα, νομίζω, στην πιο γλυκειά και αποδοτική της ωριμότητα.

Πρόσωπα που επηρέασαν ουσιαστικά τη σκέψη και τη ζωή μου, το καλλιτεχνικό έργο μου, πρόσωπα που αγάπησα. Τους ζωγράφισα απλά και παραστατικά, χωρίς νοηματικές ποεκτάσεις. Για να νιώσω ξανά το βλέμμα τους επάνω μου και να αισθανθώ τη διαρκή τους παρουσία, να ξεχάσω την απώλεια. Κάτι που με εμψυχώνει βαθειά και από νοσταλγικό σύμπτωμα μετατρέπεται σε θετικό προσδιορισμό, μετουσιώνει την φυσική μελαγχολία σε ένα αισιόδοξο και παραγωγικό αύριο.

Τα πρόσωπα που ζωγράφισα είναι άνθρωποι της τέχνης που γνώρισα από κοντά, σε καλές και κακές τους στιγμές, συμφωνώντας ή διαφωνώντας μαζί τους, μα πάντα με δεδομένο θαυμασμό κι εκτίμηση για την προσωπικότητα και το έργο τους. Μεγάλοι καλλιτέχνες, με δοκιμασμένο το δυναμικό της δημιουργίας τους- προσδιόρισαν μορφολογικά το πολιτισμικό μας προφίλ των τελευταίων χρόνων.

Η μουσική του Μάνου Χατζηδάκι συνεχίζει να συνοδεύει ακόμα τις ώρες της ζωγραφικής μου έμπνευσης, οι ευφυείς στίχοι του Νίκου Γκάτσου να ξυπνούν τα πιο τρυφερά μου αισθήματα. Η μνήμη του λόγου και της ζωγραφικής του Γιάννη Τσαρούχη, η φωνή της Φλέρυς Νταντωνάκη...

Τα τοπία του πανέξυπνου και τρυφερότερου Έλληνα ζωγράφου, του μπάρμπα Σπύρου, το σκέρτσο της πανέμορφης Λαμπέτη.

Ένας κόσμος που, επάνω του ακριβώς, στηρίζω όλη την καλλιτεχνική και κοινωνική μου ύπαρξη.

Με ενθουσιάζει ότι, σε αυτήν την έκθεση, τα πορτρέτα ανθρώπων που αγάπησα, θα βρίσκονται ανάμεσα στα κλασικά μου έργα, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τους δρόμους και τα λιμάνια.

Ανάπτυξα μια μικτή τεχνοτροπία σχεδίου και ζωγραφικής, ανάμιξης υλικών. Λάδι, παστέλ, ακριλικό-για να αποδώσω με έντονη φυσικότητα τα πρόσωπα.

/ Πορτρέτα των Σεφέρη, Τσαρούχη, Γκάτσου, Χατζηδάκι, Χορν, Νταντωνάκη, Σικελιανού, Βασιλείου, Λαμπέτη, Αργυράκη, Ελύτη κ.α. /

Γιάννης Σταύρου

Αθήνα , 4 Νοεμβρίου 2002

_____________________________________________________________________

* Κατά σειρά:

- Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Μάνου Χατζηδάκι, μικτή τεχνική

- Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Γιάννη Τσαρούχη, μικτή τεχνική

Γιάννης Σταύρου, Στα κύματα, λάδι σε καμβά

Νίκος Καββαδίας

Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ

«Φαίνεται πια πως τίποτα - τίποτα δεν μας σώζει...»
ΚΑΙΣΑΡ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Ξέρω εγώ κάτι που μπορούσε, Καίσαρ, να σας σώσει.
Κάτι που πάντα βρίσκεται σ' αιώνια εναλλαγή,
κάτι που σχίζει τις θολές γραμμές των οριζόντων,
και ταξιδεύει αδιάκοπα την ατελείωτη γη.

Κάτι που θα 'κανε γοργά να φύγει το κοράκι,
που του γραφείου σας πάντοτε σκεπάζει τα χαρτιά·
να φύγει κρώζοντας βραχνά, χτυπώντας τα φτερά του,
προς κάποιαν ακατοίκητη κοιλάδα του Νοτιά.

Κάτι που θα 'κανε τα υγρά, παράδοξά σας μάτια,
που αβρές μαθήτριες τα' αγαπούν και σιωπηροί ποιηταί,
χαρούμενα και προσδοκία γεμάτα να γελάσουν
με κάποιον τρόπο που, όπως λεν, δε γέλασαν ποτέ.

Γνωρίζω κάτι, που μπορούσε, βέβαια, να σας σώσει.
Εγώ που δε σας γνώρισα ποτέ... Σκεφτείτε... Εγώ.
Ένα καράβι... Να σας πάρει, Καίσαρ... Να μας πάρει...
Ένα καράβι που πολύ μακριά θα τ' οδηγώ.

Μια μέρα χειμωνιάτικη θα φεύγαμε.
- Τα ρυμουλκά περνώντας θα σφυρίζαν,
τα βρωμερά νερά η βροχή θα ράντιζε,
κι οι γερανοί στους ντόκους θα γυρίζαν.

Οι πολιτείες οι ξένες θα μας δέχονταν,
οι πολιτείες οι πιο απομακρυσμένες
κι εγώ σ' αυτές αβρά θα σας εσύσταινα
σαν σε παλιές, θερμές μου αγαπημένες.

Τα βράδια, βάρδια κάνοντας, θα λέγαμε
παράξενες στη γέφυρα ιστορίες,
για τους αστερισμούς ή για τα κύματα,
για τους καιρούς, τις άπνοιες, τις πορείες.

Όταν πυκνή η ομίχλη θα μας σκέπαζε,
τους φάρους θε ν' ακούγαμε να κλαίνε
και τα καράβια αθέατα θα τ' ακούγαμε,
περνώντας να σφυρίζουν και να πλένε.

Μακριά, πολύ μακριά να ταξιδεύουμε,
κι ο ήλιος πάντα μόνους να μας βρίσκει·
εσείς τσιγάρα «Κάμελ» να καπνίζετε,
κι εγώ σε μια γωνιά να πίνω ουίσκυ.

Και μια γριά στο Αννάμ, κεντήστρα στίγματος,
- μια γριά σ' ένα πολύβοο καφενείο -
μια αιμάσσουσα καρδιά θα μου στιγμάτιζε,
κι ένα γυμνό, στο στήθος σας, κρανίο.

Και μια βραδιά στη Μπούρμα, ή στη Μπατάβια
στα μάτια μιας Ινδής που θα χορέψει
γυμνή στα δεκαεφτά στιλέτα ανάμεσα,
θα δείτε - ίσως - τη Γκρέτα να επιστρέψει.

Καίσαρ, από ένα θάνατο σε κάμαρα,
κι από ένα χωματένιο πεζό μνήμα,
δε θα 'ναι ποιητικότερο και πι' όμορφο,
ο διάφεγγος βυθός και τ' άγριο κύμα;

Λόγια μεγάλα, ποιητικά, ανεκτέλεστα,
λόγια κοινά, κενά, «καπνός κι αθάλη»,
που ίσως διαβάζοντάς τα να με οικτίρετε,
γελώντας και κουνώντας το κεφάλι.

Η μόνη μου παράκληση όμως θα 'τανε,
τους στίχους μου να μην ειρωνευθείτε.
Κι όπως εγώ για έν' αδερφό εδεήθηκα,
για έναν τρελόν εσείς προσευχηθείτε.

_____________________________________

* Νίκος Καββαδίας, Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη 1970, λάδι σε καμβά

Οι καλοκαιρινές νύχτες με τον καθαρό, έναστρο ουρανό προσφέρονται για  υπαρξιακές αναζητήσεις, φιλοσοφικά ερωτήματα, κοσμικά ταξίδια στον χωρόχρονο...

Αποσπάσματα από άρθρο με τίτλο "Ο Μύθος της αρχής του χρόνου του Γκαμπριέλε Bενετσιάνο " που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Η ΦΥΣΙΚΗ ΣΗΜΕΡΑ:

_______________________________________________________

"...Η θεωρία των χορδών μας λέει ότι η Μεγάλη Έκρηξη δεν ήταν η αρχή του Σύμπαντος αλλά ούτε και του χρόνου. Ήταν απλά το αποτέλεσμα μιας προϋπάρχουσας κατάστασης.

Η ερώτηση αν η στιγμή της μεγάλης έκρηξης ήταν πραγματικά η αρχή του χρόνου ή όχι, και αν το σύμπαν υπήρχε και πριν από εκείνη τη στιγμή, θα έμοιαζε βλάσφημη μόλις πριν από μια δεκαετία. Οι περισσότεροι κοσμολόγοι επέμεναν ότι μια τέτοια ερώτηση δεν έχει νόημα. Δεν έχει νόημα να σκεφτόμαστε χρόνους πριν από το Big Bang, όπως δεν έχει νόημα να ρωτάμε τι υπάρχει πιο βόρεια από το βόρειο πόλο. Η εξέλιξη όμως της θεωρητικής φυσικής, και ειδικώτερα η γέννηση της θεωρίας χορδών, έχουν αλλάξει αυτή την αντιμετώπιση. Η κατάσταση του σύμπαντος πριν από το Big Bang αποτελεί το τελευταίο μέτωπο της κοσμολογίας.

Στο διαστελλόμενο Σύμπαν μας, οι γαλαξίες απομακρύνονται ορμητικά ο ένας από τον άλλο σαν μια διαλυόμενη ομάδα ανθρώπων. Για οποιοδήποτε ζεύγος γαλαξιών, η απόστασή τους αυξάνει με ταχύτητα που είναι ανάλογη προς την απόστασή τους. Οι γαλαξίες ενός ζεύγους  που  απέχουν ο ένας με τον άλλο 500 εκατομμύρια έτη φωτός απομακρύνονται μεταξύ τους με διπλάσια ταχύτητα απ' ότι οι γαλαξίες ενός ζεύγους που χωρίζονται από απόσταση 250 εκατομμυρίων ετών φωτός. Συνεπώς όλοι οι γαλαξίες που βλέπουμε πρέπει να έχουν ξεκινήσει από το ίδιο σημείο την ίδια χρονική στιγμή, τη στιγμή της μεγάλης έκρηξης. Το συμπέρασμα αυτό ισχύει ακόμη και αν η κοσμική διαστολή έχει περάσει από περιόδους επιταχύνσεων και επιβραδύνσεων. Σε διαγράμματα χωροχρόνου,  οι γαλαξίες ακολουθούν ημιτονοειδείς τροχιές, που τους φέρνουν εμπρός και πίσω από την παρατηρήσιμη περιοχή του χώρου. Η κατάσταση όμως έγινε αβέβαιη κατά την ακριβή στιγμή που οι γαλαξίες (ή οι πρόγονοί τους) άρχισαν την προς τα έξω κίνησή τους. Στη θεωρία χορδών, οι γαλαξίες δεν καταρρέουν σε ένα σημείο, κι έτσι αποφεύγονται τα παράδοξα που γεννά η κατάρρευση την αρχική χρονική στιγμή.

Η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Einstein οδήγησε τους σύγχρονους κοσμολόγους πάνω-κάτω στα ίδια συμπεράσματα. Η θεωρία ισχυρίζεται ότι ο χώρος και ο χρόνος είναι εύπλαστες οντότητες. Στις πολύ μεγάλες κλίμακες, ο χώρος είναι από τη φύση του δυναμικός, διαστέλλεται ή συστέλλεται με τον χρόνο, μεταφέροντας την ύλη μαζί του όπως μια παλίρροια μεταφέρει διάφορα αντικείμενα. Οι αστρονόμοι διαπίστωσαν στα 1920 ότι το σύμπαν μας σήμερα διαστέλλεται: οι μακρινοί γαλαξίες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο. Μια συνέπεια αυτού, όπως απέδειξαν τη δεκαετία του 1960 οι φυσικοί Stephen Hawking και Roger Penrose, είναι ότι ο χρόνος δεν μπορεί να εκτείνεται απεριόριστα προς τα πίσω. Αν αρχίσουμε να παίζουμε το φιλμ της  κοσμικής εξέλιξης προς τα πίσω, θα φτάσει κάποια στιγμή που όλοι οι γαλαξίες συγκεντρώνονται σε ένα απειροστό σημείο, γνωστό ως ανωμαλία, κάπως σαν να συνιστούν μια μαύρη τρύπα. Κάθε γαλαξίας ή μάλλον ο προγονός του συμπιέζεται σε ένα μεμονωμένο σημείο μηδενικού μεγέθους. Ποσότητες όπως η πυκνότητα, η θερμοκρασία, και η καμπυλότητα του χωροχρόνου απειρίζονται. Η ανωμαλία αυτή είναι ο τελικός κατακλυσμός, πίσω από τον οποίο δεν μπορεί να προχωρήσει η κοσμική προϊστορία μας.

Παράξενη σύμπτωση

Η αναπόφευκτη ανωμαλία θέτει σοβαρά προβλήματα για τους κοσμολόγους. Ιδιαίτερα, δεν συμβιβάζεται εύκολα με τον υψηλό βαθμό ομογένειας και ισοτροπίας που παρατηρούμε στο σύμπαν στις πολύ μεγάλες κλίμακες. Για να φαίνεται ο κόσμος ίδιος σε κάθε του περιοχή, πρέπει να υπάρχει κάποιο είδος επικοινωνίας ανάμεσα στις διάφορες απομακρυσμένες μεταξύ τους περιοχές του, η οποία επικοινωνία, έκανε να συντονιστούν οι ίδιες ιδιότητες παντού στο σύμπαν. Αλλά η ιδέα μιας τέτοιας επικοινωνίας αντιφάσκει με το παλιό κοσμολογικό παράδειγμα.

Πιο συγκεκριμένα, θεωρείστε τι συνέβη μέσα σε 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια, αφότου ελευθερώθηκε η κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου. Η απόσταση μεταξύ των γαλαξιών έχει μεγαλώσει κατά ένα παράγοντα 1000 (εξαιτίας της διαστολής), ενώ η ακτίνα του παρατηρήσιμου σύμπαντος έχει αυξηθεί κατά τον πολύ μεγαλύτερο παράγοντα των 100.000 (γιατί το φως ξεπερνάει σε ταχύτητα τη διαστολή). Βλέπουμε σήμερα τμήματα του σύμπαντος που δεν θα μπορούσαμε να δούμε πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Πράγματι σήμερα είναι η πρώτη φορά στην κοσμική ιστορία, που φτάνει στο γαλαξία μας φως από τους πιο μακρινούς γαλαξίες. Παρατηρώντας δηλαδή προς αντίθετες κατευθύνσεις του κοσμικού μας ορίζοντα διαπιστώνουμε μια ομογένεια στις ιδιότητές τους, πράγμα που συμβατικά δεν μπορεί να εξηγηθεί, αφού οι περιοχές αυτές δεν είχαν τον απαραίτητο χρόνο για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, ούτε με φως ούτε με άλλα σήματα που οπωσδήποτε είναι πιο αργά από το φως.

Παράθεμα 1ο

Η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας προβλέπει ότι ένα διαστελλόμενο Σύμπαν είχε κάποτε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή που γεννήθηκε. Άρχισε να υπάρχει τη στιγμή του big bang.

Ακόμη, η Γενική Σχετικότητα παύει να ισχύει στην περιοχή του big bang, γιατί εκεί έρχεται στο προσκήνιο η κβαντομηχανική. Σήμερα, ο βασικός υποψήφιος για τη θεμελίωση μιας πλήρους κβαντικής θεωρίας της βαρύτητας - η θεωρία χορδών - εισάγει ένα ελάχιστο κβάντο μήκους, ως μια νέα θεμελιώδη σταθερά της φύσης, κάνοντας έτσι την ίδια την έννοια της γέννησης του σύμπαντος από ένα bang ανέφικτη.

Το bang εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι συνέβη, αλλά δεν περιλάμβανε μια στιγμή με άπειρη πυκνότητα, και το σύμπαν μπορεί να προϋπήρχε εκείνης της στιγμής. Οι συμμετρίες της θεωρίας χορδών υποδεικνύουν ότι το σύμπαν δεν είχε μια αρχή και  δεν θα έχει και ένα τέλος. Το σύμπαν μπορεί να ξεκίνησε την ύπαρξή του σχεδόν άδειο και να οδηγήθηκε σε μια έκρηξη, ή μπορεί να έχει περάσει από ένα κύκλο θανάτου και αναγέννησης. Σε κάθε περίπτωση, η εποχή πριν από την έκρηξη θα είχε παίξει το ρόλο της για τον σχηματισμό του σημερινού μας Κόσμου..." *

_____________________________________________________________

*...η συνέχεια στην ιστοσελίδα Η ΦΥΣΙΚΗ ΣΗΜΕΡΑ...

Γιάννης Σταύρου, Θεσσαλονίκη των Χρωμάτων (λεπτομέρεια)

Η επιστήμη και ιδιαίτερα η κοσμολογία ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της σκέψης  των Προσωκρατικών φιλοσόφων. Η παράδοση ανατράπηκε με την κυριαρχία του πλατωνισμού, αλλά επανήλθε στα χρόνια της αναγέννησης. Στις μέρες μας, σε γενικές γραμμές, η επιστημονική θεώρηση και γνώση απουσιάζει όχι μόνο από τις φιλοσοφικές αναζητήσεις αλλά και από τις λεγόμενες "κοινωνικές επιστήμες". Φωτεινές εξαιρέσεις φιλοσόφων, όπως ο Παναγιώτης Κονδύλης, απλά επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Κρίμα...Όταν καθαρά από αισθητική άποψη, μια επιστημονική θεωρία μπορεί να μεταδώσει ισόποση απόλαυση με εκείνη ενός έργου τέχνης...

___________________________________________________

* "...Φιλόσοφοι, θεολόγοι και επιστήμονες συζητούν από καιρό αν ο χρόνος είναι αιώνιος ή πεπερασμένος ―δηλαδή αν το Σύμπαν υπήρχε ανέκαθεν ή αν γεννήθηκε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Σύμφωνα με τη γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, ο χρόνος έχει ένα πέρας. Το διαστελλόμενο Σύμπαν μας θα πρέπει να έλαβε υπόσταση τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης.

Ωστόσο, η γενική σχετικότητα παύει να ισχύει πλησίον της Μεγάλης Έκρηξης, διότι τότε υπεισέρχονται τα κβαντικά φαινόμενα. Σήμερα, ο κύριος υποψήφιος για μια πλήρη θεωρία της κβαντικής βαρύτητας ―η θεωρία χορδών― εισάγει ως νέα θεμελιώδη σταθερά της φύσης ένα ελάχιστο κβάντο μήκους, καθιστώντας αβάσιμη την ιδέα της γένεσης κατά τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης.

Παρ’ όλα αυτά, η Μεγάλη Έκρηξη όντως έλαβε χώρα, αλλά δεν περιελάμβανε μια στιγμή άπειρης πυκνότητας, το δε Σύμπαν πιθανόν να προϋπήρχε αυτής. Οι συμμετρίες της θεωρίας χορδών υποδεικνύουν ότι ο χρόνος δεν είχε αρχή, αλλά ούτε και πρόκειται να έχει τέλος. Το Σύμπαν θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν σχεδόν άδειο και σταδιακά να δημιούργησε τις συνθήκες που πυροδότησαν τη Μεγάλη Έκρηξη, ή, ακόμη, ενδεχομένως και να διήλθε έναν κύκλο διαδοχικών θανάτων και αναγεννήσεων. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, το Σύμπαν τού σήμερα θα πρέπει να το έχει διαμορφώσει η περίοδος που προηγήθηκε της Μεγάλης Έκρηξης. "

_____________________________________________

* Από δημοσίευση στην ελληνική έκδοση του Scientific American (τεύχος Ιουλίου 2004).

Γιάννης Σταύρου, Ανατολή σελήνης, λάδι σε καμβά

Θεσσαλονίκη

ΙΙΙ. ΜΕΤΑΜΕΣΟΝΥΧΤΙΟ

Όταν αγγίζουν δάχτυλα ψάχνοντας φως,
Ώρες μικρές, μεταμεσονύχτιες, λάμπες σβηστές,
(Εωθινά σκηνώματα της Άνω - Νύχτας.)
Η Θεσσαλονίκη μπαίνει στο σώμα της,
Η Θεσσαλονίκης σβήνει το βλέμμα της, απογυμνώνεται.
Πιο από μέσα φωτεινή από τη φωτισμένη μέρα.
Ήλιους ανάβει αποβραδίς σε σύσκιο μεσουράνημα.

Ημιδιαφανείς αμφιβολίες, ημίθαμπα, αστραπές,
Αχνή, θρυμματισμένη πάχνη αραχνοΰφαντη.

Κανείς δεν υποπτεύεται που φέγγουν τα χέρια.
Σα νάμαστε κάτω από βλέφαρα κρυσταλλωμένα,
Σα νάμαστε απομέσα διάφωτοι και δεν το ξέρουμε.

Άλλη διαρρύθμιση κάτω οδών, άλλη διάθλαση:
-- Βασιλέως Κωνσταντίνου (πρώην Βενιζέλου) -- Διασταύρωση.
-- Ένα κομμάτι Εγνατία, -- βόρεια, Βασιλική. --
Η Παναγία Χαλκέων μισόφωτη, σταύρωση -- λύπη.

Μήκος: -- σκιές βαθαίνοντας τις επιφάνειες:
Γυναίκες, άγρυπνοι μοναχοί από σκήτες και μονές
Στους ώμους χάμω -- σέρνοντας το σχήμα των Αγγέλων.
Βάθος: -- ηχώ, αντανάκλαση, αποσιώπηση.

____________________________________

* Γιώργος Θέμελης (1900-1976), Θεσσαλονίκη
Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

Γιάννης Σταύρου, Κυριακάτικος περίπατος, λάδι σε καμβά

Αναζήτηση

Δεν θ' ακουστούν τα βήματά μας σε συνάντηση.

Σα νάχουμε χάσει τον εαυτό μας και τον γυρεύουμε
Σε δρόμους που περάσαμε, σε κατοικίες που διανυκτερεύσαμε.

Σα να γυρίζουμε απ' έξω κι ανάβουμε το φως
Και μιλούμε, όπως μιλούσαμε, βηματίζουμε,
Ή στεκόμαστε ν' αφουγκραστούμε κάποιο θόρυβο.

Είμαστε θόρυβοι και θορυβούμε.
Είμαστε μικρά φτερά και χτυπούμε στον άνεμο.

Αγγίζουμε ο ένας τον άλλο και σωπαίνουμε ώρα πολλή
Σκύβοντας μέσα στα πρόσωπά μας να γνωριστούμε.

Η γνωριμία μας είναι μια μυστική υπόθεση που δεν τελειώνει.

Έρχεται σιγά σιγά ο ύπνος και μας τυλίγει.

Τα πρόσωπα που γνωρίσαμε, τα πράγματα που αγγίξαμε,
Φυσιογνωμίες, συναπαντήματα, χαμένες αστραπές,
Η γη που σπιθοβολούσε στην καρδιά μας,
Μπαίνουν μες στη γυμνή ψυχή μας, τη μοιράζονται.

Δεν ξέρω, αν είναι ο άνεμος που σηκώσαμε,
Που τον γεμίσαμε με τη μικρή βοή μας και μας θρηνεί
Στους δρόμους που περάσαμε, στις κατοικίες που διανυκτερεύσαμε.

Δεν ξέρω αν είναι χιόνι που έρχεται να μας σκεπάση.

(Πού θα βρεθούμε το πρωί, σαν θα σημάνουν οι καμπάνες).

___________________________________________

* Γιώργος Θέμελης (1900-1976), "Αναζήτηση".

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

Γιάννης Σταύρου, Συνάντηση, λάδι σε χαρτί

«Εκπλήσσομαι αν κάποιοι συμφωνούν μαζί μου», αποσπάσματα από συνέντευξη του Παναγιώτη Κονδύλη στον Σπύρο Τσακνιά, περιοδικό Διαβάζω, τ. 384, Απρίλιος 1998

Οι Νέοι Χρόνοι αναπτύσσουν ποικίλα επιχειρηματολογικά στρατηγήματα για να ξεπεράσουν την αντίφαση μεταξύ αιτιώδους και κανονιστικής θεώρησης, που τους ταλανίσει από τον 16ο ακόμα αιώνα και παροξύνεται ακριβώς την εποχή του Διαφωτισμού με αποτέλεσμα την εμφάνιση ακραίων μηδενιστικών τάσεων. Η κρίση των αξιών επιτείνεται ακριβώς στον βαθμό όπου, με βάση τις παραπάνω κοσμοθεωρητικές μετατοπίσεις, διευρύνεται η κυριαρχία πάνω στη Φύση.

Με την μετάβαση από τον φιλελευθερισμό του 19ου αιώνα στη μαζική δημοκρατία του 20ού οι δυτικές κοινωνίες υπεκφεύγουν ως εξής από τούτη τη διελκυστίνδα. Η μαζική δημοκρατία στηρίζεται στη μαζική παραγωγή και στη μαζική κατανάλωση, ήτοι η κυριαρχία πάνω στη Φύση έφτασε πλέον σε σημείο, ώστε να διασφαλίζεται μιά πρωτόγνωρη στην ανθρώπινη ιστορία υπέρβαση της σπανής των αγαθών. Αυτή η υπέρβαση αμβλύνει το πρόβλημα της κατανομής με την παλαιά στοιχειακή του έννοια και αντίστοιχα επιτρέπει μια σημαντικότατη χαλάρωση στον τομέα των αξιών, όπου μάλιστα ο πλουραλισμός συνιστά στάση που επιβοηθεί άμεσα την καταναλωτική όρεξη των μαζών και αντιστοιχεί στο ιδεατό επίπεδο με την ποικιλομορφία της προσφοράς στο υλικό επίπεδο· η κατανάλωση γίνεται αξία και οι αξίες γίνονται καταναλωτικά αγαθά. Ωστόσο η τέτοια κατάληξη των ευρωπαϊκών Νέων Χρόνων διόλου δεν σημαίνει την εύρεση μιας τελειωτικής ισορροπίας. Καθώς η μαζική δημοκρατία γίνεται πλανητικός κοινωνικός σχηματισμός, ξερριζώνοντας και στον εξωδυτικό χώρο τις παραδοσιακές ιεραρχίες και μετατρέποντας δισεκατομμύρια ανθρώπων σε ανυπόμονους καταναλωτές, το πρόβλημα της κατανομής διευρύνεται και οξύνεται, και μάλιστα υπό συνθήκες σοβαρής δημογραφικής και οικολογικής επιβάρυνσης. Η πλανητική επέκταση της μαζικής δημοκρατίας σημαίνει βέβαια περαιτέρω επέκταση του πανθέου ή μάλλον του πανδαιμόνιου των αξιών, συνάμα όμως οι αγώνες κατανομής επιβάλλουν την προσφυγή σε συμβολικά όπλα, ήτοι τον περιορισμό του αξιολογικού πλουραλισμού. Τον παγκόσμιο πλουραλισμό τον εγγυάται μόνον η παγκόσμια ευδαιμονία (ο πλουραλισμός είναι η ιδεολογία της χορτάτης ευδαιμονίας: ο πεινασμένος δεν σέβεται τις αξίες του χορτασμένου), όμως αυτή είναι στο έπακρο απίθανη. Ο 21ος αιώνας θα είναι αιώνας συγκρούσεων μεταξύ πλανητικών Τιτάνων και Γιγάντων.

Έτσι, είτε οι ευρωπαϊκές αξίες απορροφηθούν από τον παγκόσμιο πλουραλισμό είτε μιά νέα σπανή των αγαθών αναιρέσει τον πλουραλισμό, οι ευρωπαϊκοί Νέοι Χρόνοι ανήκουν στο παρελθόν. Άλλο ήταν η φιλελεύθερη και ευρωπαϊκή και άλλο είναι η μαζικοδημοκρατική και πλανητική εποχή. Μερικοί πιστεύουν ότι η πλανητική διάδοση της δυτικής τεχνικής θα επιφέρει την επιβολή δυτικών αξιών και στάσεων ζωής. Όμως η σύγχρονη τεχνική είναι κοσμοθεωρητικά άχρωμη και, όταν θα έχει γίνει αυτονόητος κοινός παρονομαστής όπως κάποτε ήταν το αλέτρι, θα τη δούμε –τη βλέπουμε κιόλας– να συνδυάζεται με τις πιο διαφορετικές κοσμοθεωρητικές και αξιολογικές τοποθετήσεις. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι το αρχικό ανθρωπιστικό σχέδιο των ευρωπαϊκών Νέων Χρόνων είναι ακόμη ανολοκλήρωτο και μπορεί να ολοκληρωθεί σήμερα σε πλανητική κλίμακα αποκαθαρμένο από τα λάθη ή τις υπεροψίες του (αποικιακού) παρελθόντος. Αυτοί μου θυμίζουν τους μορφωμένους ειδωλολάτρες του 3ου και του 4ου αι. μ.Χ., οι οποίοι πίστευαν ότι, απαλλάσσοντας τον παγανισμό από τις παιδικές του ασθένειες και αφέλειες, θα τον καθιστούσαν βιώσιμη ιδεολογική βάση ενός κόσμου ριζικά διαφορετικού.

Συνιστώ ένθερμα στους νεώτερους, που ενδιαφέρονται να συστηματοποιήσουν στα σοβαρά τα πνευματικά τους ενδιαφέροντα, να το κάμουν με αφετηρία τους αρχαίους και νεώτερους κλασσικούς, επιστρέφοντας αδιάκοπα σ' αυτούς. Έτσι και χρόνο θα εξοικονομήσουν, μπαίνοντας απ' ευθείας στην καρδιά των προβλημάτων, και θα αποφύγουν τον πνευματικό εκείνο εξευτελισμό που υφίσταται όποιος, αγνοώντας ευρύτερες συνάφειες και μακρές προϊστορίες, ατενίζει χάσκοντας τον εκάστοτε διερχόμενο διάττοντα αστέρα.

Στον βαθμό όπου κατανοούσα καλύτερα τους μηχανισμούς της ιδεολογικής και ουτοπικής σκέψης, την κλασική αρχαιότητα την έφερνε κοντύτερα μου ένα ακόμα γνώρισμα της: η απουσία εσχατολογίας και ευθύγραμμων αντιλήψεων για το ιστορικό γίγνεσθαι, οι οποίες ως γνωστόν έχουν ιουδαιοχριστιανική προέλευση και εκκοσμικεύθηκαν τόσο από τον σοσιαλιστικό μαρξισμό όσο και από τον καπιταλιστικό φιλελευθερισμό. Για να αποφευχθεί η υστερία μπροστά στον πλήρη και αμετάκλητο θάνατο, νομιμοποιήθηκε κοσμοθεωρητικά η υστερία της εσχατολογίας. Όποιος μαθαίνει να ζει χωρίς ρητές ή άρρητες εσχατολογίες και χωρίς ηθικισμούς ως υποκατάστατα τους, πρέπει και να μάθει να πεθαίνει, πλήρως και αμετάκλητα, με γαλήνη και φαιδρότητα ψυχής. Αν κάπου μπορεί να πάρει κανείς αυτό το ύψιστο μάθημα, είναι από την κλασσική αρχαιότητα, η οποία αγνόησε την ευθεία γραμμή με την αίσια απόληξη για να προσηλωθεί στην θέαση και βίωση του αΐδιου κύκλου.

Γιάννης Σταύρου, Καράβια, λάδι σε καμβά

Τα πλοία στάθηκαν πάντα ορόσημο στη ζωή και τη ζωγραφική μου. Εξοικειώθηκα πολύ νωρίς με αυτά τα βαριά μεταλλικά θηρία που διασχίζουν ακάματα τις θάλασσες. Τα αγάπησα. Δέθηκα με τη μυστήρια παρουσία του σκοτεινού τους όγκου το δειλινό, με την ανάλαφρη αλλά επιβλητική τους άφιξη μέσα από την ομίχλη του πρωϊνού…

Γιάννης Σταύρου, Μετά τη Βροχή, λάδι σε καμβά

Αφιερώνεται στην Ελληνική Ομογένεια:

Ελλάδα των χρωμάτων και της νοσταλγίας. Ελληνικά τοπία λουσμένα στο φως. Γλυκιές Ελληνικές βραδιές. Το αυγουστιάτικο φεγγάρι. Οι ελαιώνες. Η θάλασσα. Καράβια στον ορίζοντα, σύμβολο πανάρχαιο του ταξιδιού. Κάθε Έλληνας και ταξίδι, κάθε Έλληνας να κρύβει έναν Οδυσσέα. Εικόνες χαραγμένες βαθιά στην ψυχή. Μνήμες που ενώνουν τους Έλληνες της διασποράς σ' όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης.

Ο Γιάννης Σταύρου σας καλεί να τα ταξιδέψετε στην Ελλάδα της μνήμης και των ονείρων με οδηγό τη ζωγραφική του. Νοσταλγός, ο ίδιος, των πολύτιμων εικόνων και των αξιών που χάνονται όχι μόνο στον κόσμο των Ελλήνων της διασποράς αλλά και σε κάθε Έλληνα ξεχωριστά, θα αποτυπώσει μοναδικά την ταυτότητα του τοπίου, την ατμόσφαιρα, τη γεύση των στιγμών που διαπέρασαν κάποτε την ύπαρξη μας.

Μέσα από τα μάτια του καλλιτέχνη τοπία, πολιτείες, θάλασσογραφίες, καράβια, φιγούρες, πρόσωπα εναλλάσσονται, ανιχνεύοντας τα σπαράγματα της συλλογικής μνήμης. Οι καταβολές του ελληνισμού αποκτούν χρώμα, σχήμα, αισθητική φυσιογνωμία.

Γιάννης Σταύρου, Δάσος, λάδι σε καμβά

"Ο Γιάννης Σταύρου χωρίς να περιορίζει τη χρωματική του γκάμα, πειραματίζεται συνεχώς και φτάνει σε ένα προσωπικό εικαστικό ιδίωμα παρουσιάζοντας μια βιωματική ζωγραφική με μια σχεδόν μεταφυσική ισορροπία και αρμονία.

Δεν πρόκειται για έναν δημαγωγό του χρώματος ή της φόρμας, αλλά για έναν ζωγράφο που δεν καταδέχεται τις περιττολογίες. Κάνοντας το αόρατο ορατό, προσπαθεί όχι να μας ξαναθυμίσει τα πράγματα, αλλά να μας εμπνεύσει καινά οράματα.

Οι πίνακές του, με θέματα όπως καράβια μέσα σε σκοτεινές θάλασσες, τοπία με σπίτια ή με δέντρα, αποκτούν μια ανεξάρτητη και αυτόνομη ύπαρξη. Μπορεί να δημιουργούν την εντύπωση ότι παραλλάσουν την πραγματικότητα, αλλά στην πράξη, αποκαλύπτουν τη βαθύτερη ουσία της και τη θαυμαστή της λειτουργία. Χωρίς να έχει σκοπό να αιχμαλωτίσει το επίκαιρο, ο ζωγράφος χαρίζει στον θεατή “εικόνες” με χρωματικό ρυθμό, βάθος και συγκινησιακό περιεχόμενο…”

* Βασίλης Πετρόπολος, ιστορικός τέχνης, 2008 ( με αφορμή την τρέχουσα έκθεση του Γιάννη Σταύρου στη “Γκαλερί Φωτοπούλου”, 29 Μαίου-28 Ιουνίου 2008 )

Ομαδική έκθεση σύγχρονης τέχνης «ΤΙΩ ΕΙΛΑΡ» / Από 4 έως 18 Ιουνίου 2008

Τις πόρτες της θα ανοίξει η έκθεση τέχνης «ΤΙΩ ΕΙΛΑΡ» την Τετάρτη 4 Ιουνίου και ώρα 8.00 μ.μ για όλους τους λάτρεις της σύγχρονης τέχνης. Έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, φωτογραφίας και video art θα γεμίσουν τον χώρο της εταιρείας ΕΛΓΕΚΑ, υπό την επιμέλεια της κ. Άντζελας Δικαιούλια.

Συνολικά θα λάβουν μέρος 45 καλλιτέχνες, 22 Έλληνες και 23 ξένοι καλλιτέχνες. Πρόκειται για τους: Amalia Theodorakopoulos, Annette Hilbrecht, Αngelina Voskopoulou, Anke Bauer, Bernd Schwarting, Christos Ponis, Dimitrios Psicas, Efi Funck, Franziska Mackensen, Guenter Beier, Ioanna Efthimiou, Ioannis Mavrikakis, Jean-Ives Klein, Karin Jarausch, Kostas Dikefalos, Markus Luepertz, Michael Franke, Moritz Goetze, Nicos Kouroussis, Nikos Floros, Oliver Jordan , Paula Lakah, Paul Kouroussis-Thubten Dawa Loday, Penelope Gatsas, Robert Weber, Rolf Zimmermann, Ruediger Giebler, Sarah Morin, S.M. Bastian, Siegfried Kaden, Stefan Budian, Stelios Gavalas, Stelios Sarros, Takis Kozokos, Tassos Bouras, Thanasis Lalas, Thitz, Thomas Baumgaertel, Ulrike Kappler, Vassilis Kalantzis, Villy Makou, Yannis Stavrou, Yannis Tzortzis.

* το 30% των εσόδων θα διατεθεί για τους σκοπούς της «Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών».

Ώρες Λειτουργίας: Δευτέρα – Κυριακή 17:00 – 21:00 / Διάρκεια Έκθεσης: 4 Ιουνίου – 18 Ιουνίου

Διεύθυνση: ΕΛΓΕΚΑ, Αγ. Θεολόγου 60, Αχαρναί

GALLERY ART CARGO - ANGELA DIKEOULIA - CONTEMPORARY FINE ARTS - Tel. (+30) 6944267855

Γιάννης Σταύρου, Πειραιάς, λάδι σε καμβά

Σφυρίζουν τα καράβια τώρα που βραδιάζει στον Πειραιά

σφυρίζουν ολοένα σφυρίζουν μα δεν κουνιέται κανένας

αργάτης

καμμιά αλυσίδα δεν έλαμψε βρεμένη στο στερνό φως που

βασιλεύει

ο καπετάνιος μένει μαρμαρωμένος μες στ'άσπρα και στα

χρυσά.

Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει

παραπετάσματα βουνών αρχιπέλαγα γυμνοί γρανίτες...

Το καράβι που ταξιδεύει το λένε ΑΓΩΝΙΑ 937

____________________________________

* από το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη

Γιάννης Σταύρου, Ύδρα, λάδι σε καμβά

Φέρνω στο νου μου ξανά και ξανά, σαν σε ταινία, την είσοδο του πλοίου στο λιμάνι της Ύδρας. Είναι κάτι που θέλω να επαναλαμβάνεται συνεχώς. Τα μάτια μου προσπαθούν να αποτυπώσουν τα σχήματα, τα χρώματα, το φως της στιγμής που ξέρεις ότι σε λίγο θα αλλάξει στο καλύτερο. Στην Ύδρα κάθε ώρα που περνάει είναι καλύτερη από την προηγούμενη. Τόσο μικρός τόπος και τόσο μεγάλος μαζί...

Γιάννης Σταύρου, Θεσσαλονίκη, λάδι σε καμβά

Θεσσαλονίκη. Κάποιες στιγμές η μνήμη σαν βίαια παλίρροια κυκλώνει το νου. Τότε πάνω στα ήρεμα νερά του Θερμαϊκού κυλά ένα καράβι. Ένα καράβι που έρχεται από μακριά, να ενώσει τα δικά του χρώματα με τα φώτα και τις ανταύγειες της πόλης...

Πόσο επηρέασε η Θεσσαλονίκη την προσωπική σας διαδρομή;

Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη και στη συγκεκριμένη περιοχή, τη Διαγώνιο. Η αισθητική αλλά και η γενική ατομική μου διαμόρφωση πολλά οφείλουν σ’αυτή την καταγωγή. Ένα πλούσιο απόθεμα εικόνων και γεγονότων με ακολουθούν και επεμβαίνουν δραστήρια σε όλη τη ζωή και το έργο μου. Ο πατέρας μου ανώτερος λιμενικός αξιωματικός από τη Χίο, η μητέρα μου μικρασιατικής προέλευσης από τη Μυτιλήνη. Τα παιδικά χρόνια, μαγικά και για τα σημερινά δεδομένα. Πόλη και γειτονιά συμμαζεμένη, καθαρή, καθημερινή έξοδος με τους γονείς, παρέες κοντινές, Γκιγκιλίνης, Άριστον, Κληματαριά, Στρατής, Όλυμπος-Νάουσα κλπ. Εκδρομές στη θάλασσα, Περαία, Μπαξέ Τσιφλίκι…Στα παιδικά μου χρόνια ζωγράφιζα πολύ. Ίσως περισσότερο απ’ό,τι ως επαγγελματίας. Φυσικά στο σχολείο αδιαβαστος. Μετά το Β Γυμνάσιο του κέντρου, παρέες και ολονύχτιες βόλτες. Όλα αυτά κάποτε κατέληξαν άδοξα. Δυστυχώς στη Θεσσαλονίκη του ’65-’66 δεν υπήρχε εκείνο το κλίμα που θα κρατούσε ένα παιδί με καλλιτεχνικές τάσεις. Η Αθήνα έδωσε τη διέξοδο όσον αφορά τις σπουδές. Και πράγματι η Αθήνα μου έδωσε ό,τι ακριβώς έλειπε από την πόλη και το περιβάλλον μου. Γνώρισα ανθρώπους και δασκάλους, άτομα με πραγματικό ενδιαφέρον, γνώσεις και ταλέντο. Άλλαξα κυριολεκτικά.

Ποιοί τόποι τελικά και προσωπικότητες επηρέασαν την καλλιτεχνική σας πορεία;

Συνάγεται κι από τα προηγούμενα ότι σταθμός για την καλλιτεχνική μου πορεία ήταν η Αθήνα. Αν η Θεσσαλονίκη μου έδωσε απλά το πρώτο υλικό για τη δημιουργία η Αθήνα μου έδωσε τα μέσα και τον τρόπο. Πέρα από τις σπουδές, στον καλλιτέχνη παίζει μεγάλο ρόλο το περιβάλλον. Η άμεση επαφή με γεγονότα και άτομα. Φανταστείτε την Αθήνα του ’68- ’70: Μάνος Χατζιδάκις(«Οδός Ονείρων»), Μάνος Αργυράκης, Ελύτης, Τσαρούχης, Μόραλης, Σεφέρης- ό,τι καλύτερο έβγαλε ο τόπος.

Η ζωγραφική σας δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι καθαρά βιωματική…

Μεγαλώνοντας γινόμαστε συνήθως πιο ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Σήμερα μου είναι αδύνατο να προτείνω και να δημιουργήσω πράγματα που δεν έχω βιώσει. Μου είναι αδύνατον, για παράδειγμα να ζωγραφίσω την Ιαπωνία.Προσωπικά, ακολουθώ πάντα ένα μοναχικό δρόμο, ακριβώς για να μη μπω στην αγωνία της διεκδίκησης και των κοινωνικων ανταγωνισμών που καταστρέφουν ολοκληρωτικά το καλλιτεχνικό αίσθημα - αυτό που δίνει στο δημιουργό τη μεγαλύτερη απόλαυση όταν είναι γνήσιο. Αν μάλιστα βρίσκει και ελάχιστη ακόμα ανταπόκριση, η χαρά είναι απίστευτα μεγαλύτερη.

Αν διαπιστώνατε ότι ένα θέμα σας πουλάει, θα συνεχίζατε να το ζωγραφίζετε στο διηνεκές;

Όπως σας απάντησα και προηγουμένως η σχέση μου με την ζωγραφική είναι βιωματική και ο καλλιτεχνικός μου δρόμος μοναχικός- η θέση μου είν�